De bandstekelaal, ook wel ’tire track eel’, heeft een bruin lijf met een zigzaglijn als een bandenspoor. Een robuuste maar grote stekelaal.

Over deze vis
De bandstekelaal werd in 1800 door de Franse natuuronderzoeker Lacépède beschreven, aanvankelijk onder een andere geslachtsnaam. De soortnaam armatus betekent ‘gewapend’ en slaat op de scherpe stekels voor de rugvin, die het hele geslacht en de familie hun naam geven. In de handel gaat de vis onder vele namen: bandstekelaal en tire track eel verwijzen naar de zigzaglijn op de flank, terwijl in het Engels ook zig-zag eel, leopard spiny eel en white-spotted spiny eel in gebruik zijn. In Bengalen heet hij baim.
Het lichaam is slangachtig langgerekt, en de rug-, staart- en aarsvin lopen in elkaar over. Op de bovenste twee derde van het lichaam lopen een tot drie donkere zigzaglijnen die samen een netachtig patroon vormen. Samen met de donkerbeige rug en bruine flanken zorgt dat voor uitstekende camouflage tussen zand, stenen en hout. In het wild kan de vis bijna een meter lang worden. In aquaria blijft hij meestal duidelijk kleiner, maar ook dan is het een grote, forse vis.
Het verspreidingsgebied is zeer groot en loopt door Zuid- en Zuidoost-Azië. Hij komt voor in bergbeken en laaglandmoerassen, in stilstaand water en in kustmoerassen, en verdraagt licht brak water. Hij is nachtactief en eet wat hij kan overmeesteren. Onderzoek naar zijn maaginhoud laat zien dat kleine vis ruwweg een derde van zijn dieet uitmaakt. De rest bestaat uit insectenlarven van de bodem, wormen, weekdieren en kreeftachtigen, waarbij zoetwatergarnalen vooral in de winter vaker worden gegeten.
Wereldwijd staat de soort als niet bedreigd aangemerkt, maar in Bangladesh geldt hij als bedreigd door overbevissing, vervuiling en verlies van leefgebied. In veel landen wordt hij gegeten of gebruikt in de traditionele geneeskunde. Kweek in gevangenschap is nog niet gelukt, dus alle dieren in de handel komen uit de natuur of zijn afkomstig van lokale kweekstations.
Tegenover soortgenoten is hij agressief, tegenover andere vissen die te groot zijn om te eten meestal rustig. Dat maakt hem een solitaire vis voor een grote, robuuste bak.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Mastacembelus armatus |
|---|---|
| Familie | Mastacembelidae (stekelalen) |
| Herkomst | Zuid- en Zuidoost-Azië (India, Sri Lanka, Thailand, Vietnam) |
| Vindplaats | Azië – India, Sri Lanka, Thailand, Vietnam – Rivieren en overstromingsgebieden |
| Maximale grootte | 75 cm (in aquaria meestal 50 cm) |
| Minimale aquariumgrootte | 400 liter (150 cm) |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,5 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 5 – 20 |
| Groepsgrootte | Solitair |
| Gedrag | Rustig, territoriaal naar soortgenoten, eet kleine vissen |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 15+ jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen |
Welke vissen passen bij de Bandstekelaal?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Mastacembelus heeft een onbekende herkomst. Mogelijk komt het van het Griekse mastax (‘mond, kaak’) en embolos (‘wig’) of belos (‘pijl’), naar de spitse kaken van gelijke lengte. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.
armatus is Latijn voor ‘gewapend’, naar de 33 stekels vóór de rugvin.
De soort werd in 1800 beschreven door Lacepède.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Rivieren, beken en meren met zandige of modderige bodem.
Waterwaarden in de natuur: neutraal, middelhard water.
Waterwaarden in het aquarium
- Dicht deksel en afgeschermde filterinlaat
Aquarium en inrichting
Dikke zandlaag, buizen en wortels. Planten goed verankeren of in potjes zetten.
Biotoop nabootsen: zand, rivierkeien, wortels en matige stroming.
Voeding
In de natuur: insectenlarven, wormen en kleine vissen.
In het aquarium: regenwormen, muggenlarven, garnalen en visstukjes.
Voortplanting
In aquaria zelden.
Tips uit de praktijk
Houders vinden hem een sterke, nieuwsgierige vis die zijn eigenaar herkent.
Wie een bandstekelaal koopt, koopt bijna altijd een jong dier van een kleine tien centimeter. Dat lijkt een hanteerbaar visje, maar de groei gaat door, en na een paar jaar heb je een stevige vis die veel ruimte nodig heeft. Andere houders raden daarom aan meteen een bak te plannen die voor het volwassen dier geschikt is. In de eerste weken is hij vaak schuw en graaft hij zich in, maar met wat regenwormen en garnalen aan een pincet wordt hij verrassend snel tam en komt hij zelfs naar je toe als je bij de bak staat.
Wat je pas na maanden merkt, is hoeveel kracht er in het dier zit. Hij verplaatst gemakkelijk wortels en stenen, graaft planten los en schuift in een onbewaakt moment het deksel opzij. Zware, goed aansluitende afdekking is dus echt nodig. Bovendien is hij een nachtjager. Een bewoner die overdag onschuldig lijkt, kan ’s nachts de kleinere bewoners opruimen. Met grotere, rustige vissen zoals grote barbelen of bodemvissen gaat het vaak goed, mits ze niet in zijn bek passen.
Ziektes komen vooral voor bij scherpe bodems of schommelende waterkwaliteit: huidbeschadigingen en schimmelplekken zijn dan de eerste signalen. Zorg voor fijn zand, regelmatig verversen en geef bij nieuwe dieren de gelegenheid om zich in alle rust in te graven.
Eindadvies: een sterke, langlevende vis voor wie ruim genoeg woont en een solitair dier met karakter wil. Twee stekelalen in één bak is zelden een goed idee, en ook voor wie liever een vlot gezelschapsaquarium heeft, is hij niet de meest logische keuze.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Sterk en lang levend
- Leuk gedrag
Nadelen
- Wordt groot
- Graaft planten los
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
