Altolamprologus compressiceps

Altolamprologus compressiceps is een van de meest bijzondere cichliden uit het Tanganyikameer: extreem plat, met een hoge rug en een spitse kop. Een geduldige jager die tussen de rotsen op garnaaltjes loert en die het best tot zijn recht komt in een rustig Tanganyika-aquarium met veel stenen.

Altolamprologus compressiceps 'Gold Chaitika' in het aquarium
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De soort werd in 1898 beschreven door de Belgisch-Britse zoöloog George Albert Boulenger, als Lamprologus compressiceps. Later werd hij met zijn naaste verwant, de parelhoen-cichlide (A. calvus), ondergebracht in het aparte geslacht Altolamprologus. De geslachtsnaam combineert het Latijnse altus (hoog), voor de hoge rug, met Lamprologus, het geslacht waarin de soorten eerst stonden. De soortnaam compressiceps betekent ‘samengedrukte kop’, en dat is precies wat deze vis zo herkenbaar maakt.

Het lichaam is hoog en zijdelings sterk afgeplat. Van voren gezien is de vis zo smal dat hij in spleten tussen rotsen kan glippen waar andere vissen niet bij kunnen. De rugvin is hoog en loopt over de hele rug, met harde stekels aan de voorkant. Een Nederlandse naam is niet echt ingeburgerd; in de handel heet hij meestal gewoon ‘compressiceps’.

De kleur verschilt sterk per vindplaats. Er zijn bruine, grijze, roodachtige en goudkleurige vormen, met of zonder donkere dwarsbanden. Bekende handelsvormen zijn onder meer ‘Gold Head’, ‘Red Fin’ en ‘Gold Chaitika’ (de vorm op de foto). Omdat deze locatievormen in de natuur gescheiden leven, is het in de hobby gebruikelijk om ze niet met elkaar te kruisen en ze onder de naam van hun vindplaats te houden.

Mannetjes worden duidelijk groter dan vrouwtjes en krijgen met de leeftijd iets langer uitgetrokken vinnen. Bij jonge vissen is het geslacht lastig te zien. Daarnaast wordt in de handel een kleinere vis verkocht als Altolamprologus sp. ‘Compressiceps Shell’, die in slakkenhuizen leeft en waarschijnlijk een nog onbeschreven soort is. Die vorm valt buiten deze pagina.

In het kort

Wetenschappelijke naamAltolamprologus compressiceps
FamilieCichlidae
HerkomstEndemisch in het Tanganyikameer: kusten van Zambia, Tanzania, Congo-Kinshasa en Burundi
VindplaatsAfrika – Zambia, Tanzania, Congo-Kinshasa, Burundi – Tanganyikameer
Maximale grootteMannetjes ongeveer 12,5 cm zonder staart (circa 15 cm totaal), vrouwtjes kleiner
Minimale aquariumgrootte120 cm / 240 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH7,5 – 9,0
Hardheid (GH)7 – 25 °dGH
GroepsgroottePaar, of een groepje in een grotere bak
GedragRustig en weinig territoriaal, maar eet kleine vissen
MoeilijkheidGemiddeld
LevensduurMeerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend)
KarakterRoofvis (eet kleine vissen)
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgroottePaar of kleine groep

Welke vissen passen bij de Altolamprologus compressiceps?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Altolamprologus komt van het Latijnse altus (‘hoog’), naar het hoge rugprofiel van beide soorten, en Lamprologus, het geslacht waarin ze oorspronkelijk stonden. Het geslacht werd in 1986 beschreven door Poll.

compressiceps komt van het Latijnse compressus (‘samengedrukt’) en -ceps (‘-koppig’), naar de ‘zeer sterk samengedrukte kop’.

De soort werd in 1898 beschreven door Boulenger.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Altolamprologus compressiceps komt alleen voor in het Tanganyikameer, waar hij langs grote delen van de kust leeft. De typelocatie is Kinyamkolo, het huidige Mpulungu in het zuiden van het meer in Zambia. Hij leeft in gebieden met rotsblokken en puin, met veel spleten en een laag aangroei op de stenen. Volwassen vissen houden zich vooral op vanaf een diepte van ongeveer tien meter; jonge vissen komen ook in ondieper water voor.

Omdat de soort grote open zandvlaktes niet oversteekt, ontbreekt hij op veel geïsoleerde rotsplekken. Dat verklaart ook de vele locatievormen. Het water van het Tanganyikameer is warm, helder, hard en alkalisch, en het is zeer stabiel van samenstelling.

Waterwaarden in het aquarium

Hard, alkalisch en vooral stabiel water is de basis. Zoals alle Tanganyika-cichliden reageert deze soort slecht op schommelingen en vervuiling.

  • pH bij voorkeur rond 8,0 tot 9,0
  • Wekelijks een flinke verversing, tot ongeveer 30 tot 50%, met water van dezelfde samenstelling
  • Goede filtering en zuurstofrijk water

Aquarium en inrichting

Een bak vanaf 120 cm met een zandbodem en flinke rotsopbouw. Bouw de stenen zo op dat er veel smalle spleten en holtes ontstaan, zowel grote als heel kleine. Leg de rotsen direct op de bodemplaat en vul daarna pas het zand aan, zodat gravende medebewoners de opbouw niet kunnen ondermijnen.

