Hydrophlox lutipinnis

Hydrophlox lutipinnis, in het Engels yellowfin shiner, is een slanke Noord-Amerikaanse karperachtige uit heldere heuvelbeken in het zuidoosten van de Verenigde Staten. In de paaitijd kleuren de mannetjes rood met gele vinnen. Een actieve scholenvis voor een koel, stromend aquarium.

Hydrophlox lutipinnis
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Hydrophlox lutipinnis werd in 1878 beschreven door David Starr Jordan en Alembert Winthrop Brayton, die in die periode veel zoetwatervissen uit het zuidoosten van de Verenigde Staten beschreven. De soortnaam betekent ‘gele vinnen’ en verwijst naar de opvallende vinkleur van paaiende mannetjes. Het geslacht Notropis is een van de grootste geslachten van zoetwatervissen in Noord-Amerika en omvat tientallen soorten ‘shiners’: kleine, slanke karperachtigen (familie Leuciscidae, vroeger bij de Cyprinidae ingedeeld). In recentere indelingen, onder meer in FishBase, wordt de soort in het geslacht Hydrophlox geplaatst als Hydrophlox lutipinnis; in de hobby en in veel literatuur is Hydrophlox lutipinnis nog de gangbare naam.

Het lichaam is langgerekt en licht zijdelings afgeplat, met een donkere lengtestreep van kop tot staartwortel en een kleine donkere vlek aan de basis van de staartvin. Buiten de paaitijd zijn de vissen zilverig met een olijfkleurige rug. In het voorjaar verandert dat: mannetjes krijgen een rood tot roze lichaam, felgele tot oranje vinnen en kleine knobbeltjes (paaiknobbels) op de kop. In die fase behoren ze tot de mooiste kleine vissen van Noord-Amerika.

Met een lengte van 6 tot 8 cm blijft de soort compact. Vrouwtjes zijn wat voller en blijven buiten de paaitijd minder gekleurd dan mannetjes.

In de Nederlandse hobby is de soort zeldzaam en wordt hij vooral gehouden door specialisten in Noord-Amerikaanse vissen. Er is geen gangbare Nederlandse naam. Dieren komen meestal uit nakweek bij liefhebbers. Omdat de soort een seizoensritme, koel en zuurstofrijk water en stroming nodig heeft, is hij ongeschikt voor een tropisch gezelschapsaquarium.

In het kort

Wetenschappelijke naamHydrophlox lutipinnis (voorheen Notropis lutipinnis)
FamilieLeuciscidae
HerkomstZuidoosten van de Verenigde Staten: heuvelbeken in North Carolina, South Carolina en Georgia
VindplaatsNoord-Amerika – Verenigde Staten – Heldere heuvelbeken in de stroomgebieden van de Santee, Savannah en Altamaha
Maximale grootte6 – 8 cm
Minimale aquariumgrootte100 cm / 200 liter
Temperatuur10 – 22 °C (winterrust 8 – 12 °C)
pH6,5 – 7,5
Hardheid (GH)3 – 12 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 8 – 10
GedragVreedzaam, actieve scholenvis
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 4 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte8 of meer

Welke vissen passen bij de Hydrophlox lutipinnis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Hydrophlox komt van het Griekse hydor (‘water’) en phlox (‘vlam’), naar de rode of oranje kleuren van mannetjes in de paaitijd. Het geslacht werd in 1878 beschreven door Jordan.

lutipinnis komt van het Latijnse luteus (‘geel’) en pinna (‘vin’), naar de gele vinnen van mannetjes in de paaitijd.

De soort werd in 1878 beschreven door Jordan en Brayton. Vroeger stond hij bekend als Notropis lutipinnis.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in kleine tot middelgrote beken en riviertjes in het heuvelland (Piedmont) en de uitlopers van de Blue Ridge in het zuidoosten van de Verenigde Staten. Het water is helder, koel en zuurstofrijk, met een bodem van zand, grind en stenen en afwisselend stroomversnellingen en rustige poelen.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot licht middelhard, rond neutraal, met duidelijke seizoensverschillen in temperatuur. Een bijzonderheid is dat de soort vaak paait boven de grindnesten die andere vissen bouwen, zoals die van Nocomis-soorten (chubs).

Waterwaarden in het aquarium

Schoon, koel en zuurstofrijk water is belangrijker dan precieze waarden. Hoge temperaturen in de zomer zijn het grootste risico.

