De clownbotia is een oranje-gele modderkruiper met drie brede zwarte banden. Hij is sociaal, speels en maakt klikgeluiden. Als kleine vis wordt hij veel verkocht, maar volwassen wordt hij 20 – 30 cm en hij leeft tientallen jaren.

Over deze vis
De clownbotia werd in 1852 beschreven door Pieter Bleeker, eerst als Cobitis macracanthus. Via Botia macracantha kreeg hij zijn huidige geslachtsnaam Chromobotia. De naam is te vertalen als ‘kleurige botia met de grote doorn’: chroma is kleur, en macracanthus betekent ‘grote doorn’, een verwijzing naar de inklapbare stekel onder elk oog. Die doorn kan de vis opzetten als verdediging, en dat is de reden dat je een clownbotia nooit in een net moet vangen, want hij raakt er makkelijk in verstrikt. In West-Borneo heet de vis in de volksmond ulanguli.
Het lichaam is wit-oranje tot roodoranje met drie dikke, zwarte, driehoekige banden, een gewelfde rug en een platte buik, en vier paar baarddraden rond de bek. Vrouwtjes zijn vaak voller in het lijf, en bij mannetjes buigt de staartpunt iets naar binnen. De soort is berucht omdat hij veel groter wordt dan de kleine jongen in de winkel doen vermoeden. In het wild worden exemplaren van 40 tot 50 cm genoemd, in aquaria blijven ze meestal kleiner.
Zijn leven in het wild wordt sterk bepaald door de moesson. Jaarlijks stijgt het water, en de vissen trekken dan maanden lang naar overstroomde gebieden of naar zwart water, terwijl de geslachtsrijpe dieren naar kleinere waterlopen stroomopwaarts trekken om te paaien. In de natuur eet hij wormen, kreeftachtigen en plantaardig materiaal. Het bekende klikken ontstaat door het schuren van de keeltanden, en dat geluid maakt hij bij opwinding, territoriaal gedrag en tijdens het paren.
De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd, maar de aantallen in de handel blijven afhankelijk van wildvang en van kweek, waarbij de dieren met hormonen worden aangezet tot afkuit. Kweek vindt vooral plaats in Indonesië en Europa, en dat lukt beter bij kleinere vissen van twee tot vier centimeter. Zijn reputatie als clown heeft hij te danken aan zijn vermakelijke gedrag: hij zwemt wel eens ondersteboven en speelt dood. Die eigenschappen, in combinatie met zijn kleuren, maakten hem decennialang tot een van de populairste siervissen. Zijn levensduur reikt tot tientallen jaren, dus een clownbotia neem je er echt voor lange tijd bij.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Chromobotia macracanthus |
|---|---|
| Familie | Botiidae |
| Herkomst | Sumatra en Borneo (Indonesië) |
| Vindplaats | Azië – Indonesië (Sumatra, Borneo) – Laaglandrivieren |
| Maximale grootte | 20 – 30 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 200 cm / 600 liter voor een volwassen groep |
| Temperatuur | 25 – 30 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 5 – 6 |
| Gedrag | Vreedzaam, sociaal, speels |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 20+ jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 5 of meer |
Welke vissen passen bij de Clownbotia?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Chromobotia komt van het Griekse chroma (‘kleur’), naar de felle kleuren van deze soort, en Botia. Het geslacht werd in 2004 beschreven door Kottelat.
macracanthus komt van het Griekse makros (‘groot’) en akantha (‘doorn’), naar de grote stekel onder het oog.
De soort werd in 1852 beschreven door Bleeker.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Clownbotia’s leven in rivieren in het laagland van Sumatra en Borneo en trekken in het regenseizoen naar overstroomde gebieden om te paaien. Ze verblijven tussen hout, wortels en stenen.
Waterwaarden in de natuur: zacht.
Waterwaarden in het aquarium
- Zeer schoon, zuurstofrijk water met stroming
Aquarium en inrichting
Jonge vissen kunnen tijdelijk in een kleinere bak, maar voor volwassen dieren is minimaal 2 meter nodig.
Biotoop nabootsen: zandbodem, veel wortelhout, holtes, buizen en ronde stenen. Ze slapen graag samen, soms op hun zij, in een schuilplaats.
Voeding
In de natuur: slakken, wormen, insectenlarven, kreeftachtigen en plantaardig materiaal.
In het aquarium: zinkende tabletten en korrels, diepvries muggenlarven, artemia, mysis, en slakken (ze zijn bekende slakkenbestrijders). Ook groenvoer.
Voortplanting
In het aquarium vrijwel nooit gekweekt. Handelsdieren komen uit wildvang of uit commerciële kweek met hormonen.
Tips uit de praktijk
Houders vinden clownbotia’s ontzettend leuke vissen: ze spelen, klikken en ‘slapen’ op vreemde manieren (wat soms schrikken is voor nieuwe eigenaren). Ze zijn wel gevoelig voor witte stip. De meest gehoorde les: ze groeien langzaam maar gestaag uit, en worden heel oud.
Wat mensen vaak vergeten te vertellen, is hoe lang het duurt voordat een clownbotia echt zichzelf is. De eerste weken zijn de jonge vissen schuw en bleek, en ze zoeken een buis of holletje. Bij een goede groep en een ingedraaide bak verandert dat: ze worden drukker, kleuren feller en beginnen hun spel. Ook het ‘dood’ liggen op de zij hoort erbij, en dat hebben al heel wat beginnende houders in paniek gebracht.
Eten is zelden een probleem. Ze nemen vrijwel alles aan: tabletten, korrels, diepvries, slakken en groenvoer. Wissel plantaardig en dierlijk voer af en geef niet te veel per keer. Een veelgemaakte fout is dat mensen ze houden in een bak die voor het kleine formaat is gekocht, en later geen ruimte hebben voor de volwassen vissen.
Typische problemen zijn witte stip en huidklachten, vooral als de waterkwaliteit zakt. Doe regelmatig een grote waterwissel, en behandel voorzichtig met medicijnen, want botia’s zijn daar gevoelig voor. In de loop der jaren zie je dat de vissen grote, vaste groepen vormen en dat de rangorde vaststaat, met af en toe harde ruzies.
Als gezelschap past alles wat vreedzaam en niet te klein is: grotere barbelen en danio’s. Kleine garnalen en sierslakken zijn niet veilig. Eindadvies: koop clownbotia’s alleen als je de ruimte voor een volwassen groep hebt, en reken op een leven van twintig jaar of langer. Heb je die ruimte niet, kies dan een kleinere botia zoals de dwergbotia.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Speels en sociaal
- Eet slakken
- Zeer lange levensduur
Nadelen
- Wordt groot en heeft een zeer grote bak nodig
- Gevoelig voor witte stip
- Moet in een groep
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
