Sumatraan (Puntigrus tetrazona)

De sumatraan, ook wel tijgerbarbeel genoemd, is een klassieke aquariumvis met vier zwarte dwarsbanden op een goudgeel lijf en rode vinranden. Een levendige, actieve vis met een ondeugende reputatie.

Sumatraan (Puntigrus tetrazona)
Foto: Editor General of Wiki, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Over deze vis

De sumatraan werd in 1855 door Pieter Bleeker beschreven, oorspronkelijk als Capoeta tetrazona. De soortnaam is Grieks: tetra betekent vier en zona band, en verwijst naar de vier zwarte dwarsbanden. Later stond de vis in Barbus en Puntius, en ook nu nog vind je hem in winkels en oudere boeken als Puntius tetrazona. Tegenwoordig staat hij in het geslacht Puntigrus, waar ook een paar verwante gestreepte barbelen bij horen. In het Engels heet hij tiger barb.

Het lichaam is hoog en gedrongen, met een gele tot goudkleurige basiskleur en vier zwarte banden: een over het oog, een voor de rugvin, een erachter en een bij de staartwortel. De rugvin en de buikvinnen hebben rode tot zwarte randen en de snuit is vaak rood. Bij het mannetje is de rode kleur intenser, vooral in de paaitijd; vrouwtjes zijn wat voller en bleker. In de handel zijn ook diverse kweekvormen te koop, zoals een groene, een albino- en een bijna zwarte variant. Die worden vaak sterk gekweekt op kleur. Verwante soorten, zoals Puntigrus partipentazona uit Thailand met een onderbroken tweede band, worden weleens met de sumatraan verward.

In het wild komt de soort voor op Sumatra en Borneo, in heldere tot licht getinte bosbeken en rivieren met een zand- of grindbodem, stenen en boomwortels. Het gaat om wateren met veel zuurstof en lichte stroming. De vissen leven in groepen en eten insecten, larven, wormpjes, algen en plantendelen. De soort is elders geïntroduceerd, en op sommige plekken heeft hij zich gevestigd. Volgens de IUCN maakt de soort in het wild geen zorgen, maar ontbossing en verlies van leefgebied op Sumatra en Borneo zijn wel een risico voor zijn leefgebied.

In de hobby is de sumatraan al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw in Europa bekend en tot op de dag van vandaag een van de bekendste aquariumvissen. Zijn reputatie als vinnenbijter is deels verdiend en deels overdreven: in een grote groep zijn de vissen vooral met elkaar bezig, en in een kleine groep richten ze hun aandacht op de vinnen van medebewoners.

In het kort

Wetenschappelijke naamPuntigrus tetrazona (syn. Puntius / Barbus tetrazona)
FamilieCyprinidae
HerkomstSumatra en Borneo (Indonesië)
VindplaatsAzië – Indonesië (Sumatra, Borneo) – Bosbeken en rivieren
Maximale grootte6 – 7 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur22 – 27 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)4 – 15 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8 – 10
GedragActief, vinnenbijter in kleine groep
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur5 – 7 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterJa
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Sumatraan?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Puntigrus combineert Puntius, het geslacht waarin deze soorten eerst stonden, met het Latijnse tigris (’tijger’), naar de zwartachtige banden rond het lichaam en de handelsnaam ’tiger barb’. Het geslacht werd in 2013 beschreven door Kottelat.

tetrazona komt van het Griekse tetra (‘vier’) en het Latijnse zona (‘gordel’), naar de vier verticale banden, waarvan één door het oog en één op de staartwortel.

De soort werd in 1855 beschreven door Bleeker.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De sumatraan leeft in heldere of licht gekleurde bosbeken en rivieren met zand- of grindbodem, stenen en boomwortels, vaak met zacht, zuurstofrijk water.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Waterwaarden in het aquarium

  • Zuurstofrijk water, lichte stroming

Aquarium en inrichting

Vanaf 80 cm voor een groep van 10 stuks.

Biotoop nabootsen: zand, rivierkeien, kienhout, stevige planten en open zwemruimte. Een stromingspompje stimuleert het natuurlijke gedrag.

Voeding

In de natuur: insecten, larven, wormpjes, algen en plantendelen.

In het aquarium: eet alles: vlokken, korrels, diepvriesvoer en af en toe groenvoer.

Voortplanting

Eierstrooier, redelijk makkelijk te kweken. Een goed gevoerd paar zet honderden eitjes af tussen fijnbladige planten. Gebruik een kweekbak met rooster en verwijder de ouders. Uitkomen na 1 – 2 dagen.

Tips uit de praktijk

Houders beschrijven de sumatraan als vrolijk, sterk en altijd bezig. Het bekende nadeel: in een groep van 3 – 5 bijten ze vinnen van maanvissen, goerami’s en sluierstaarten. In een grote groep houden ze elkaar vooral zelf bezig en wordt het probleem veel kleiner.

De eerste weken na aankoop zijn ze meestal vrolijk en meteen actief. Ze hoeven nauwelijks te wennen: ze zwemmen direct door de hele bak en zoeken hun plek in de groep. Wat wel gebeurt, is dat ze de eerste dagen vaak een rangorde uitvechten. Dat gaat gepaard met veel achterna zitten, zonder dat er echt schade valt. Andere houders merken vaak dat een groep van slechts drie of vier vissen veel erger is dan een groep van tien: met een kleine groep zoeken ze een slachtoffer en dat zijn dan de vinnen van een trage buur.

Eten is nooit een probleem. Ze pakken alles en zijn gulzig. Overvoer niet, want ze worden dik. Ze krijgen mooie kleur van diepvriesvoer en een paar keer per week iets plantaardigs. Snelle eters als deze vissen laten anderen soms achter bij het voeren, dus let op dat trage medebewoners genoeg krijgen.

Wat je pas na maanden ziet, is hoeveel plezier een grote groep geeft. Ze zoeken de stroming op, jagen elkaar op en houden een duidelijke volgorde aan. De typische fout is een te kleine groep, te weinig ruimte en langvinnige of langzame buren, zoals maanvissen, goerami’s, sluierstaarten en bettavissen. Ziektes zie je zelden: bij stress of slecht water kan witte stip opduiken. Goede combinaties zijn andere snelle, stevige soorten zoals danio’s, pantsermeervallen, botia’s en andere barbelen.

Kweken lukt redelijk goed in een aparte bak met fijnbladige planten en een rooster. De ouders eten de eitjes op, dus haal ze na het afzetten weg. Eerlijk advies: neem alleen een grote groep van tien of meer, en combineer ze met vissen die ze aankunnen. Voor een rustig gezelschapsaquarium met sierlijke vissen is hij niet de beste keuze.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Sterk en geschikt voor beginners
  • Opvallende kleuren en veel actie
  • Makkelijk te kweken

Nadelen

  • Vinnenbijter bij langvinnige, trage vissen
  • Heeft een grote groep nodig
  • Onrustig voor schuwe vissen

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.