Boraras merah

Boraras merah is een van de kleinste karperachtigen in de hobby: een dwergrasbora van nog geen 2 cm met een rode ondergrond en een rij donkere vlekken op de flank. Een rustige scholenvis voor een klein, zacht en zuur nano-aquarium.

Boraras merah in het aquarium
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Boraras merah werd in 1991 door de ichtyoloog Maurice Kottelat beschreven als Rasbora merah. Twee jaar later bracht Kottelat samen met Chavalit Vidthayanon een handvol piepkleine rasbora’s onder in het nieuwe geslacht Boraras, en daar hoort deze soort sindsdien bij. In oudere boeken en op sommige handelslijsten staat hij nog onder de oude naam. In de Engelstalige handel heet hij vaak phoenix rasbora, in Duitsland Goldfleck-Zwergbärbling. Een gangbare Nederlandse naam heeft hij niet; in winkels wordt meestal gewoon de wetenschappelijke naam gebruikt.

Met een standaardlengte van hooguit 2 cm hoort de vis bij de kleinste aquariumvissen die er te koop zijn. Het lichaam is slank en langwerpig, slanker dan dat van de verwante soorten uit Indochina. De grondkleur is roodachtig tot oranjerood, maar de sterkste kleur zit rond de donkere vlekken op de flank. Die vlekken vormen bij de meeste dieren een reeks losse stippen of vegen, en precies daaraan herken je de soort. Goed uitgekleurde, dominante mannetjes zijn dieprood en vallen in een donker ingericht aquarium direct op.

Boraras merah lijkt sterk op de mugrasbora (Boraras brigittae). Die heeft meer oranjerood over het lijf en meestal een doorlopende donkere lengtestreep in plaats van een rij vlekken. Helemaal waterdicht is dat kenmerk niet, want er bestaan ook mannetjes van B. merah met een vrijwel doorlopende streep. In 2010 werd daarom geopperd dat beide namen dezelfde soort beschrijven. Kottelat hield in 2013 vast aan twee aparte soorten, en zo worden ze nu meestal ook behandeld. In de handel lopen ze nog regelmatig door elkaar, dus wie een bepaalde soort wil kweken, let bij aankoop goed op de tekening.

Op de Rode Lijst van de IUCN staat de soort als ‘onvoldoende gegevens’ (Data Deficient). Het leefgebied, de veenmoerasbossen van Borneo, staat wel onder grote druk door ontbossing, ontwatering en de aanleg van plantages. De dieren in de handel zijn grotendeels wildvang.

In het kort

Wetenschappelijke naamBoraras merah (Kottelat, 1991)
FamilieDanionidae
HerkomstIndonesië: zuidelijk en westelijk Borneo (Kalimantan), onder meer het stroomgebied van de Jelai Bila
VindplaatsAzië – Indonesië (Borneo, Kalimantan) – Zwartwaterbeken en -rivieren in veenmoerasbossen
Maximale grootte2 cm
Minimale aquariumgrootte45 cm / 40 liter
Temperatuur22 – 28 °C
pH5,0 – 6,5
Hardheid (GH)1 – 5 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 10
GedragVreedzaam en wat schuw
MoeilijkheidGemiddeld
LevensduurEnkele jaren; betrouwbare gegevens ontbreken
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte10 of meer

Welke vissen passen bij de Boraras merah?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Boraras is een anagram van Rasbora, het geslacht waarin deze vissen eerst stonden. De omgedraaide letters verwijzen naar de omgekeerde verhouding tussen het aantal buik- en staartwervels, een van de kenmerken waarmee het geslacht van Rasbora wordt onderscheiden.

merah is het Indonesische woord voor ‘rood’, naar de rode grondkleur van het lichaam.

De soort werd in 1991 beschreven door Kottelat.

Bron: Seriously Fish

Natuurlijke leefomgeving

Boraras merah leeft in zwartwaterbeken en -rivieren die uit de oude veenmoerasbossen van Borneo stromen. De typelocatie ligt in het stroomgebied van de Jelai Bila, ongeveer 30 km ten zuiden van Sukamara in de provincie Centraal-Kalimantan. Vanaf daar loopt het verspreidingsgebied westwaarts; de nauw verwante mugrasbora komt juist meer naar het oosten voor.

