De baardpantsermeerval is een grote, prachtig getekende pantsermeerval uit Zuidoost-Brazilië. Volwassen mannetjes krijgen borstelige ‘bakkebaarden’ op de wangen. Een subtropische soort voor wie iets anders zoekt dan de gewone corydoras.

Over deze vis
De soortnaam barbatus is Latijn voor ‘gebaard’ en verwijst naar de bakkebaarden van de mannetjes. Het zijn geen echte haren, maar stevige, tandachtige huidstructuurtjes (odontoden) op de wangen en de snuit, ingebed in vlezig weefsel. De soort werd in 1824 door Quoy en Gaimard beschreven als Callichthys barbatus, dus nog voordat het geslacht Corydoras bestond zoals wij het kennen. Later werd hij bij Corydoras ondergebracht, waar hij jarenlang als ‘Corydoras barbatus’ door de handel ging. In 2003 kreeg hij zijn plek terug in het geslacht Scleromystax, dat vrij vertaald ‘harde snor’ betekent. Ook Corydoras eigenmanni en Corydoras kronei, in 1907 beschreven, blijken op deze soort te slaan en gelden als synoniemen.
Scleromystax onderscheidt zich van de gewone corydoras door een wat langer, slanker lichaam met een langere snuit, en door een opvallend contrast in tekening. Het lichaam is olijf- tot goudbruin met brede, onregelmatige donkere banden en lichte vlekken, waardoor de vis bijna gemarmerd oogt. Daar komt de Engelse naam ‘banded corydoras’ vandaan. De baarddraden rond de bek zijn kort, en de bek zelf staat ver naar beneden gericht, ideaal om in zand en fijne grond te wroeten.
Het verschil tussen man en vrouw is bij deze soort duidelijker dan bij de meeste pantsermeervallen. Bij mannetjes reiken de rug- en borstvinnen tot aan of bijna tot aan de staartsteel, en zijn ze bovendien kleurrijker, met de eerdergenoemde borstels op de wangen. Vrouwtjes zijn wat plomper, hebben kortere vinnen en missen de borstels. Bij jonge dieren is dat verschil nog niet te zien, dus het duurt even voor je weet wat je hebt.
In het wild komt de soort voor in de kustrivieren van Zuidoost-Brazilië, ruwweg van de omgeving van Rio de Janeiro tot Santa Catarina. Het is een echte bewoner van de Atlantische kustbossen, een gebied dat sterk onder druk staat door ontbossing en verstedelijking. Daardoor is het leefgebied van veel vissen daar versnipperd geraakt. Over aantallen in het wild wordt weinig gepubliceerd, maar de soort is wel regelmatig als kweekvis in de handel te vinden, wat de druk op wilde populaties beperkt.
Als aquariumvis is de baardpantsermeerval sinds lang bekend bij liefhebbers van koelwatervissen, maar nooit echt een massaproduct geweest. Dat komt doordat hij groter wordt dan de meeste corydoras en niet in elk aquarium past, en doordat veel winkels hem simpelweg niet aanbieden. Wie er een vindt, koopt vaak een vis die door een andere liefhebber is gekweekt. Een weetje: dankzij de subtropische herkomst is hij een van de weinige pantsermeervallen die je zonder verwarming kunt houden, iets wat hem populair maakt bij hobbyisten die op stroom letten of een biotoop van koelere beken willen nabouwen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Scleromystax barbatus (voorheen Corydoras barbatus) |
|---|---|
| Familie | Callichthyidae |
| Herkomst | Zuidoost-Brazilië (kustrivieren van Rio de Janeiro tot Santa Catarina) |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Brazilië – Kustrivieren van Rio de Janeiro tot Santa Catarina |
| Maximale grootte | 10 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 100 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 18 – 24 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 6 |
| Gedrag | Vreedzaam |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 6 of meer |
Welke vissen passen bij de Baardpantsermeerval?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Scleromystax komt van het Griekse skleros (‘hard’) en mystax (‘snor’). Het slaat op de borstelige, stekelachtige structuren op de wangen van mannetjes in de broedtijd. Het geslacht werd in 1864 beschreven door Günther.
barbatus is Latijn voor ‘gebaard’, naar dezelfde baardachtige stekeltjes (odontoden) op de wangen van geslachtsrijpe mannetjes.
De soort werd in 1824 beschreven door Quoy en Gaimard.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in heldere, koele kustbeken van het Atlantisch Woud. Het water stroomt er over zand en kiezels en is zuurstofrijk. In de winter daalt de temperatuur er duidelijk.
