Channa amphibeus, in het Engels de Borna snakehead, is een van de meest mysterieuze slangenkopvissen: decennialang alleen bekend van oude museumexemplaren uit één rivier aan de voet van de Himalaya, en pas in 2024 opnieuw in het wild aangetroffen.
Over deze vis
Channa amphibeus werd in 1845 beschreven door de Britse natuuronderzoeker John McClelland, op basis van vissen uit de Chel, een rivier in het noorden van West-Bengalen (India), vlak onder de grens met Bhutan. Daarna bleef het lang stil. Er zijn slechts enkele oude vondsten bekend; de laatste museumexemplaren werden tussen 1918 en 1933 verzameld, en ruim tachtig jaar lang werd de soort niet meer met zekerheid gezien. Veel onderzoekers hielden er rekening mee dat hij was uitgestorven.
In september 2024 werden in de Chel en de beken in het district Kalimpong toch weer exemplaren gevangen, wat in 2025 in het tijdschrift Zootaxa werd beschreven. Daarmee is het bestaan van de soort bevestigd, maar er is nog altijd weinig over bekend. Over de leefwijze, de voortplanting en de precieze verspreiding moet nog veel worden onderzocht.
Ook over de grootte lopen de bronnen uiteen. Sommige oudere hobbybronnen en websites noemen ongeveer 25 cm, maar daar wordt geen onderbouwing bij gegeven. FishBase vermeldt een maximale lengte van ongeveer 90 cm, en de berichten over de herontdekking spreken van 80 tot 100 cm. Volwassen dieren lijken sterk op de grote Channa barca, waarmee de soort in het verleden ook verward is. Het meest waarschijnlijk is dus dat het om een grote slangenkopvis gaat; de precieze maten van de drie exemplaren uit 2024 zijn in de openbare samenvattingen niet genoemd. Wie deze vis overweegt, moet dus uitgaan van een groot, krachtig roofdier.
Belangrijk voor de hobby: in de handel zijn in het verleden vissen als ‘Channa amphibeus‘ verkocht, maar omdat de soort tot 2024 niet met zekerheid in het wild was gezien, is het zeer de vraag of dat echt deze soort was. Vaak gaat het om verwante of verkeerd benoemde slangenkopvissen. Zie je hem aangeboden, vraag dan altijd naar de herkomst en wees kritisch op de naam. De informatie over de verzorging hieronder is daarom gebaseerd op wat over de leefomgeving bekend is en op de verzorging van verwante Himalaya-slangenkopvissen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Channa amphibeus |
|---|---|
| Familie | Channidae |
| Herkomst | India (West-Bengalen): de Chel, een zijrivier in het stroomgebied van de Brahmaputra, aan de voet van de Himalaya bij Bhutan |
| Vindplaats | Azië – India – Chel (stroomgebied Brahmaputra) |
| Maximale grootte | Waarschijnlijk circa 80 – 90 cm (FishBase: 90 cm); oudere opgave van 25 cm is niet onderbouwd |
| Minimale aquariumgrootte | Afhankelijk van de uiteindelijke grootte; reken op een zeer grote bak |
| Temperatuur | Ongeveer 22 – 28 °C |
| pH | Vermoedelijk 6,5 – 7,5 (geen meetgegevens) |
| Hardheid (GH) | Zacht tot middelhard |
| Groepsgrootte | Alleen of als paar |
| Gedrag | Roofvis, eet alles wat in de bek past |
| Moeilijkheid | Moeilijk |
| Levensduur | Onbekend |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of als paar |
Welke vissen passen bij de Channa amphibeus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Channa is een naam van Gronow (1763) die door Scopoli geldig werd gemaakt. De herkomst is onbekend; mogelijk komt hij van channe, een Griekse naam voor een wijdbekkige zeevis. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.
amphibeus komt van het Griekse amphi (‘dubbel’) en bios (‘leven’): een ‘dubbel leven’ zoals een amfibie, omdat de vis vaak op het land werd gevonden, tot wel drie kilometer van de rivier.
De soort werd in 1845 beschreven door McClelland.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort is alleen bekend uit de Chel en de beken eromheen, in het heuvelland van Kalimpong aan de voet van de Himalaya. Jonge vissen zijn gemeld uit door bos omringde, overstroomde rijstvelden, grotere exemplaren uit poelen in gedeeltelijk drooggevallen bosbeken.
Zoals alle slangenkopvissen kan hij lucht happen aan het wateroppervlak. Daardoor overleeft hij in zuurstofarm water en in poelen die in de droge tijd kleiner worden. Ontbossing en slibvorming door landbouw worden genoemd als bedreiging voor zijn leefgebied.
