Sterlet (Acipenser ruthenus)

Acipenser ruthenus (sterlet) is een kleine steursoort met een puntige snuit, baarddraden en rijen beenplaten op het lijf. Hij is een populaire vijvervis, maar vraagt wel specifieke zorg: veel zuurstof, ruimte en zinkend voer.

Sterlet (Acipenser ruthenus)
Eigen foto van Alessandro

Meer eigen foto’s van Alessandro

Over deze vis

Acipenser ruthenus werd in 1758 door Linnaeus beschreven als Acipenser ruthenus. De geslachtsnaam Acipenser is het Latijnse woord voor steur, en ruthenus verwijst naar Ruthenië, een oude naam voor het gebied van het huidige Oekraïne en Rusland waar de vis veel voorkomt. Hij hoort bij de steuren (Acipenseridae), een groep oeroude vissen waarvan de voorouders al ruim honderd miljoen jaar geleden rondzwommen. Het skelet bestaat grotendeels uit kraakbeen en de staart is ongelijk gelobd, net als bij haaien. Binnen de familie is Acipenser ruthenus een van de kleinste soorten; de beluga en de Russische steur worden vele malen groter.

Het uiterlijk is onmiskenbaar. De lange, smalle snuit loopt puntig uit, daaronder zitten vier baarddraden voor de bek, en de ondermonding is uitschuifbaar als een soort buisje waarmee de vis de bodem afzoekt. Het lijf is bedekt met vijf rijen beenplaten, die samen met de kleine beenplaatjes ertussen een pantser vormen. De rug is grijsbruin tot donkerbruin, de buik is lichter, en jonge dieren hebben vaak een geelachtige tint. Er zijn ook albino’s en gouden varianten in de handel, maar die zijn vooral voor de vijver gekweekt. Een aparte vorm is de kruising met andere steuren, waarbij de kenmerken door elkaar lopen, wat bij de aankoop soms voor verwarring zorgt.

In het wild leeft Acipenser ruthenus in de grote rivieren die in de Zwarte Zee, de Azovse Zee en de Kaspische Zee uitmonden, en in Siberische rivieren zoals de Ob en de Jenisei. In tegenstelling tot veel andere steuren trekt hij niet naar zee, maar blijft hij zijn hele leven in zoet water. De vis zoekt zijn voedsel met de gevoelige baarddraden op de bodem en eet vooral larven van insecten, wormen en kleine kreeftachtigen. In het voorjaar trekken de dieren stroomopwaarts om op grindbanken te paaien.

De IUCN beschouwt de soort als kwetsbaar. Dammen versperren de trekroutes, de waterkwaliteit gaat achteruit en er wordt nog steeds veel op gevist voor het vlees en de kuit. In de handel is bijna alles nakweek van kwekerijen, waar de soort ook voor de kaviaarproductie wordt gehouden. In de hobby is Acipenser ruthenus al lang een bekende vijvervis omdat hij minder groot wordt dan andere steuren. Toch wordt hij regelmatig onderschat: hoewel hij maar ongeveer een meter wordt, leeft hij tientallen jaren en vraagt hij veel van zijn verzorger.

In het kort

Wetenschappelijke naamAcipenser ruthenus
FamilieAcipenseridae (steuren)
HerkomstRivieren van de Zwarte, Kaspische en Azovse Zee, Siberië
VindplaatsEuropa, Azië – Rusland, Donaulanden – Donau, Wolga en rivieren van de Zwarte, Kaspische en Azovse Zee
Maximale grootte60 – 100 cm
Minimale vijvergrootte10.000 liter met veel bodemoppervlak, minimaal 1 meter diep
Temperatuur4 – 22 °C
pH7,0 – 8,5
Hardheid (GH)8 – 20 °dGH
GroepsgrootteAlleen of enkele
GedragVreedzaam, rusteloze bodemzwemmer
MoeilijkheidGemiddeld tot moeilijk
Levensduur20+ jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen of in een groep

Welke vissen passen bij Acipenser ruthenus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Acipenser is het Latijnse woord voor steur. Hoe het woord is ontstaan is onzeker; er bestaan meerdere verklaringen. Het geslacht werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

ruthenus verwijst naar Ruthenië, een historische naam voor Midden- en Oost-Europa, waar de soort voorkomt.

De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Acipenser ruthenus leeft in grote rivieren met stromend, koel en zuurstofrijk water en een bodem van zand en grind. In het wild is de soort kwetsbaar door dammen en overbevissing.

Waterwaarden in de natuur: middelhard.

Waterwaarden in de vijver

  • Schaduw in de zomer
  • Veel zuurstof (beluchting, stroming) is essentieel

Vijver en inrichting

Een grote vijver met veel vrij bodemoppervlak, zonder scherpe hoeken of nauwe doorgangen (steuren kunnen niet achteruit zwemmen). Geen koperhoudende middelen gebruiken.

