Endler-guppy (Poecilia wingei)

De endler is een klein, felgekleurd familielid van de guppy. De mannetjes hebben neonoranje, groene en zwarte vlekken. Omdat hij kleiner en sterker is dan veel guppyvarianten, is hij populair in beplante nano-aquaria.

Endler-guppy (Poecilia wingei)
Eigen foto van Alessandro

Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)

Over deze vis

De endler kreeg pas in 2005 een eigen wetenschappelijke naam, toen Poeser, Kempkes en Isbrücker hem beschreven als Poecilia wingei. De soortnaam eert de Deense bioloog Øjvind Winge, die veel onderzoek deed naar de erfelijkheid van kleurpatronen bij tandkarpers. De vis zelf was al veel eerder bekend: de Amerikaanse verzamelaar Franklyn Bond ving de dieren in 1937 bij de Laguna de Patos in Venezuela, en in 1975 vond de bioloog John Endler ze daar opnieuw. Endler bracht de vis in de hobby, en naar hem is de gangbare naam ‘endler’ (in het Engels Endler’s livebearer) gekozen. Lang gold de vis als een kleurvorm van de guppy, en tot op de dag van vandaag is er discussie onder onderzoekers of het een aparte soort of een verwante vorm van Poecilia reticulata is.

Het uiterlijk van de mannetjes is opvallend: op een slank lijf zitten vlakken van neonoranje, groen, zwart en metaalblauwe glans, die per lijn en per populatie verschillen. Vrouwtjes zijn veel bleker, zilvergrijs tot goudkleurig, en aanmerkelijk groter. Liefhebbers onderscheiden verschillende natuurlijke populaties, zoals die van Campoma, Cumaná en Laguna de Patos, en de mannetjes van elke populatie hebben een eigen, erfelijk vastgelegd patroon. Daarnaast bestaan er talloze kweeklijnen, vaak met een nummer of een fantasienaam, die met elkaar zijn gekruist.

In het wild leeft de soort in een klein gebied in het noordoosten van Venezuela, rond Cumaná en de Laguna de Patos. Het gaat om warme, ondiepe lagunes en kanalen met algen en waterplanten. Daar eet de endler vooral algen en kleine ongewervelden. Door vervuiling, onder meer afval en afvalwater, verlies van leefgebied en het loslaten van guppy’s, waardoor de soorten kruisen, staat de soort sinds 2024 als bedreigd op de rode lijst van de IUCN. Daardoor zijn de dieren die door liefhebbers zuiver worden gehouden extra waardevol.

In de handel is een groot deel van de dieren niet zuiver. Veel dieren die als endler worden verkocht, zijn kruisingen met guppy’s. Die kruisingen zijn vruchtbaar en de mannetjes zijn vaak net zo fel gekleurd, waardoor je het verschil met het oog nauwelijks ziet. Wie zeker wil zijn van een zuivere lijn, gaat naar een gespecialiseerde kweker of een vereniging, en houdt endlers en guppy’s strikt gescheiden.

In het kort

Wetenschappelijke naamPoecilia wingei
FamiliePoeciliidae
HerkomstLaguna de Patos en omgeving, Venezuela (Cumaná)
VindplaatsZuid-Amerika – Venezuela (Cumaná) – Laguna de Patos
Maximale grootteMannetjes 2,5 cm, vrouwtjes 4 – 4,5 cm
Minimale aquariumgrootte40 – 60 cm / 30 – 54 liter
Temperatuur22 – 28 °C
pH7,0 – 8,5
Hardheid (GH)8 – 25 °dGH
GroepsgrootteGroep; meer vrouwtjes dan mannetjes of alleen mannetjes
GedragVreedzaam
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur2 – 3 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteKleine groep

Welke vissen passen bij de Endler-guppy?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Poecilia komt van het Griekse poikilos (‘bont, gespikkeld’), naar het kleurpatroon. Het geslacht werd in 1801 beschreven door Bloch en Schneider.

wingei is een eerbetoon aan de Deense bioloog Øjvind Winge (1886–1964), die veel kleurpatronen en de erfelijkheid van geslachtsbepaling bij de guppy beschreef.

De soort werd in 2005 beschreven door Poeser, Kempkes en Isbrücker.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Endlers komen uit een klein gebied in Noordoost-Venezuela: warme, heldere, harde lagunes en kanalen met veel algen en vegetatie. De wilde leefgebieden zijn door vervuiling en bebouwing sterk bedreigd.

Waterwaarden in de natuur: hard, alkalisch water.