Het water is door looistoffen uit bladeren en veen bruin gekleurd, vrijwel zonder hardheid en zeer zuur: de pH kan er tot ongeveer 4 dalen. Door het bladerdak is het er schemerig. De bodem ligt vol bladeren, takjes en ander plantaardig materiaal, waartussen de visjes in kleine groepen jagen op zoöplankton.

Waterwaarden in het aquarium

Zacht en zuur water is de basis. In hard leidingwater blijft de soort bleek en gevoelig voor ziektes, en kweken lukt dan vrijwel niet. Osmosewater, eventueel gemengd met een klein deel leidingwater, maakt het makkelijk om de juiste waarden te halen.

  • Weinig stroming; een sponsfilter of zachte uitstroom volstaat
  • Wekelijks 10 tot 20% verversen met water van dezelfde temperatuur en hardheid
  • Liever kleine, regelmatige wissels dan grote schommelingen
  • Bladeren en elzenproppen houden het water licht zuur en bruin

Aquarium en inrichting

Een bak met een bodem van minstens 45 bij 30 cm is genoeg voor een groep. Meer lengte geeft de school ruimte om samen te zwemmen. Kies een donkere bodem, een flinke beplanting aan de zijkanten en achterkant, en laat in het midden vrije zwemruimte over. Drijfplanten temperen het licht, en daarin laten deze visjes hun mooiste kleuren zien.

Biotoop nabootsen: een donkere zandbodem met een laag gedroogde bladeren, wat fijne takjes en wortelhout, bruin gekleurd water en gedempt licht. Taaie schaduwplanten zoals javamos en Cryptocoryne passen goed bij deze omstandigheden.

Gedrag en gezelschap

Boraras merah is een vreedzame scholenvis. In een kleine groep blijven de dieren schuw en verstoppen ze zich; vanaf een tiental exemplaren zwemmen ze rustiger in het open water. Mannetjes tonen onderling hun kleuren en dingen om de aandacht van de vrouwtjes, en dominante mannetjes houden bij het paaien tijdelijk een klein plekje bezet. Echte schade levert dat niet op.

Door zijn formaat past hij alleen bij andere kleine, rustige soorten met dezelfde waterwensen, zoals andere dwergrasbora’s, Sundadanio axelrodi, de groene neonrasbora, dwergpantsermeervallen en otocinclussen. Ook schuwe labyrintvissen zoals chocoladegoerami’s en Parosphromenus zijn geschikt. Dwerggarnalen kunnen er goed bij; alleen pas uitgekomen garnaaltjes lopen enig risico. Grote, snelle of roofzuchtige vissen zijn ongeschikt: voor een maanvis of cichlide is een visje van 2 cm gewoon voer.

Voeding

In de natuur: een micropredator die kleine insecten, wormpjes, kreeftachtigen en ander zoöplankton eet.

In het aquarium: fijn droogvoer zoals microkorrels en verkruimelde vlokken wordt gegeten, maar zorg voor variatie met klein levend of diepvriesvoer: pas uitgekomen artemia, cyclops, fijne daphnia en microwormen. Voer een paar keer per dag een kleine hoeveelheid.

Voortplanting

Volwassen vrouwtjes zijn voller in de buik en vaak iets groter; mannetjes zijn feller gekleurd. De soort is een eilegger zonder broedzorg die doorlopend kleine aantallen eitjes tussen fijne planten of mos legt. Voor een gerichte kweek worden twee of drie paartjes in een klein, schemerig bakje van 10 tot 15 liter gezet met veel javamos, zacht en zuur water (pH 5,0 – 6,5) en een temperatuur aan de bovenkant van het bereik. Na een paar dagen gaan de ouders terug. De eitjes komen na ongeveer twee dagen uit; de larven leven eerst van hun dooierzak en eten daarna infusoria of pantoffeldiertjes. Na een week tot tien dagen kunnen ze pas uitgekomen artemia of microwormen aan.

