Zebradanio (Danio rerio)

De zebradanio is een klein, supersnel visje met blauw-goud gestreepte flanken. Hij is bijna onverwoestbaar en daarom een klassieke keuze voor beginners. Ook in de wetenschap is hij wereldberoemd als proefdier.

Zebradanio (Danio rerio)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De zebradanio werd in 1822 door de Schotse arts en natuuronderzoeker Francis Hamilton beschreven, oorspronkelijk als Cyprinus rerio. Later verhuisde de soort naar het geslacht Danio, waarvan de naam afkomstig is uit het Bengaals. Het is een van de meest bekende vissen ter wereld, zowel in aquaria als in laboratoria. Vaak wordt de vis in de handel simpelweg ‘zebravisje’ genoemd, en in het Engels heet hij zebrafish.

Het lichaam is slank en zijdelings afgeplat, met vijf blauwe lengtestrepen op een zilvergele tot goudkleurige ondergrond die zich tot in de staartvin voortzetten. Mannetjes zijn slanker en hebben meer goud tussen de strepen, vrouwtjes zijn zilveriger en ronder, vooral als ze eitjes dragen. Door de kweek zijn er veel vormen ontstaan: met lange, slierten-achtige vinnen, goudkleurige vissen zonder strepen, albino’s en de zogeheten luipaarddanio, waarbij de strepen zijn opgebroken in vlekken. Daarnaast bestaan er genetisch gemodificeerde fluorescerende vissen onder de handelsnaam GloFish, die in Europa niet mogen worden verkocht.

In het wild leeft de zebradanio in het noorden van India, in Bangladesh en Nepal, in ondiepe, langzaam stromende beken, plassen en overstroomde velden en rijstvelden. Het is een seizoensvis die met de moesson meebeweegt: in de regentijd trekken de vissen naar overstroomde gebieden om zich voort te planten, en in de droge tijd verblijven ze in kleinere, diepere wateren. Ze eten insecten en insectenlarven, zoöplankton en kleine kreeftachtigen die ze vlak onder het oppervlak vangen. De soort geldt niet als bedreigd.

Wat de zebradanio zo bijzonder maakt, is zijn rol in de wetenschap. In de jaren zeventig en tachtig maakte de moleculair bioloog George Streisinger van de Universiteit van Oregon de vis tot modelorganisme. De eitjes en larven zijn doorzichtig, zodat je de ontwikkeling van organen live kunt volgen, de vis plant zich snel voort en het genoom is in 2013 volledig in kaart gebracht. Een groot deel van de menselijke genen heeft een tegenhanger bij de zebradanio, en de vis kan opmerkelijk genoeg beschadigde vinnen en zelfs delen van het hart herstellen. Onderzoekers gebruiken hem voor onderzoek naar erfelijke aandoeningen, geneesmiddelen en de ontwikkeling van het embryo.

In het kort

Wetenschappelijke naamDanio rerio
FamilieDanionidae (voorheen Cyprinidae)
HerkomstIndia, Bangladesh, Nepal (Ganges- en Brahmaputra-gebied)
VindplaatsAzië – India, Bangladesh, Nepal – Ganges en Brahmaputra
Maximale grootte4 – 5 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter (zwemruimte in de lengte)
Temperatuur18 – 26 °C
pH6,5 – 8,0
Hardheid (GH)5 – 20 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8 – 10
GedragVreedzaam, zeer actief
MoeilijkheidZeer makkelijk
Levensduur3 – 5 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Zebradanio?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Danio komt van Dhani, een lokale Bengaalse naam (dhan = rijstveld), waarschijnlijk naar het kleine formaat en/of het voorkomen in grassige oevers van rivieren en meren. Het geslacht werd in 1822 beschreven door Hamilton.

rerio is vermoedelijk een lokale Bengaalse naam. Hamilton gaf soorten vaak namen ‘naar die welke de inheemse bevolking van India gebruikt’.

De soort werd in 1822 beschreven door Hamilton.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Zebradanio’s leven in ondiepe, langzaam stromende of stilstaande wateren zoals rijstvelden, sloten, beekjes en overstroomde vlaktes. Het water is vaak helder, ondiep en in het moessonseizoen sterk wisselend.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard, met sterke seizoensverschillen.

Planten en hout onder water: De hoofdstromen van de Brahmaputra zijn bodemrijk met zand, kiezels, stenen en slib; op ondiepe rotsige plekken zitten vooral algen op de stenen en zijn ondergedoken planten schaars. Waterhyacint en waterachtige grassen komen alleen in delen van de rivier voor. In de bosbeken en moerassen van West-Assam ligt een dikke laag rottende bladeren en takken, met drijfhout als schuilplaats. Daar groeien spaarzaam Cryptocoryne crispatula, Hygrophila polysperma en drijvend Salvinia cucullata. Langs de oevers staan bamboe, wilde banaan en bomen als Dipterocarpus turbinatus en Terminalia bellirica.

