De frontosa is een grote, statige cichlide met blauwwitte dwarsbanden en een opvallende bult op het voorhoofd bij volwassen mannetjes. Hij groeit langzaam en wordt erg oud.



Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)
Over deze vis
De geslachtsnaam Cyphotilapia verwijst naar de bult (Grieks kyphos, bochel) en de soortnaam frontosa is afgeleid van het Latijnse woord voor voorhoofd. Beide namen slaan dus op dezelfde eigenschap: de vetbult op het voorhoofd die vooral bij oudere mannetjes zo opvalt. De soort werd in 1906 door George Albert Boulenger beschreven. Lange tijd werd alles wat in de handel kwam onder één soortnaam geplaatst, tot in 2008 de zuidelijke populaties als aparte soort, Cyphotilapia gibberosa, werden erkend. Wat als frontosa in de handel is, kan dus feitelijk een van beide soorten zijn, en de plaatsnamen die bij de handelsvormen horen, zoals Burundi, Kigoma, Kapampa of Mpimbwe, geven vaak beter aan waar een dier vandaan komt dan de soortnaam zelf.
Het uiterlijk is indrukwekkend maar ingetogen. Het lichaam is hoog en zijdelings afgeplat, met brede, blauwwitte tot lichtblauwe dwarsbanden op een donkerder, blauwzwarte ondergrond. De vinnen hebben vaak een blauwe of lichte rand en bij volwassen dieren hangen ze in lange slierten. Het aantal en de breedte van de banden en de tint van de vinnen verschillen per populatie, waardoor liefhebbers zeer specifieke lokale vormen uitzoeken. Mannetjes ontwikkelen met de jaren een steeds grotere bult op het voorhoofd, terwijl vrouwtjes kleiner blijven en een minder uitgesproken bult krijgen. Het duurt jaren voor je dat verschil goed kunt zien.
In het wild leeft de frontosa op grotere diepte dan de meeste Tanganyika-cichliden, vaak tientallen meters onder het wateroppervlak langs steile rotshellingen, in groepen die zich in grotten en onder overhangen ophouden. Op die diepte is er weinig licht en is het water rustig en constant. Ze jagen vooral in de schemering op kleine vissen en ongewervelden. Dat deze soort zo langzaam groeit en zo oud wordt, past bij dat stabiele, voedselarme leven.
In de hobby is de frontosa een statussymbool onder Tanganyika-liefhebbers, mede door zijn formaat en zijn rustige verschijning. Er komen zowel wildvang als kweekdieren in de handel, waarbij kweek ondertussen goed verkrijgbaar is. Een bijzonderheid is dat het vrouwtje de eieren en later de jongen zeer lang in de bek houdt, wat het aantal jongen per keer beperkt houdt en de soort minder productief maakt dan veel andere cichliden.
| Wetenschappelijke naam | Cyphotilapia frontosa (en C. gibberosa in het zuiden) |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Tanganyikameer (noordelijk deel) |
| Vindplaats | Afrika – Tanzania, Burundi, DR Congo – Tanganyikameer |
| Maximale grootte | 30 – 35 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 200 cm / 700 liter voor een groep |
| Temperatuur | 24 – 27 °C |
| pH | 7,8 – 9,0 |
| Hardheid (GH) | 10 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met 3 – 5 vrouwtjes |
| Gedrag | Rustig, maar eet kleine vissen |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 20 – 25 jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Frontosa?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Cyphotilapia komt van het Griekse kyphos (‘gebogen, gebocheld’), naar het bolle voorhoofd van oudere vissen, en tilapia, lang gebruikt als verzamelnaam voor Afrikaanse cichliden. Het geslacht werd in 1920 beschreven door Regan.
frontosa betekent ‘met een brede kop’, naar het bolle voorhoofd van oudere vissen. De zuidelijke soort C. gibberosa (Takahashi en Nakaya, 2003) dankt zijn naam aan het Latijn voor ‘gebocheld’, naar dezelfde bult.
