Roodstaartlabeo (Epalzeorhynchos bicolor)

De roodstaartlabeo is een fluweelzwarte vis met een felrode staart. Een opvallende verschijning, maar met een territoriaal karakter: meestal houd je er maar één per aquarium.

Roodstaartlabeo (Epalzeorhynchos bicolor)
Foto: Astellar87, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Over deze vis

De roodstaartlabeo werd in 1931 door Hugh McCormick Smith beschreven als Labeo bicolor. De soortnaam betekent ’tweekleurig’ en verwijst naar het contrast tussen het zwarte lichaam en de rode staart. Later is de vis, samen met enkele verwanten, ondergebracht in het geslacht Epalzeorhynchos. In oudere boeken en winkels staat hij nog vaak als Labeo bicolor. In het Engels heet hij red-tailed shark, red-tailed black shark of redtail sharkminnow, al is het geen haai. Er is ook een albinovorm in de handel, met een wit lichaam en rode staart.

Het lichaam is langgerekt en fluweelzwart, met een felrode, vorkvormige staart. De onderstandige mond met vlezige lippen is geschikt om aangroei van stenen en hout te schrapen. Jonge vissen zijn wat bleker; de zwarte kleur en het rood komen pas volledig uit naarmate ze volwassen worden. Bij een dominante vis is het zwart dieper, bij een gestreste of ondergeschikte vis lichter. Mannetjes en vrouwtjes zijn moeilijk te onderscheiden.

In het wild komt de soort van oorsprong voor in het stroomgebied van de Chao Phraya in Thailand, in rivieren en ondergelopen vlaktes, waar hij in het regenseizoen trekt. Hij eet algen, aangroei, kleine ongewervelden en plantaardig materiaal. Een tijd lang werd hij in het wild niet meer gevonden en gold hij als mogelijk uitgestorven, tot er weer kleine populaties werden ontdekt. Volgens de IUCN staat de soort als ernstig bedreigd te boek, door dammen, drooglegging en verlies van leefgebied. Alle vissen in de handel zijn nakweek.

In de hobby is de roodstaartlabeo al tientallen jaren een bekende verschijning, vooral vanwege zijn opvallende kleuren en zijn reputatie als algenetertje. Zijn territoriale karakter zorgt er echter voor dat hij niet in elk aquarium past: hij wordt vaak jong gekocht en pas later een probleem.

In het kort

Wetenschappelijke naamEpalzeorhynchos bicolor
FamilieCyprinidae
HerkomstChao Phraya-stroomgebied, Thailand
VindplaatsAzië – Thailand – Chao Phraya
Maximale grootte12 – 15 cm
Minimale aquariumgrootte120 cm / 250 liter
Temperatuur22 – 27 °C
pH6,5 – 7,5
Hardheid (GH)5 – 15 °dGH
GroepsgrootteSolitair (1 per aquarium), of 5+ in een zeer grote bak
GedragTerritoriaal tegenover soortgenoten en gelijkende vissen
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur8 – 10 jaar (soms langer)
KarakterSemi-agressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij de Roodstaartlabeo?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Epalzeorhynchos is niet uitgelegd, maar komt vermoedelijk van het Griekse epalexo (‘afweren’) en rhynchos (‘snuit’), naar het kegelvormige, beweegbare uitsteeksel op de snuit van de typesoort. Het geslacht werd in 1855 beschreven door Bleeker.

bicolor betekent ’tweekleurig’, naar het fluweelzwarte lichaam met de fel oranje staart- en borstvinnen.

De soort werd in 1931 beschreven door Smith.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leefde in rivieren en overstroomde vlaktes in Thailand, waar hij in het regenseizoen naar ondergelopen gebieden trekt. In het wild geldt hij als ernstig bedreigd (door dammen en drooglegging); aquariumvissen komen uit nakweek.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard.

Waterwaarden in het aquarium

  • Goed gefilterd, zuurstofrijk water

Aquarium en inrichting

Minimaal 120 cm met veel schuilplaatsen, zodat de labeo een eigen territorium kan claimen zonder anderen continu te verjagen.

Biotoop nabootsen: zandbodem, grotten van stenen of kienhout, wortels en stevige beplanting. Kienhout met algengroei is een welkome graasplek.

Voeding

In de natuur: algen, aangroei (biofilm), kleine ongewervelden en plantaardig materiaal.

In het aquarium: zinkende tabletten en korrels met spirulina, algenwafels, geblancheerde courgette en komkommer, aangevuld met diepvries muggenlarven.

Voortplanting

In het aquarium vrijwel nooit gelukt. Commerciële kweek in Azië gebeurt met hormooninjecties in vijvers.

Tips uit de praktijk

Houders waarderen het contrast tussen zwart en rood, maar vrijwel iedereen waarschuwt voor het karakter: met ouderdom wordt hij steeds territorialer, vooral tegenover andere bodemvissen en vissen met een vergelijkbare vorm. Met snelle scholenvissen in de bovenlaag gaat het meestal goed.

De eerste weken na aankoop is een jonge roodstaartlabeo meestal rustig en vrij onopvallend. Hij zoekt een schuilplaats en begint pas na een paar dagen te grazen. Vaak zie je pas na een paar maanden dat hij zijn territorium gaat verdedigen. Andere houders merken vaak dat dit gedrag toeneemt met de leeftijd, zeker in een bak die te klein is of weinig schuilplaatsen heeft. Een enkele vis in een ruime bak met veel hout en grotten blijft meestal rustiger.

Eten is zelden een probleem. Hij pakt zinkende tabletten en korrels, spirulina, groenten zoals courgette en komkommer en diepvriesvoer. Kieskeurig zijn ze meestal niet, al kan een nieuwe vis een dag of twee wachten. Een deel van het dieet moet plantaardig zijn; alleen algen van de wand is niet genoeg.

Wat je pas na maanden ziet, is hoe hij zijn bak claimt. De typische fout is twee labeo’s in één bak, of hem bij andere zwarte of langwerpige bodemvissen zetten. Dan volgen achtervolgingen en soms schade. Bij ziekte zie je zelden iets, maar in een te kleine bak met veel stress kan witte stip opduiken. Met snelle scholenvissen in de bovenlaag gaat het meestal goed; slecht gaat het bij vissen die op hem lijken of bodemvissen die rustig willen eten.

Kweken lukt in de hobby niet. Eerlijk advies: kies hem als je één exemplaar in een ruime bak met veel schuilplaatsen wilt houden. Voor een gezelschapsaquarium met veel bodemvissen is hij niet geschikt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Opvallende kleuren
  • Helpt bij het afgrazen van algen
  • Lange levensduur

Nadelen

  • Territoriaal, vooral tegen soortgenoten en bodemvissen
  • Heeft een groot aquarium nodig
  • Niet te kweken in de hobby

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.