Leefomgeving nabootsen: gladde bodem van zand of fijn grind, stromingspomp, beluchting en schaduwrijke delen.

Voeding

In de natuur: insectenlarven, wormen, kreeftachtigen en slakjes van de bodem.

In de vijver: speciaal zinkend steurvoer (eiwit- en vetrijk). Koivoer alleen is niet geschikt. Voer bij voorkeur ’s avonds; onder ± 8 °C minder of niet voeren.

Voortplanting

In vijvers vrijwel niet; sterletten paaien in de natuur in stromende rivieren boven grind.

Tips uit de praktijk

Vijverhouders vinden sterletten fascinerende ‘oervissen’ die soms zelfs uit de hand eten. Veel voorkomende problemen zijn hongerdood door concurrentie met koi, zuurstoftekort in hete zomers en verwondingen door vastlopen in hoeken.

De eerste weken na aankoop zijn bepalend. Nieuwe sterletten zwemmen vaak rusteloos heen en weer en eten de eerste dagen weinig. Geef ze een rustige plek, een schone bodem en zinkend steurvoer, en probeer het het liefst ’s avonds of bij schemering, want dan zijn ze actiever. Het komt voor dat een Acipenser ruthenus pas na een week of twee echt gaat eten. Wie merkt dat de vis mager blijft, kan het voer even laten weken zodat het zachter is, of een paar keer per dag een klein beetje geven.

Veel houders merken dat Acipenser ruthenus in een gemengde vijver met koi het lastig krijgt. De koi zijn veel sneller bij het voer en laten weinig over voor de langzame bodemzoeker. Een oplossing is voeren met zinkende pellets op een vaste plek, nadat de koi al gegeten hebben, of de steuren apart voeren. Verwondingen zie je vooral bij vissen die tegen een hoek of een pomp aan zwemmen; let erop dat er geen scherpe randen in het water zitten. Ook huidschimmel en beschadigde baarddraden komen voor als de bodem vuil is of het water te warm wordt.

Wat mensen pas na maanden opvalt, is hoe sociaal een Acipenser ruthenus kan worden. Sommige dieren leren hun eigenaar herkennen en komen naar de waterkant als er gevoerd wordt. Andere blijven schuw en zie je alleen bij de bodem. Kweek in de vijver komt nagenoeg niet voor, en daar hoef je dus ook niet op te rekenen.

Voor wie is Acipenser ruthenus geschikt? Alleen voor houders met een echt grote, diepe en goed beluchte vijver, en die bereid zijn om speciaal voer te kopen en de vis jarenlang te verzorgen. Voor een kleine tuinvijver is hij niet geschikt. Eerlijk advies: neem er niet te snel eentje, en overweeg het alleen als je aan de eisen voor ruimte en zuurstof kunt voldoen. Dan krijg je een bijzondere vis die jaren meegaat.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Uniek, prehistorisch uiterlijk
  • Vreedzaam
  • Lange levensduur

Nadelen

  • Heeft veel zuurstof en koel water nodig
  • Speciaal voer nodig
  • Wordt groot

Veelgestelde vragen over Acipenser ruthenus

Kan een Acipenser ruthenus in een aquarium?

Nee, niet op de lange termijn. Acipenser ruthenus wordt 60 tot 100 cm lang en zwemt veel over de bodem. Een jong dier kan tijdelijk in een groot aquarium, maar hij groeit er snel uit. Een grote, diepe vijver is de enige goede plek.

Hoe groot moet de vijver zijn voor een Acipenser ruthenus?

Reken op minimaal 10.000 liter met veel vrij bodemoppervlak en een diepte van minstens een meter. Steuren kunnen niet achteruit zwemmen, dus vermijd nauwe hoeken en doorgangen.

Wat eet een Acipenser ruthenus?

Geef speciaal zinkend steurvoer. Koivoer drijft en bevat te weinig eiwit en vet, en Acipenser ruthenus eet niet aan het oppervlak. Voer bij voorkeur ’s avonds, als hij het actiefst is.

Kan een Acipenser ruthenus samen met koi?

Dat kan, maar de koi zijn veel sneller bij het voer. Voer Acipenser ruthenus daarom apart met zinkende pellets op een vaste plek, nadat de koi gegeten hebben. Een magere Acipenser ruthenus is het meest voorkomende probleem in gemengde vijvers.

Kan een Acipenser ruthenus de winter buiten doorbrengen?

Ja, Acipenser ruthenus is een koudwatervis die de winter in een diepe vijver goed doorkomt. Stop met voeren onder ongeveer 8 °C en zorg dat er altijd een wak en voldoende zuurstof is.

Hoe oud wordt een Acipenser ruthenus?

Met goede verzorging wordt een Acipenser ruthenus ruim twintig jaar oud. Het is dus een vis voor de lange termijn.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elke vijver is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een vijverspeciaalzaak.