De kussende goerami is bekend om het ‘kussen’: twee vissen die met hun dikke lippen tegen elkaar duwen. Dat is geen genegenheid, maar een krachtmeting. De roze kweekvorm is het bekendst.

Over deze vis
De kussende goerami werd in 1829 beschreven door de Franse zoöloog Georges Cuvier. De soortnaam eert Coenraad Jacob Temminck, de Nederlandse natuuronderzoeker. De geslachtsnaam Helostoma komt uit het Grieks en betekent zoiets als ‘spijkermond’ of ‘knopmond’, naar de hoornachtige tandjes op de lippen. Die lippen zijn precies waar het om gaat: zij vormen het gereedschap waarmee de vis algen van oppervlakken schraapt, en zij zorgen voor het beroemde ‘kussen’.
Hij vormt zijn eigen familie, de Helostomatidae, en is de enige soort daarin. Hij is dus geen echte goerami in de strenge zin, maar wordt bij de labyrintvissen ingedeeld en lijkt er qua ademhaling op.
In de natuur is de vis groenig zilver met een aantal lengtestrepen van vlekken en donkerbruine vinnen. In de hobby is de roze kweekvorm het bekendst: een leucistische vorm met een rozeoranje lichaam en doorschijnende, roze vinnen. Er zijn ook de wildkleurige exemplaren in de handel. Mannetjes en vrouwtjes zijn uiterlijk vrijwel niet te onderscheiden.
Het verspreidingsgebied loopt van het vasteland van Zuidoost-Azië tot de Grote Soenda-eilanden, en op enkele plekken is hij ook uitgezet. Hij leeft in ondiepe, langzaam stromende, dicht begroeide wateren. Het is een alleseter die op middenhoogte algen en waterplanten graast en insecten van het oppervlak pikt. Met zijn talrijke kieuwboogaanhangsels filtert hij bovendien plankton uit het water. De soort staat op de rode lijst van de IUCN als niet bedreigd, en in Azië wordt hij gegeten en soms gekweekt.
Wat als kus overkomt, is een krachtmeting. Twee vissen drukken hun opengesperde monden tegen elkaar en meten zo hun kracht: ritueel gevecht dat meestal zonder ernstig letsel blijft. Voor de voortplanting geeft hij geen broedzorg. Het vrouwtje zet grote hoeveelheden drijvende eitjes af onder drijfvegetatie, en die komen na ongeveer een dag uit.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Helostoma temminckii |
|---|---|
| Familie | Helostomatidae |
| Herkomst | Thailand, Maleisië, Indonesië |
| Vindplaats | Azië – Thailand, Maleisië, Indonesië – Moerassen en langzaam stromende rivieren |
| Maximale grootte | 20 – 30 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 400 liter |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 5 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen of kleine groep in een grote bak |
| Gedrag | Wisselend; soms territoriaal |
| Moeilijkheid | Gemiddeld (vanwege de grootte) |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Semi-agressief |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of in een groep |
Welke vissen passen bij de Kussende goerami?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Helostoma is een naam van Kuhl die niet werd uitgelegd. Waarschijnlijk komt hij van het Griekse helos (‘spijker’) en stoma (‘mond’). Het geslacht werd in 1829 beschreven door Cuvier.
temminckii is een eerbetoon aan Coenraad Jacob Temminck (1778–1858), directeur van het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in Leiden, die de onuitgegeven beschrijving van Kuhl en Van Hasselt aanleverde.
De soort werd in 1829 beschreven door Cuvier.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in langzaam stromende rivieren, meren en moerassen met dichte vegetatie. In Azië is het ook een consumptievis.
Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard.
Aquarium en inrichting
Minimaal 150 cm: de vis wordt veel groter dan de jonge exemplaren in de winkel doen vermoeden.
Biotoop nabootsen: zandbodem, grote stenen en wortelhout, stevige planten (zachte planten worden gegeten) en drijfplanten.
Voeding
In de natuur: algen, plankton (gefilterd met speciale kieuwstructuren) en kleine ongewervelden.
In het aquarium: vlokken en korrels met spirulina, groenvoer, algenwafels en diepvriesvoer. Graast algen van oppervlakken.
Voortplanting
Anders dan veel goerami’s bouwt hij geen schuimnest: de drijvende eitjes worden vrij in het water gelegd, zonder broedzorg. Kweek in het aquarium komt weinig voor door de benodigde ruimte.
Tips uit de praktijk
Houders vinden het ‘kussen’ amusant, maar waarschuwen dat de soort flink groot wordt en soms andere vissen lastigvalt. Hij is sterk en eet goed algen, maar vraagt echt een grote bak.
De kussende goerami wordt vaak gekocht als een handig visje van een paar centimeter, en dat is precies het probleem. In de eerste weken is hij nog bescheiden en eet hij algen en fijn voer. Naarmate hij groeit, verandert dat: hij wordt een grote, forse vis die een flinke bak nodig heeft en die veel mest en afval maakt. Rekenen op het volwassen formaat vóór aankoop is dus geen overbodige luxe.
Eten is zelden lastig. Algenwafels, groenvoer, spirulinavlokken en diepvriesvoer worden allemaal genomen. Hij graast graag op stenen, hout en de ruit, en in een bak met veel algen zie je hem vaak bezig. Toch is het geen algenbestrijder waarop je kunt rekenen: de vis heeft ook aanvullend voer nodig, en zachte planten worden aangevreten. Houd daarom liever robuuste planten zoals Anubias of Java-varen, en probeer die vast te zetten.
Wat je pas na maanden ziet, is de sociale kant. Het kussen wordt vooral bij vissen van gelijke grootte gezien, en het kan een voortdurende krachtmeting worden. Een enkele vis in een grote bak is vaak rustiger dan twee of meer vissen in een bak die net groot genoeg is. Andere houders merken dat de vis soms kleinere of langzamere bewoners lastigvalt, dus kies gezelschap van gelijke grootte die niet bang is voor wat duwen en stoten.
Ziektes zijn niet vaak een probleem. Meestal gaat het mis door te weinig ruimte, slecht water of een te eenzijdig dieet. De vis is sterk en kan lang leven, dus wie er eentje neemt, moet er rekening mee houden dat hij jarenlang mee blijft.
Eerlijk advies: de kussende goerami is een leuke, sterke vis voor wie een echt grote bak heeft en van opvallend gedrag houdt. Voor kleine bakken of een rustig gezelschapsaquarium is hij niet geschikt, en voor wie een prachtig beplant aquarium wil, ook niet.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Opvallend gedrag
- Sterk en langlevend
- Eet algen
Nadelen
- Wordt zeer groot
- Eet zachte planten
- Kan territoriaal zijn
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
