De vijfbandbarbeel lijkt op de sumatraan, maar heeft vijf smalle zwarte dwarsbanden en is veel rustiger. Het is een barbeel voor zacht, zuur water in een natuurlijk ingericht aquarium.

Over deze vis
De vijfbandbarbeel werd in 1894 door George Albert Boulenger van het Natural History Museum in Londen beschreven, oorspronkelijk als Barbus pentazona. De soortnaam is opgebouwd uit Griekse woorden: penta betekent vijf en zona gordel of band, een verwijzing naar de dwarsbanden op het lichaam. Later stond de vis lange tijd in het geslacht Puntius, en ook nu nog vind je hem in winkels en oudere boeken als Puntius pentazona. Pas met DNA-onderzoek is het geslacht Desmopuntius ingesteld, waar de vijfbandbarbeel en een aantal verwante gestreepte barbelen uit Zuidoost-Azië nu bij horen. In het Engels heet hij five-banded barb.
Over de exacte telling van de banden bestaat weleens verwarring, omdat er verwante soorten bestaan met een soortgelijke tekening, zoals de zesbandbarbeel (Desmopuntius hexazona) en de Desmopuntius rhomboocellatus. Ze lijken op elkaar en worden in de handel niet altijd goed uit elkaar gehouden. De vijfbandbarbeel lijkt bovendien sterk op de sumatraan, maar hij is slanker, blijft kleiner en de tekening is anders: smalle zwarte dwarsbanden op een gelig tot roodachtig lichaam, met een lichte glans en rode tot oranje tinten in de vinnen. De kleur is het mooist in zacht, donker water en onder gedempt licht. Mannetjes kleuren doorgaans intenser, vrouwtjes zijn iets voller.
In het wild leeft de soort in het Sundaland: op het Maleisisch schiereiland, in Singapore, op Sumatra en op Borneo. Het is een bewoner van zwartwaterbeken, veenmoerassen en overstroomde bossen met veel bladval. Het water is er donker, zuur en zeer zacht. De vissen leven in kleine tot grotere groepen en eten kleine insecten, larven, wormpjes en plantaardig materiaal. Omdat veenbossen in veel delen van zijn gebied worden gekapt of drooggelegd voor plantages, staat zijn leefomgeving onder druk, ook al wordt de soort zelf als niet bedreigd beoordeeld.
In de hobby is de vijfbandbarbeel veel minder gewoon dan de sumatraan. Hij wordt vooral door liefhebbers van zwartwaterbiotopen gezocht, en de vissen in de handel zijn vaak wildvang uit Azië. Daarmee is het geen vis voor een snelle aankoop: hij vraagt om het juiste water en om een rustige omgeving, en dan laat hij zijn mooiste kant zien.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Desmopuntius pentazona (syn. Puntius pentazona) |
|---|---|
| Familie | Cyprinidae |
| Herkomst | Maleisisch schiereiland, Singapore, Sumatra, Borneo |
| Vindplaats | Azië – Maleisië, Singapore, Indonesië (Sumatra, Borneo) – Bosbeken en veenmoerassen |
| Maximale grootte | 5 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 80 cm / 100 liter |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 5,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 1 – 10 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 8 |
| Gedrag | Vreedzaam |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 5 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 8 of meer |
Welke vissen passen bij de Vijfbandbarbeel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Desmopuntius komt van het Griekse desmotes (‘gevangene’), naar het patroon van vier tot zes dwarsbanden, dat dit geslacht onderscheidt van andere soorten die vroeger in Puntius stonden. Het geslacht werd in 2013 beschreven door Kottelat.
pentazona komt van het Griekse pente (‘vijf’) en het Latijnse zona (‘band’), naar de vijf zwartachtige banden rond het lichaam.
De soort werd in 1894 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De vijfbandbarbeel leeft in zwartwaterbeken en veenmoerassen in het regenwoud met donker, zuur water en veel bladval.
Waterwaarden in de natuur: zeer zacht.
Aquarium en inrichting
Vanaf 80 cm, rustig ingericht.
Biotoop nabootsen: donkere zandbodem, veel bladeren en kienhout, Cryptocoryne, drijfplanten, gedempt licht en eventueel turf of elzenappeltjes.
Voeding
In de natuur: insecten, larven, wormen, zoöplankton en plantaardig materiaal.
In het aquarium: vlokken, microkorrels en veel diepvries- of levend voer.
Voortplanting
Eierstrooier. Kweek lukt in zeer zacht, zuur water met fijnbladige planten. Ouders na het afzetten verwijderen. Minder makkelijk dan andere barbelen.
Tips uit de praktijk
Houders beschrijven de vijfbandbarbeel als een ‘nette’ versie van de sumatraan: net zo mooi getekend maar vreedzaam. Wel is hij gevoeliger en gedijt hij het best in zacht, zuur water.
De eerste weken na aankoop zijn de gevoeligste. Wildvang die net uit de import komt, is vaak mager en schuw, en de banden lijken vaag. In een donker ingerichte bak met bladeren, hout en drijfplanten trekken ze meestal binnen een paar weken bij, maar geef ze een rustige start en zet ze niet meteen bij drukke soorten. Andere houders merken vaak dat een groep van tien of meer vissen veel meer durft dan een klein groepje, dat vooral achter de wortels blijft hangen.
Bij het eten is de soort meestal geen probleem, al kan een net geïmporteerde groep in het begin kieskeurig zijn. Levend of diepvriesvoer zoals muggenlarven, artemia en watervlooien werkt dan het best om ze aan het eten te krijgen; daarna wennen ze vaak aan fijne vlokken en microkorrels. Ze pakken hun voer in het midden van de bak en zijn niet snel genoeg om snellere eters bij te houden. Geef dus kleine porties en let erop dat iedereen aan bod komt.
Wat je pas na maanden ziet, is dat de vijfbandbarbeel een veel rustiger karakter heeft dan zijn bekendere verwant de sumatraan. Als vinnenbijter staan ze niet bekend, maar ze kunnen wel wat achterna zitten als de groep te klein is. Typische fouten zijn hard, kalkrijk water zonder aanpassing, te fel licht en een groep van slechts drie of vier vissen. Ziektes zie je vooral als de omstandigheden ongunstig zijn: witte stip na de verhuizing, of vage vinrot bij te veel afval. Goede combinaties zijn rustige zwartwatersoorten zoals rasbora’s, kuhli’s en kleine goerami’s. Slecht gaat het met drukke of grote soorten die om voer strijden.
Wie deze vis wil houden, doet er goed aan eerst het water te controleren. In hard leidingwater zonder aanpassing gaat het vaak mis, terwijl hij in zacht, licht zuur water zijn tekening en kleuren goed laat zien. Eerlijk advies: kies hem als je een rustige, donker ingerichte Aziatische bak hebt en er een groep van minstens acht in wilt zetten. Wil je een sterke, drukke barbeel voor een gewone gezelschapsbak, dan is hij niet de beste keuze.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Vreedzaam, geen vinnenbijter
- Mooie tekening
- Past in een zwartwaterbiotoop
Nadelen
- Heeft zacht, zuur water nodig
- Minder vaak verkrijgbaar
- Kan schuw zijn
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
