De baardhalfbek is een slanke, levendbarende halfbek met een lange onderkaak en rode vinaccenten. Hij jaagt vlak onder het wateroppervlak op insecten.

Over deze vis
De baardhalfbek, Hemirhamphodon pogonognathus, werd in 1853 door Bleeker beschreven, de Nederlandse ichtyoloog die enorm veel Indonesische vissen benoemde. De geslachtsnaam Hemirhamphodon is opgebouwd uit Griekse woorden voor ‘half’, ‘snavel’ en ’tand’, en beschrijft daarmee de halfbek met tanden. De soortnaam pogonognathus betekent ‘baardkaak’. In de handel wordt hij ook wel ‘Dwarf halfbeak’ of ‘Wrestling halfbeak’ genoemd, waarbij die tweede naam verwijst naar het gedrag van de mannetjes, die elkaar met opengesperde bek bestrijden.
Het lichaam is lang en slank, met een rug die naar achteren toe recht loopt en de rug- en aarvin ver achteraan. De onderkaak is duidelijk langer dan de bovenkaak, en de vis houdt zich hierdoor vlak onder het wateroppervlak op, waar hij insecten van de oppervlakte vangt. Mannetjes en vrouwtjes verschillen in grootte: de mannetjes worden groter en hebben een sterker gekleurde tekening in de vinnen, terwijl de vrouwtjes kleiner en bleker blijven.
In het wild leeft de soort in Zuid-Thailand, Maleisië, Singapore en op Sumatra en Borneo, vooral in veenmoerassen en beken in het bos. Dat water is bruin gekleurd door humuszuren en heeft weinig mineralen. De vissen jagen op de insecten die op het water vallen en houden zich schuil onder overhangende vegetatie. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd, al gaat de ontbossing en het ontwateren van veengebieden in Zuidoost-Azië wel ten koste van zijn leefgebied.
De soort is levendbarend: de bevruchting is inwendig, en het vrouwtje baart enkele goed ontwikkelde jongen tegelijk. In de hobby is hij minder gewoon dan de Sulawesi-halfbekken, en hij wordt voornamelijk gewaardeerd door liefhebbers van biotoopaquaria met zacht, zuur water.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Hemirhamphodon pogonognathus |
|---|---|
| Familie | Zenarchopteridae (halfbekken) |
| Herkomst | Maleisië, Zuid-Thailand, Sumatra en Borneo |
| Vindplaats | Azië – Maleisië, Thailand, Indonesië (Sumatra, Borneo) – Veenmoerassen en bosbeken |
| Maximale grootte | 8–10 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 100 liter (80 cm) |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 5,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 8 |
| Groepsgrootte | Groep van 5+ met meer vrouwtjes |
| Gedrag | Vreedzaam, mannetjes onderling territoriaal |
| Moeilijkheid | Gemiddeld tot moeilijk |
| Levensduur | 3–5 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 5 of meer |
Welke vissen passen bij de Baardhalfbek?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Hemirhamphodon betekent dat het geslacht lijkt op Hemiramphus, maar naar voren gerichte tanden (odon = ’tand’) heeft over de hele onderkaak. Het geslacht werd in 1865 beschreven door Bleeker.
pogonognathus komt van het Griekse pogon (‘baard’) en gnathos (‘kaak’), naar het vlezige rode uitgroeisel dat van de punt van de snavel naar beneden buigt.
De soort werd in 1853 beschreven door Bleeker.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Schaduwrijke bosbeken en veenmoerassen met zacht, donker water.
Waterwaarden in de natuur: zeer zacht, zuur water.
Waterwaarden in het aquarium
- Weinig stroming aan het oppervlak
Aquarium en inrichting
Een laag, breed aquarium met drijfplanten en overhangende takken. Dek goed af: halfbekken springen.
Biotoop nabootsen: blad, wortels, drijfplanten en tannine-gekleurd water.
Voeding
In de natuur: insecten die op het water vallen.
In het aquarium: fruitvliegjes, muggenlarven en drijvend vlokvoer.
Voortplanting
Levendbarend; vrouwtjes werpen elke paar weken enkele grote jongen.
Tips uit de praktijk
Houders vinden ze prachtig, maar ze kunnen schrikken en tegen het deksel springen.
In de eerste weken na aankoop zijn baardhalfbekken vaak nerveus. Ze verstoppen zich onder drijfplanten of zwemmen snel heen en weer langs het oppervlak. Een bak met veel drijvende planten, dichte begroeiing aan de randen en gedempt licht brengt rust. De meeste dieren gaan binnen een paar dagen fruitvliegjes, muggenlarven en drijvend voer eten, maar kieskeurige exemplaren lokken je met levend voer. Wat handig is om te weten: ze eten alleen aan het oppervlak en pakken zelden iets van de bodem.
Wat andere houders vaak merken, is dat de mannetjes hun rivaliteit echt uitvechten. Ze staan met open bek tegenover elkaar en kunnen elkaar beschadigen, dus met meerdere mannetjes is een groep met veel vrouwtjes en genoeg dekking belangrijk. Schrikreacties zijn de grootste oorzaak van uitval: een vis die tegen het deksel of de ruit botst, kan zijn kaak breken of een ruggengraatletsel oplopen. Dim de verlichting geleidelijk en vermijd plotselinge beweging voor de bak.
De soort is gevoelig voor hard, kalkrijk water en voor slechte waterkwaliteit. Zacht, zuur en tanninehoudend water met blad werkt goed, en het is aan te raden om niet te veel tegelijk te verversen. Bij houders die de kweek proberen, blijken de jongen redelijk groot en robuust; ze eten fijn voer als pas uitgekomen artemia en microwormen, en moeten wel gescheiden worden van de ouders.
Eindadvies: een bijzondere vis voor wie een rustig, zacht en zuur biotoopaquarium met drijfplanten en goede afdekking heeft. Hij is minder geschikt voor wie een druk gezelschapsaquarium met stevige, snelle vissen wil.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzondere vorm
- Kweekt in het aquarium
Nadelen
- Springt
- Gevoelig voor hard water
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