Smalle spleten zijn belangrijk voor de voortplanting: het vrouwtje zoekt een holte waar alleen zij in past. Open zwemruimte boven het zand maakt het geheel af.

Biotoop nabootsen: licht zand, een rotswand met veel spleten, een paar lege slakkenhuizen en verder geen planten nodig, zoals de rotskust van het Tanganyikameer.

Gedrag en gezelschap

Deze cichlide is rustig en niet erg territoriaal. Hij beweegt zich langzaam en doelgericht tussen de stenen en loert met zijn kop naar beneden op prooi. Tegelijk is het een roofvis: alles wat in zijn bek past, zoals jonge vissen en kleine schelpcichliden, kan worden opgegeten.

Goede medebewoners zijn andere Tanganyika-cichliden die niet te klein zijn, zoals cyprichromis in het open water of de prinses van Burundi tussen de rotsen. Vermijd zeer kleine soorten en plantenetende soorten zoals Tropheus, omdat die een heel ander, eiwitarm dieet nodig hebben.

Voeding

In de natuur: vooral garnaaltjes en andere kleine kreeftachtigen, aangevuld met andere ongewervelden en af en toe jonge vis.

In het aquarium: een vleeseter. Hij accepteert droogvoer, maar doet het beter met afwisselend diepvries- en levend voer, zoals mysis, artemia, muggenlarven, krill en stukjes garnaal. Voerdiertjes in de vorm van levende vissen zijn niet nodig en worden afgeraden.

Voortplanting

Een holenbroeder die zijn eitjes legt in een smalle spleet tussen de rotsen. Die spleet is vaak zo nauw dat alleen het kleinere vrouwtje erin past. Het mannetje bevrucht de eitjes van buitenaf en bewaakt daarna vooral het territorium, terwijl het vrouwtje de eitjes verzorgt.

De eitjes komen na een paar dagen uit. Als de jongen vrij zwemmen, eindigt de broedzorg al snel. Ze kunnen dan pas uitgekomen artemia eten, maar groeien langzaam; het duurt een jaar of langer voordat ze volwassen zijn. Kweken in het aquarium geldt als lastig en lukt niet bij elk paar.

Tips uit de praktijk

Houders van Tanganyika-cichliden noemen A. compressiceps vaak een ‘karaktervis’. Hij is niet druk en niet fel van kleur zoals een mbuna, maar zijn manier van jagen, met de kop omlaag langzaam tussen de stenen, maakt hem boeiend om te volgen.

Een veelgehoorde valkuil is de combinatie met kleine vissen. Wie schelpcichliden of jonge vissen van andere soorten in dezelfde bak houdt, ziet die vaak verdwijnen. De smalle kop en de grote bek maken deze soort tot een efficiënte jager in nauwe spleten, ook als hij er rustig uitziet.

Houders melden ook dat het geduld vraagt. De vissen groeien langzaam en worden pas laat geslachtsrijp. Wie een paar wil, koopt daarom meestal een groepje jonge vissen en laat die samen opgroeien. Door het grote verschil in grootte tussen mannetjes en vrouwtjes is het geslacht pas na enige tijd goed te zien.

Stabiel water wordt steeds als belangrijkste punt genoemd. Grote schommelingen in pH of hardheid, en een opbouw van nitraat door te weinig verversen, zijn bekende oorzaken van problemen bij Tanganyika-cichliden. Vaste, regelmatige verversingen met water van dezelfde samenstelling voorkomen veel ellende.

Let bij de aankoop op de locatienaam. Omdat er zoveel kleurvormen zijn, is het verstandig om bij één vorm te blijven en die niet te mengen met andere. Zo blijven de natuurlijke kleuren behouden.

Advies: geef deze cichlide een ruime bak met veel spleten, stabiel hard water en afwisselend vleesvoer, en kies medebewoners die niet in zijn bek passen. Dan heb je een rustige, bijzondere vis in je Tanganyika-aquarium.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Opvallende, extreem platte lichaamsvorm
  • Rustig en weinig territoriaal
  • Veel mooie locatievormen

Nadelen

  • Eet kleine vissen en jongen
  • Groeit langzaam en kweken is lastig
  • Heeft hard, stabiel water en een ruime bak nodig

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over Altolamprologus compressiceps

Hoe groot wordt Altolamprologus compressiceps?

Mannetjes worden ongeveer 12,5 cm zonder staart, circa 15 cm inclusief staart. Vrouwtjes blijven duidelijk kleiner.

Wat is het verschil met Altolamprologus calvus?

Beide soorten zijn plat en hoogruggig, maar de parelhoen-cichlide (A. calvus) heeft een langere snuit en een langgerekter lichaam. A. compressiceps heeft een hogere rug en een kortere kop.

Hoe groot moet het aquarium zijn?

Minimaal 120 cm en ongeveer 240 liter, met veel rotsen en smalle spleten.

Met welke vissen kun je Altolamprologus compressiceps combineren?

Met andere Tanganyika-cichliden die niet in zijn bek passen, zoals cyprichromis en Neolamprologus-soorten van vergelijkbaar formaat. Vermijd kleine vissen en plantenetende soorten zoals Tropheus.

Wat eet Altolamprologus compressiceps?

Vooral kleine kreeftachtigen. In het aquarium geef je afwisselend diepvriesvoer zoals mysis, artemia en krill, aangevuld met een goed korrelvoer.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

Eigen foto van Alessandro