De variatusplaty is een iets slankere en langere platy met bij de mannetjes een geel of oranje lijf, blauwe glans en vaak een gele of rode staart. Hij verdraagt ook koeler water.

Over deze vis
De variatusplaty werd in 1904 beschreven door de Amerikaanse ichtyoloog Seth Eugene Meek, aanvankelijk nog in het geslacht Platypoecilus, waarin ook de gewone platy werd ondergebracht. Later werd die groep samengevoegd met Xiphophorus. De geslachtsnaam komt uit het Grieks en betekent ‘zwaarddrager’, naar het zwaardvormige uitsteeksel aan de staart dat de mannetjes van veel soorten in dit geslacht hebben; bij de variatus is dat zwaard bescheiden. De soortnaam variatus is Latijn voor ‘gevarieerd’ en slaat op de grote verscheidenheid aan kleuren en tekeningen. Binnen het geslacht staat de soort dicht bij de gewone platy (X. maculatus), en dat verklaart waarom de twee zo makkelijk met elkaar kruisen.
Vergeleken met de gewone platy is de variatus slanker en langgerekter, met een wat spitsere kop. In het wild verschilt de kleur sterk per populatie: grijs tot olijfkleurig met een blauwachtige glans, vaak met donkere vlekken of dwarsbanden en bij de mannetjes rode, oranje of gele accenten in de vinnen. Vrouwtjes zijn groter en gedrongener en blijven bleker. Zoals bij alle levendbarende tandkarpers heeft het mannetje een gonopodium, een omgebouwde aarsvin. In de hobby zijn er allerlei kweekvormen, zoals de ‘sunset’ met gele tot oranje tinten, de ‘marigold’ en de ‘hifin’, waarbij de mannetjes een verhoogde rugvin hebben.
De soort komt van nature voor op de Atlantische zijde van Oost-Mexico, in rivieren, beken en bronnen in onder meer Tamaulipas en Veracruz. Een deel van het leefgebied ligt op enige hoogte, waar het water in de winter merkbaar koeler wordt dan in het laagland. Dat verklaart waarom deze platy beter tegen lagere temperaturen kan dan de meeste verwanten. Het dieet in het wild bestaat uit algen, plantendelen, detritus en kleine ongewervelden; in het aquarium blijft die plantaardige voorkeur duidelijk zichtbaar.
Het geslacht Xiphophorus is ook buiten de hobby bekend, omdat platy’s en zwaarddragers in het genetisch onderzoek veel zijn gebruikt. De kruisbaarheid tussen soorten en de erfelijkheid van kleurpatronen maakten ze tot proefdier bij onderzoek naar erfelijkheid en het ontstaan van huidkanker. In de handel wordt de variatus al decennia op grote schaal gekweekt, en de dieren die je in de winkel ziet zijn vrijwel altijd nakweek. Omdat kruisingen met andere platy’s en zwaarddragers zo gewoon zijn, zijn veel dieren die als variatus worden verkocht in werkelijkheid hybriden, en zuivere lijnen zijn bij gespecialiseerde kwekers te vinden.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Xiphophorus variatus |
|---|---|
| Familie | Poeciliidae |
| Herkomst | Noordoost-Mexico (Tamaulipas, Veracruz) |
| Vindplaats | Noord-Amerika – Mexico (Tamaulipas, Veracruz) – Rivieren en bronnen |
| Maximale grootte | 5 – 7 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 80 cm / 100 liter |
| Temperatuur | 18 – 25 °C |
| pH | 7,0 – 8,2 |
| Hardheid (GH) | 10 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | Groep met meer vrouwtjes |
| Gedrag | Vreedzaam |
| Moeilijkheid | Zeer makkelijk |
| Levensduur | 3 – 5 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Kleine groep |
Welke vissen passen bij de Variatusplaty?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Xiphophorus komt van het Griekse xiphos (‘zwaard’) en phoros (‘drager’), naar het dolkachtige gonopodium en/of de verlengde onderkant van de staartvin (het ‘zwaard’) bij mannetjes van verschillende soorten. Het geslacht werd in 1848 beschreven door Heckel.
variatus is Latijn voor ‘gevarieerd, bont’, naar de kleurtekening die ‘sterk varieert’.
De soort werd in 1904 beschreven door Meek.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in beken, sloten en vijvers in Noordoost-Mexico, deels op grotere hoogte waar het water in de winter flink afkoelt.
Waterwaarden in de natuur: middelhard tot hard.
Aquarium en inrichting
Vanaf 80 cm; kan ook in een onverwarmd aquarium in een warme kamer.
Biotoop nabootsen: zandbodem, stenen, veel planten en drijfplanten. Lichte stroming.
Voeding
In de natuur: algen, plantendelen, insecten en larven.
In het aquarium: vlokken met spirulina, korrels en diepvriesvoer.
Voortplanting
Levendbarend; na 4 – 5 weken 20 – 60 jongen. Kruist makkelijk met de gewone platy.
Tips uit de praktijk
Houders waarderen de variatus als sterke, rustige vis die minder warmte nodig heeft. De mannetjes krijgen pas op latere leeftijd hun mooiste kleuren.
Uit eigen ervaring en uit wat andere houders vertellen: een variatus uit de winkel is de eerste weken vaak nog wat bleek en houdt zich rustig in de beplanting. Geef hem tijd. De mannetjes verkleuren pas na enkele maanden en hun mooiste kleuren en hoge rugvin komen pas op latere leeftijd, dus wie te snel oordeelt, kiest vaak de verkeerde dieren. Ze zijn gewend aan schommelende temperaturen en nemen een koele winter in een onverwarmde kamer meestal zonder problemen, maar plotselinge schommelingen door slecht afgestelde verwarming of een koude tocht zijn wel een risico.
Eten is zelden een probleem: ze nemen vlokvoer, korrels en diepvriesvoer gretig aan. Wat vaak wordt onderschat, is hoeveel plantaardig voer ze nodig hebben. Een vlokvoer met spirulina en af en toe een geblancheerd stukje courgette of spinazie houdt ze fit, en een beetje algengroei in het aquarium wordt dankbaar weggegrazen. De klassieke problemen zijn wittestip en schimmel op de vinnen, bijna altijd na stress of een verkeerde temperatuur, en jonge dieren die te vroeg te veel verplaatst worden.
Het gedrag is vreedzaam, maar mannetjes achtervolgen vrouwtjes onvermoeibaar. Neem daarom altijd meerdere vrouwtjes per mannetje en zorg voor dichte beplanting en drijfplanten. Met andere vreedzame, niet te kleine vissen gaat het goed; met vinnenbijters gaat het mis, omdat de langere vinnen van de mannetjes snel beschadigd raken. Kweken gaat vanzelf, en wie meerdere platysoorten door elkaar houdt, krijgt hybriden. Wie zuiver wil kweken, houdt dus één soort of houdt ze in aparte bakken.
De variatus is een aanrader voor beginners en aan iedereen die een sterke, kleurrijke vis zoekt voor een middelgroot aquarium in een niet te warme ruimte. Voor wie graag een strak biotoopaquarium met zacht water heeft, is hij minder geschikt, omdat hij harder water prettig vindt en snel voor veel nakomelingen zorgt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer sterk
- Verdraagt koeler water
- Vreedzaam
Nadelen
- Veel nakomelingen
- Kruist met andere platy’s
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