Tips uit de praktijk

In de hobby is bekend dat Boraras merah in de winkel vaak tegenvalt: in een felverlichte verkoopbak met hard water zijn de visjes bleek en nauwelijks rood. Na een paar weken in zacht, licht zuur en bruin gekleurd water veranderen ze vaak volledig. Houders merken dat juist de combinatie van gedempt licht, een donkere bodem en wat bladeren het verschil maakt.

De eerste weken zijn het meest kritiek. Wildvang is na het transport vaak mager en vatbaar voor witte stip en schimmel. Laat nieuwe dieren langzaam wennen aan de waterwaarden, houd het water stabiel en voer kleine porties levend of diepvriesvoer om ze op krachten te laten komen. Een volledig ingedraaid aquarium is belangrijk: een nieuwe bak met schommelende waarden gaat bij zulke kleine vissen snel mis.

Een veelgemaakte fout is een te kleine groep. Met vier of vijf exemplaren blijven ze verstopt tussen de planten en zie je ze nauwelijks. Een school van tien tot twintig dieren gedraagt zich veel natuurlijker en laat ook het onderlinge vertoon van de mannetjes zien. Advies: koop de hele groep in één keer, zodat de dieren meteen samen een school vormen.

Voeren vraagt aandacht. Gewone vlokken zijn voor deze kleine bekjes te grof; microkorrels, fijn gemalen vlokken en pas uitgekomen artemia werken beter. Omdat ze bij snelle medebewoners slecht aan hun trekken komen, horen ze in een rustige bak met soorten van hetzelfde formaat. Overvoeren is een tweede valkuil: restjes bederven snel in een klein volume.

In een goed ingericht aquarium met veel javamos zwemmen soms vanzelf jonge visjes rond, ook zonder aparte kweekbak. Wie dat wil stimuleren, laat delen van het mos ongemoeid en houdt het aantal andere vissen laag. Garnalen en Boraras gaan meestal goed samen, al verdwijnt een deel van de pas geboren garnaaltjes.

Eindadvies: Boraras merah is een prachtige keuze voor wie een nano-aquarium of een Aziatisch zwartwaterbiotoop wil inrichten en bereid is om met zacht water en fijn voer te werken. Voor een druk gezelschapsaquarium met hard water en grote vissen is hij niet geschikt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Zeer klein en geschikt voor nano-aquaria
  • Vreedzaam en goed te combineren met garnalen
  • Diep rode kleur in een goed ingerichte bak

Nadelen

  • Heeft zacht, zuur water nodig
  • Schuw in kleine groepen of bij drukke medebewoners
  • Vraagt fijn voer en stabiele waterwaarden

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over de Boraras merah

Hoe groot wordt Boraras merah?

Boraras merah wordt maar ongeveer 2 cm lang. Daarmee is hij een van de kleinste karperachtigen die in de aquariumhandel te koop zijn.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor Boraras merah?

Een aquarium met een bodem van 45 bij 30 cm en ongeveer 40 liter is genoeg voor een groep. Een grotere bak blijft stabieler en geeft de school meer zwemruimte.

Hoeveel Boraras merah houd je samen?

Houd er minimaal 10 samen. In een grotere groep van tien tot twintig dieren zijn ze minder schuw en laten ze hun mooiste kleuren zien.

Kan Boraras merah bij garnalen?

Ja. Volwassen dwerggarnalen zoals Neocaridina en Caridina laten ze met rust. Alleen pas uitgekomen garnaaltjes worden soms gegeten; veel mos biedt die jongen schuilplekken.

Wat is het verschil tussen Boraras merah en de mugrasbora?

Boraras merah heeft meestal een rij losse donkere vlekken op de flank, met het rood vooral rond die vlekken. De mugrasbora is egaler oranjerood en heeft vaak een doorlopende donkere streep. In de handel worden ze regelmatig door elkaar verkocht.

Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?

Mannetjes zijn slanker en feller rood. Volwassen vrouwtjes hebben een rondere buik, zijn vaak iets groter en minder fel gekleurd.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.