Waterwaarden in het aquarium
Concrete gegevens uit het aquarium ontbreken. Op basis van de herkomst is zacht tot middelhard, neutraal water het meest logisch.
- Temperatuur rond 22 tot 28 °C
- Wekelijks ruim water verversen: grote roofvissen vervuilen het water snel
- Sterke filtering met weinig stroming
Aquarium en inrichting
Ga uit van een zeer grote, goed afgesloten bak. Slangenkopvissen springen en kunnen door kleine openingen ontsnappen. Laat een luchtlaag tussen water en deksel, want de vis moet lucht kunnen happen.
Biotoop nabootsen: zand- of grindbodem, wortelhout, bladeren en wat stenen, met drijfplanten voor gedempt licht en schaduw.
Gedrag en gezelschap
Een roofvis die vissen en andere dieren eet die in zijn bek passen. Slangenkopvissen zijn onderling vaak onverdraagzaam, dus houd hem alleen of als gevormd paar. Medebewoners zijn alleen een optie als ze te groot zijn om te eten en tegen een stootje kunnen; een soortaquarium is het veiligst.
Voeding
In de natuur: waarschijnlijk vissen, kikkers, kreeftachtigen en insecten, zoals bij verwante soorten.
In het aquarium: stevig diepvriesvoer zoals mosselvlees, garnalen, vis en grote muggenlarven, en voor veel slangenkopvissen ook speciaal korrelvoer voor roofvissen. Voer geen levende voervissen uit de winkel; die brengen ziekten mee en zijn voedingskundig niet nodig.
Voortplanting
Over de voortplanting van deze soort is niets bekend. Onderzoekers willen dit na de herontdekking bestuderen.
Tips uit de praktijk
Ervaring met deze soort is er in de hobby nauwelijks. Wat wel geldt, zijn de lessen die houders van slangenkopvissen in het algemeen kennen. De belangrijkste: een slangenkopvis is een vis voor de lange termijn, en veel soorten worden groter en sterker dan kopers verwachten.
Ontsnappen is een klassiek probleem. Een deksel dat niet goed sluit, een gat voor de filterslang: slangenkopvissen vinden de opening. Verzwaar het deksel en sluit alle kieren af, maar laat wel lucht boven het water.
Wat houders ook vaak merken, is dat slangenkopvissen in het begin schuw zijn en dagen niet eten. Geef ze rust, schuilplekken en drijfplanten, en probeer verschillende soorten diepvriesvoer. Na een tijd herkennen ze hun verzorger en komen ze naar de voorkant van de bak. Ze worden dan snel vraatzuchtig; voer niet te veel, want vervetting is een bekend probleem bij roofvissen.
Bij een zeldzame soort als deze is de naam een valkuil op zich. Vissen die als ‘amphibeus’ worden aangeboden, blijken vaak een andere soort te zijn. Vraag naar de herkomst en vergelijk met betrouwbare bronnen. Let ook op wetgeving: in sommige landen is het houden en vervoeren van slangenkopvissen aan regels gebonden.
Eerlijk advies: zie deze soort voorlopig vooral als bijzondere herontdekking, niet als aquariumvis. Wie slangenkopvissen wil houden, kiest beter voor een goed bekende, gekweekte soort waarvan de eindgrootte en verzorging duidelijk zijn.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Uiterst zeldzame, bijzondere soort
- Lucht happen maakt hem weerbaar
- Interactief gedrag, zoals bij andere slangenkopvissen
Nadelen
- Vrijwel niet verkrijgbaar; vaak verkeerd benoemd
- Eindgrootte onzeker, mogelijk zeer groot
- Roofvis die medebewoners opeet
- Weinig bekend over verzorging en kweek
Veelgestelde vragen over Channa amphibeus
Hoe groot wordt Channa amphibeus?
Waarschijnlijk groot: FishBase noemt ongeveer 90 cm en berichten na de herontdekking spreken van 80 tot 100 cm. De vaak genoemde 25 cm uit oudere hobbybronnen is niet onderbouwd.
Was Channa amphibeus uitgestorven?
De laatste exemplaren werden tussen 1918 en 1933 verzameld; daarna werd hij ruim tachtig jaar niet meer met zekerheid gezien. In 2024 werd de soort teruggevonden in de Chel in het noorden van West-Bengalen.
Kun je Channa amphibeus kopen?
Echte exemplaren zijn vrijwel niet verkrijgbaar. Vissen die onder deze naam worden aangeboden, zijn vaak andere soorten.
Kun je deze slangenkopvis met andere vissen houden?
Nauwelijks: hij eet alles wat in zijn bek past. Een soortaquarium is het beste.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