  • Onverwarmd; in de zomer liefst niet boven 24 °C
  • Flinke stroming en beluchting
  • Koele winterrust van enkele maanden
  • Wekelijks 25 tot 30% verversen

Aquarium en inrichting

Een langwerpige bak vanaf 100 cm met veel vrije zwemruimte. Een stromingspomp of krachtig filter zorgt voor een stroom over de bodem. Goed afdekken: shiners kunnen springen.

Biotoop nabootsen: een heuvelbeek met een bodem van zand, rond grind en grotere keien, een paar takken of wortels en wat stevige planten langs de randen. Laat het midden open, zodat de school vrij kan zwemmen in de stroming.

Gedrag en gezelschap

Een levendige, vreedzame scholenvis die vooral in de middelste waterlagen zwemt. In een grotere groep is hij het meest zelfverzekerd en laat hij het mooiste gedrag zien. Geschikt gezelschap zijn andere vissen uit koele Noord-Amerikaanse beken, zoals darters (Etheostoma) en andere kleine karperachtigen. Langzame of schuwe vissen kunnen door de drukte van de school in het nadeel zijn bij het voeren.

Voeding

In de natuur: insectenlarven, kleine kreeftachtigen, aangespoelde insecten en wat plantaardig materiaal.

In het aquarium: een alleseter die vlokken, kleine korrels en diepvriesvoer zoals muggenlarven, daphnia en artemia goed eet. Afwisseling met levend voer bevordert kleur en conditie, vooral voor de paaitijd.

Voortplanting

In het voorjaar, na een koele winter, kleuren de mannetjes op. In de natuur paait de soort vaak boven grindnesten van andere vissen, waar de eitjes tussen het grind terechtkomen. In het aquarium lukt kweek soms in een grindbak met stroming. De eitjes krijgen geen broedzorg en de jongen hebben eerst zeer klein voer nodig, zoals infusoria en pas uitgekomen artemia.

Tips uit de praktijk

Liefhebbers van Noord-Amerikaanse vissen beschouwen Hydrophlox lutipinnis als een van de mooiste shiners, maar benadrukken dat je de echte kleuren alleen ziet als je de vissen een natuurlijk seizoensritme geeft. Buiten de paaitijd zijn het vrij eenvoudige, zilverige visjes; wie dat niet weet, is soms teleurgesteld na de aankoop.

Temperatuur is de grootste valkuil. In warme zomers kan een aquarium in de woonkamer ver boven de 25 °C komen, en dan nemen zuurstofgebrek en ziektes snel toe. Houders merken dat een koele ruimte, extra beluchting en eventueel een ventilator boven het wateroppervlak veel problemen voorkomen. Een winterrust van enkele maanden op ongeveer 10 °C zorgt in het voorjaar voor sterke kleuren.

Stroming maakt een groot verschil in het gedrag. In een stilstaand aquarium hangen de vissen vaak wat doelloos rond; met een duidelijke stroming zwemmen ze er als school tegenin en wordt het gedrag veel natuurlijker. Zorg wel voor rustigere hoeken waar ze kunnen bijkomen.

Groepsgrootte is ook belangrijk. Een groepje van drie of vier is schuw en nerveus; vanaf acht tot tien dieren ontstaat echt scholengedrag. In de paaitijd laten de mannetjes elkaar hun kleuren zien en jagen ze onschuldig achter elkaar aan.

Voer is gelukkig weinig problematisch: de soort eet vrijwel alles. Let wel op springen, vooral bij schrikreacties. Eerlijk advies: kies deze soort als je een onverwarmde stromingsbak wilt en bereid bent om de vissen een koele winter te geven. Dan krijg je in het voorjaar een school rode vissen met gele vinnen die zich kan meten met veel tropische soorten.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Prachtige paaikleuren
  • Vreedzaam en actief
  • Eet makkelijk
  • Geen verwarming nodig

Nadelen

  • Gevoelig voor hoge zomertemperaturen
  • Kleuren alleen in de paaitijd
  • Heeft stroming en een grote groep nodig
  • Zelden verkrijgbaar

Veelgestelde vragen over Hydrophlox lutipinnis

Hoe groot wordt Hydrophlox lutipinnis?

Deze shiner wordt 6 tot 8 cm lang.

Heeft Hydrophlox lutipinnis verwarming nodig?

Nee. Het is een koudwatervis die koel, zuurstofrijk water en een winterrust nodig heeft.

Met hoeveel houd je ze samen?

Minimaal acht tot tien, zodat echt scholengedrag ontstaat.

Wanneer krijgen de mannetjes hun rode kleur?

In het voorjaar, in de paaitijd, vooral na een koele winterrust.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.