De soort werd in 1906 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Frontosa’s leven in grotere kolonies op 10 – 50 meter diepte langs rotsige hellingen in het Tanganyikameer. Door de diepte is het licht er gedempt en blauwig.
Waterwaarden in de natuur: hard.
Aquarium en inrichting
Minimaal 200 cm voor een groep volwassen dieren. Ze zijn rustig en hebben weinig ‘drukte’ nodig.
Biotoop nabootsen: zandbodem, grote, stevig opgebouwde rotsen met grotten, en gedempt blauw licht.
Voeding
In de natuur: vooral kleine vissen (vaak in de schemering gevangen) en ongewervelden.
In het aquarium: grote cichlidenpellets, diepvries mysis, krill, garnalen en visvlees.
Voortplanting
Muilbroeder. Het vrouwtje draagt 20 – 50 grote eitjes ongeveer 4 – 6 weken in de bek. De vissen zijn pas na 3 – 4 jaar geslachtsrijp.
Tips uit de praktijk
Houders beschrijven frontosa’s als ‘gentle giants’: rustig, statig en tam. Het geduld dat ze vragen (langzame groei, late volwassenheid) wordt beloond met een vis die decennia meegaat.
Wie jonge frontosa’s koopt, moet vooral geduld hebben. De eerste weken zijn de dieren schuw, ze staan dicht bij de rotsen en de kleur is nog niet uitgesproken. Andere houders merken vaak dat het maanden duurt voor ze goed op voer reageren en dat het loont om ze niet te vaak te storen. Pas na een tot twee jaar krijg je het imposante beeld dat je van foto’s kent, en de bult ontwikkelt zich nog veel later.
Voeren is meestal geen probleem, al eten ze gulzig en te veel. Grote korrels, mysis en garnalen worden goed opgenomen, maar overvoeren is bij deze vis een klassieke fout. Te veel vet voer geeft dikke, sloomere dieren met een verzwakte gezondheid. Eén keer per dag is genoeg en af en toe een vastendag kan geen kwaad. Regelmatig zie je bij nieuwe dieren opgeblazen of ontstoken uiterlijk als de waterkwaliteit niet goed is, dus veel verversen en een sterke filtering zijn belangrijk.
Wat je pas na maanden echt opmerkt, is hun rustige, bijna tamme karakter. Ze staan vaak dicht bij het glas en volgen de bewegingen in de kamer. Onderling is er wel een rangorde, en een kleine groep van drie of vier dieren kan één zwakke vis pesten. Meer dieren verdeelt de aandacht. Combineer ze met rustige, grotere soorten en zeker niet met kleine vissen die in hun bek passen. Kweken lukt vooral in ruime bakken met een gezonde groep, en het vrouwtje draagt de eieren en jongen langdurig in de bek.
Voor wie een groot, rustig Tanganyika-aquarium heeft en met geduld tegen hoge aanschafkosten kan, is de frontosa een prachtige keuze. Voor kleinere aquaria is hij niet geschikt. Eerlijk advies: koop liever een groepje jonge dieren van een betrouwbare kweker, neem voldoende tijd en geef ze een bak van minimaal twee meter. Dan heb je er decennia plezier van.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Imposant en rustig
- Zeer lange levensduur
- Tam
Nadelen
- Heeft een zeer groot aquarium nodig
- Eet kleine vissen
- Groeit langzaam en is duur
Mijn ervaring met de frontosa
De frontosa is een van de meest fascinerende aquariumvissen. Houd er wel rekening mee dat ze enorm groot worden. Ze moeten ook in een grote groep worden gehouden, het liefst met één of, in een heel groot aquarium, een paar mannetjes en vooral veel vrouwtjes, zodat de agressie tussen de mannetjes vermindert. Let ook op: frontosa’s kunnen behoorlijk schrikachtig zijn. Beweeg je snel voor het aquarium, dan kunnen ze schrikken en hun kop stoten. Dat kan problemen veroorzaken, en soms duurt het lang voordat ze hersteld zijn.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