Het geslacht Scleromystax werd afgesplitst van Corydoras. De baarddraden en de wangborstels van de mannetjes zijn kenmerkend.
Waterwaarden in het aquarium
Het belangrijkste aandachtspunt is temperatuur: deze soort is subtropisch en lijdt in een warme tropische bak.
- Stroming en veel zuurstof
- Wekelijks 30% verversen
- Zomerse warmte beperken, eventueel met een ventilator
Aquarium en inrichting
Door hun formaat en zwemlust is een bak vanaf 100 cm met veel vrije zandbodem nodig. Beplant de randen en zorg voor wat schaduwplekken onder hout.
Biotoop nabootsen: fijn zand met kiezels, gladde stenen, hout en een stromingspomp.
Gedrag en gezelschap
Vreedzaam en sociaal, maar actiever en groter dan de meeste corydoras. Combineer ze met andere koelwatervissen, zoals de marmerpantsermeerval, de zebradanio of de roodvin-otocinclus, die uit hetzelfde gebied komt.
Voeding
In de natuur: wormen, insectenlarven en kleine kreeftachtigen.
In het aquarium: zinkende korrels en tabletten, diepvries muggenlarven, artemia en mysis. Ze eten gretig, maar voer met mate om de bodem schoon te houden.
Voortplanting
Mannetjes zijn kleurrijker en krijgen de kenmerkende wangborstels en langere vinnen. De eitjes worden op planten of ruiten afgezet. Een koelere periode, gevolgd door grote waterwissels, kan paaigedrag opwekken.
Tips uit de praktijk
Een volwassen mannetje ziet er niet meer uit als een ‘corydoras’. De goudbruine tekening, het formaat en die borstels geven hem iets stoers.
De grootste valkuil is temperatuur. Op 26 graden, zoals in veel tropische bakken, worden ze lusteloos en kun je dieren verliezen. In een onverwarmde bak bloeien ze op: dit is echt een koelwatervis.
Voor een groot, onverwarmd aquarium met stroming is dit een van de mooiste bodembewoners die je kunt kiezen.
De eerste weken na aankoop zijn ze meestal schuw. Jonge dieren verdwijnen graag onder hout of in een hoekje met wat bladeren en komen pas na een paar dagen de open zandbodem op. Geef ze daarom veel dekking en dim de verlichting de eerste dagen. Zodra ze zich veilig voelen, zie je ze de hele dag over de bodem trekken, met de snuit door het zand, en dan vallen de banden en het goudbruin pas echt op.
Wat eten betreft zijn het gelukkig geen moeilijke vissen. Zinkende korrels gaan er meestal meteen in, maar diepvriesvoer zoals muggenlarven en mysis is favoriet. Nieuwe dieren die niets willen, kun je lokken met levend of vers ontdooid voer, en daarna weer overstappen op korrels. Let op dat het voer echt bij hen terechtkomt: snelle bovenzwemmers pakken het anders weg voor het de bodem haalt.
De meest voorkomende fout is warmte. Een baardpantsermeerval die lusteloos in een hoek zit, snel ademhaalt of niet meer eet, staat vaak simpelweg te warm of heeft te weinig zuurstof. Andere houders merken vaak hetzelfde: zodra de bak koeler staat en er stroming is, komt de kleur en de eetlust terug. Een vaste bodem met scherpe kiezels kan bovendien de baarddraden beschadigen en tot ontstekingen leiden, dus kies zacht zand.
Als groep zijn ze het leukst. Ze zoeken elkaar op, rusten dicht tegen elkaar aan en gaan samen op onderzoek uit. Met rustige vissen uit koel water gaat het goed, met felle, drukke soorten of snelle eters minder. Voor een tropische gezelschapsbak, zeker een warme, zijn ze niet geschikt.
Eindadvies: kies deze soort alleen als je aquarium voldoende ruimte heeft en niet te warm wordt. Dan krijg je een stoere, langlevende bodemvis met veel karakter. Heb je een klein, verwarmd aquarium, kies dan liever een kleinere corydoras.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Opvallend en groot voor een pantsermeerval
- Vreedzaam
- Geschikt voor onverwarmde aquaria
- Lang levend
Nadelen
- Gevoelig voor warm water
- Groot aquarium nodig
- Niet overal verkrijgbaar
Lees ook: water verversen in je aquarium.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