Waterwaarden in het aquarium

  • Ook zonder verwarming te houden in een warme kamer
  • Zuurstofrijk water met wat stroming

Aquarium en inrichting

Lengte is belangrijker dan inhoud: vanaf 80 cm krijgen ze de zwemruimte die ze nodig hebben. Gebruik altijd een deksel, want ze springen goed.

Biotoop nabootsen: fijn grind of zand, een paar ronde stenen, wat kienhout en beplanting langs de randen, bijvoorbeeld Vallisneria en stengelplanten. Een licht stromingspompje bootst het beekmilieu na.

Voeding

Kort antwoord: Een zebradanio eet alles: vlokken, kleine korrels en diepvriesvoer, vooral aan de oppervlakte en in de middenlaag.

In de natuur: muggenlarven, kleine insecten die op het water vallen, zoöplankton en algen.

In het aquarium: eet alles: vlokken, kleine korrels en diepvriesvoer. Ze eten vooral aan de oppervlakte en in de middenlaag.

Voortplanting

Zeer makkelijk. Zebradanio’s zijn eierstrooiers die hun eitjes (vaak honderden) laten vallen tussen planten of knikkers op de bodem. Omdat de ouders de eitjes opeten, gebruik je een kweekbakje met een rooster, knikkers of veel Javamos. Na 2 – 3 dagen komen de eitjes uit.

Tips uit de praktijk

Bijna iedereen die met aquaria begint, heeft wel eens zebradanio’s gehad. Houders roemen hun levenslust en taaiheid. Het belangrijkste punt van kritiek: in een te kleine bak zijn ze onrustig en kunnen ze rustige vissen stress bezorgen. Gekleurde ‘GloFish’-varianten zijn genetisch gemodificeerd en in de EU niet toegestaan.

Een zebradanio is verrassend makkelijk, maar niet zonder valkuilen. In de eerste dagen na aankoop zwemmen ze vaak druk langs de ruiten; dat gaat over als er genoeg planten en zwemruimte in de lengte zijn en het licht niet te fel is. Ze eten alles wat ze kunnen vangen: vlokken, korrels, diepvries en levend voer. Het is verstandig met kleine porties te voeren, want ze eten gulzig en vervuilen de bak snel. Kieskeurigheid is nooit een probleem.

De typische fouten zijn te kleine groepen, te kleine bakken en te veel medebewoners die traag of sluierstaartachtig zijn. Bij een groep van minder dan zes dieren worden ze onrustig en gaan ze elkaar achtervolgen; in een grotere groep verdeelt zich die energie. Ziektes zie je zelden. Wat je wel ziet is witte stip na een schok, en op oudere leeftijd soms een bochel of een dunne, magere vis. Houd de bak goed afgedekt: springende zebradanio’s zijn de meest voorkomende reden dat ze dood op de vloer worden gevonden.

Na een paar maanden merk je wat ze echt doen: ze gaan in een vaste school zwemmen en de mannetjes achtervolgen de vrouwtjes onder in de bak, vaak in de ochtend. Wie ze wil kweken, kan dat bijna zonder inspanning doen: geef een bak met marbles of een rooster op de bodem, haal de ouders na het paaien weg, en na een dag komen de eitjes uit. Ze eten hun eigen eitjes gretig. De jongen groeien snel op met stofvoer en pas uitgekomen artemia.

Goede combinaties zijn andere sterke, actieve vissen zoals barbelen, pantserwelzen en kleine rasbora’s. Minder geschikt zijn kalme vissen met lange vinnen, zoals maanvissen, kempvissen en sluierstaarten. Wie een rustig biotoopaquarium of een nanobak wil, kan beter een kalmere vis kiezen. Advies: een uitstekende vis voor beginners met een lange bak van minstens tachtig centimeter, mits er een deksel op zit en de groep groot genoeg is.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Vrijwel onverwoestbaar
  • Geschikt voor koeler water
  • Zeer makkelijk te kweken
  • Brengt veel beweging in de bak

Nadelen

  • Onrustig voor langzame, schuwe vissen
  • Heeft veel lengte nodig
  • Springt uit een open aquarium

Veelgestelde vragen over de zebradanio

Hoe groot wordt een zebradanio?

Een zebradanio wordt 4 tot 5 cm.

Hoe groot moet het aquarium van een zebradanio zijn?

Minimaal 80 cm, ongeveer 100 liter. Lengte is belangrijker dan inhoud, en een deksel is nodig omdat ze goed springen.

Hoeveel zebradanio’s moet je samen houden?

Minimaal 8 tot 10. In kleinere groepen worden ze onrustig en achtervolgen ze elkaar.

Heeft een zebradanio verwarming nodig?

Niet altijd: de temperatuur mag tussen 18 en 26 °C liggen, dus in een warme kamer kan hij ook zonder verwarming.

Met welke vissen kan een zebradanio samen?

Met andere sterke, actieve vissen zoals barbelen, pantserwelzen en kleine rasbora’s. Rustige vissen met lange vinnen, zoals maanvissen en kempvissen, passen minder goed.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.