    Aquarium en inrichting

    Vanaf 40 – 60 cm, dichtbeplant.

    Biotoop nabootsen: lichte zandbodem, veel planten en algen, drijfplanten en Javamos. Weinig stroming. Endlers zijn ideaal in combinatie met garnalen.

    Voeding

    Kort antwoord: Een endler-guppy eet in het aquarium fijne vlokken (ook spirulina), microkorrels en klein diepvriesvoer.

    In de natuur: algen, kleine insectenlarven en zoöplankton.

    In het aquarium: fijne vlokken (ook spirulina), microkorrels en klein diepvriesvoer.

    Voortplanting

    Levendbarend, net als de guppy. Draagtijd ± 3 – 4 weken, 5 – 25 jongen per worp. Endlers en guppy’s kruisen onderling makkelijk; wie de soort zuiver wil houden, houdt ze gescheiden.

    Tips uit de praktijk

    Houders vinden endlers vaak sterker en actiever dan guppy’s, met prachtige ‘neon’-kleuren. Wel is veel wat als endler verkocht wordt eigenlijk een kruising met guppy’s. Liefhebbers van zuivere lijnen zoeken hun dieren daarom bij gespecialiseerde kwekers.

    Uit eigen ervaring en uit wat andere houders vertellen: endlers zijn de eerste weken vaak schuw en houden zich tussen planten en mos op, maar zodra ze gewend zijn, zwemmen ze de hele dag actief rond. Ze eten fijn voer graag: fijne vlokken, microkorrels, artemia en cyclops. Groot voer laten ze liggen, dus houd de porties klein. Ze grazen ook op algen en drijfplantenwortels, wat ze gezond houdt.

    Ze zijn sterker dan veel moderne guppy’s, maar niet onkwetsbaar. Bij een vervuild aquarium of te zacht water zie je snel schimmel op de vinnen of dieren die met klemmende vinnen in een hoekje hangen. Regelmatig een deel water verversen en een beetje hardheid houdt ze fit. Omdat de levensduur korter is dan bij veel andere vissen, moet je ze regelmatig laten kweken om een groep te behouden. Dat gaat vanzelf: vrouwtjes zijn snel weer drachtig en de jongen groeien vlot, dus de aantallen lopen zonder ingrijpen snel op.

    Wat pas na maanden opvalt: de mannetjes zijn onophoudelijk bezig met baltsen. Bij te weinig vrouwtjes raken die overmatig opgejaagd, dus houd ruim meer vrouwtjes dan mannetjes, of houd alleen mannetjes, dan is het aquarium de hele dag één kleurenfeest. In een beplant aquarium met garnalen gaat het meestal prima; jonge garnalen worden soms opgegeten, maar volwassen garnalen laten ze met rust. Combineer ze niet met guppy’s als je de soort zuiver wilt houden, want die kruisen vrolijk mee.

    De endler is een aanrader voor wie een klein, kleurrijk en actief aquarium wil, aan nano-liefhebbers en aan wie een goede eerste levendbarende zoekt. Voor wie geen jongen wil, of zacht water heeft en dat zo wil houden, is hij minder geschikt.

    Voordelen en nadelen

    Voordelen

    • Klein en geschikt voor nano-aquaria
    • Sterk en kleurrijk
    • Garnalenvriendelijk

    Nadelen

    • Vermenigvuldigt zich snel
    • Kruist met guppy’s
    • Vrouwtjes zijn onopvallend

    Veelgestelde vragen over de endler-guppy

    Hoe groot wordt een endler-guppy?

    Mannetjes worden ongeveer 2,5 cm, vrouwtjes 4 tot 4,5 cm.

    Hoe groot moet het aquarium van een endler-guppy zijn?

    Minimaal 40 tot 60 cm, ongeveer 30 tot 54 liter, dichtbeplant en met weinig stroming.

    Hoeveel endler-guppy’s houd je samen?

    Houd ze in een groep met ruim meer vrouwtjes dan mannetjes, of alleen mannetjes. Bij te weinig vrouwtjes worden die door de baltsende mannetjes opgejaagd.

    Kan een endler-guppy bij garnalen?

    Ja, volwassen garnalen worden met rust gelaten. Jonge garnalen worden soms opgegeten.

    Wat is het verschil tussen een mannetje en een vrouwtje?

    Mannetjes zijn klein en fel gekleurd met vlakken van neonoranje, groen en zwart. Vrouwtjes zijn groter en zilvergrijs tot goudkleurig.

    Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

    De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.