Sulawesi-halfbek (Nomorhamphus liemi)

De Sulawesi-halfbek heeft een kort, naar beneden gebogen onderkaaklapje en zwart-rode vinnen. Een robuuste levendbarende halfbek voor een stromingsaquarium.

Sulawesi-halfbek (Nomorhamphus liemi)
Foto: Vassil, via Wikimedia Commons (CC0)

Over deze vis

De Sulawesi-halfbek, Nomorhamphus liemi, werd in 1977 door Vogt beschreven. De soortnaam eert Liem Bian Beek, een Indonesische vriend van de beschrijver die als aquarist en verzamelaar bekendstond. De geslachtsnaam Nomorhamphus is opgebouwd uit Griekse woorden voor ‘draad’ en ‘snavel’, een verwijzing naar de bek met het lange onderkaaklapje. Halfbekken danken hun naam aan het feit dat alleen de onderkaak is verlengd, terwijl de bovenkaak kort blijft. De familie heet tegenwoordig Zenarchopteridae, en de groep stond vroeger vaak onder de Hemiramphidae.

Het lichaam is gestrekt en zijdelings wat afgeplat, met een rug die bijna recht loopt, waardoor de vis als een kleine pijl net onder het oppervlak hangt. De grondkleur is zilverachtig tot lichtbruin, en de vinnen hebben rode en zwarte tekening, vooral bij de mannetjes. Die blijven kleiner, tot ongeveer acht centimeter, terwijl de vrouwtjes tot ongeveer negen centimeter kunnen worden. De mannetjes hebben bovendien een omgevormde aarvin, waarmee ze het vrouwtje bevruchten, want de soort kent inwendige bevruchting.

Het hele geslacht Nomorhamphus komt vooral op Sulawesi voor, een eiland met een grote eigen vissenfauna, en de Sulawesi-halfbek is in het zuiden van het eiland thuis, in heldere, stromende beken. Hij voedt zich in het wild vooral met insecten die op het water vallen. De IUCN beoordeelt de soort als ‘bijna bedreigd’ (2020), onder meer door het kleine verspreidingsgebied en de druk op beken door landgebruik, vervuiling en verandering van het leefgebied. Hoewel de soort in de hobby goed wordt gekweekt, zijn het vooral kwekers die de aquariumpopulatie op peil houden.

Bij de voortplanting krijgt het vrouwtje een klein aantal relatief grote, goed ontwikkelde jongen, zo’n tien per worp. De jongen zijn meteen in staat om kleine insecten en voer van het wateroppervlak te eten. Ze zijn, net als de volwassen dieren, goede springers, en dat verklaart waarom een stevig deksel essentieel is.

In het kort

Wetenschappelijke naamNomorhamphus liemi
FamilieZenarchopteridae (halfbekken)
HerkomstSulawesi (Indonesië)
VindplaatsAzië – Indonesië (Sulawesi) – Bergbeken van Zuid-Sulawesi
Maximale grootte6–9 cm
Minimale aquariumgrootte100 liter (80 cm)
Temperatuur22 – 26 °C
pH6,5 – 7,8
Hardheid (GH)5 – 15
GroepsgrootteGroep met overmaat vrouwtjes
GedragVreedzaam, mannetjes onderling dominant
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3–5 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteKleine groep

Welke vissen passen bij de Sulawesi-halfbek?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Nomorhamphus is niet uitgelegd. Mogelijk komt het van het Griekse nomos (‘gewoonte’) en rhamphos (‘snavel’), omdat de kaken bijna even lang zijn en dus ‘gewoner’ zijn dan bij Dermogenys. Het geslacht werd in 1922 beschreven door Weber en De Beaufort.

liemi is een eerbetoon aan Dig Liem, een ‘oude vriend’ van de beschrijver in Indonesië.

De soort werd in 1978 beschreven door Vogt.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Heldere, koele bergbeken met stenen in het zuiden van Sulawesi.

Waterwaarden in de natuur: neutraal, zuurstofrijk water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Stroming en veel zuurstof

Aquarium en inrichting

Stenen, wortels, planten langs de randen en open zwemruimte aan het oppervlak. Goed afdekken.

Biotoop nabootsen: rivierkeien, grind, overhangende planten en een stromingspomp.

Voeding

In de natuur: vliegende insecten en larven.

In het aquarium: muggenlarven, fruitvliegjes, artemia en vlokvoer.

Voortplanting

Levendbarend; vrouwtjes werpen 10–20 grote jongen, die ouders soms opeten.

Tips uit de praktijk

Houders vinden hem sterker dan veel andere halfbekken en makkelijk te kweken.

In de eerste weken na aankoop zijn de dieren vaak schichtig en blijven ze dicht bij het oppervlak. Ze gaan pas rustig zwemmen als ze de plek kennen, en een deksel dat echt sluit is geen overbodige luxe: halfbekken springen bij de minste schrik. Voer ze eerst met levend of diepvries voer, zoals fruitvliegjes, muggenlarven en vlokvoer, en bied droogvoer pas later aan. Eten ze niet, dan is dat meestal een kwestie van rust en geduld.

Wat andere houders vaak merken is dat de mannetjes onderling behoorlijk met elkaar omgaan. Ze dreigen met hun vinnen en kunnen elkaar achterna zitten, dus een groep met meer vrouwtjes dan mannetjes en veel dekking langs de rand werkt het beste. Schade aan de bek of het lange onderkaaklapje komt vooral voor als de dieren tegen de afdekking of de ruit botsen. Ook kleine beschadigingen aan de vinnen zie je na gevechten.

Bij de kweek is de ervaring dat de vrouwtjes vaak en zonder veel moeite jongen werpen. De jongen zijn groot genoeg voor fijn voer, en ouders eten ze soms op, dus drijfplanten, mos of een aparte bak voor de jongen zijn handig. Houd het water zuurstofrijk en ververs regelmatig een deel, want de dieren zijn afkomstig uit stromend water en voelen zich bij zwak water en slechte waterkwaliteit snel niet lekker.

Eindadvies: een mooie, actieve en goed kweekbare halfbek voor wie een aquarium met stroming en oppervlakteruimte wil inrichten. Hij is niet geschikt als gezelschapsvis bij heel kleine of rustige soorten, en voor wie een open aquarium heeft is het risico op springen groot.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Kleurrijk en actief
  • Kweekt makkelijk

Nadelen

  • Springt
  • Eet eigen jongen

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.