Schelpcichlide (Neolamprologus multifasciatus)

De schelpcichlide Neolamprologus multifasciatus is een van de kleinste cichliden ter wereld. Hij leeft in lege slakkenhuizen en vormt kolonies. Ideaal voor een klein Tanganyika-aquarium met veel schelpen.

Schelpcichlide (Neolamprologus multifasciatus)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De soortnaam multifasciatus is Latijn voor met veel banden en verwijst naar de vele smalle donkere dwarsbanden op het lichaam. De soort werd in 1906 door George Albert Boulenger beschreven, aanvankelijk in het geslacht Lamprologus. Onder liefhebbers staat hij bekend als de multi, en vanwege zijn formaat geldt hij als een van de kleinste cichliden ter wereld. Een verwant is Neolamprologus similis, die eveneens in schelpen leeft en die je in de handel soms tegenkomt. Beide horen tot de zogeheten schelpbewoners van het Tanganyikameer.

Het uiterlijk is bescheiden maar mooi. De basiskleur is zandbeige tot lichtbruin, met fijne, donkere dwarsstrepen en vaak een vleugje blauw of paars rond de ogen en op de vinnen. Mannetjes zijn duidelijk groter dan de vrouwtjes. Bij een goed licht en op donker zand komen de kleuren beter tot hun recht. Jonge dieren zijn nog wat blasser en onopvallender dan volwassen exemplaren.

In het meer leeft de soort op uitgestrekte banken lege slakkenhuizen, vooral van de slak Neothauma tanganyicense. Elke vis heeft een eigen schelp als schuilplaats en broedplaats. Ze vormen kolonies met een sterke onderlinge structuur: een mannetje beheert een gebied met meerdere vrouwtjes, die elk hun eigen schelp hebben, en jongen uit eerdere legsels blijven vaak in de kolonie. De vissen graven voortdurend zand weg en laten de schelpen zelf iets zakken, zodat de ingang goed te verdedigen is. Ze eten zoöplankton en kleine ongewervelden die ze vanuit hun schelp of erboven vangen.

In de hobby is de multi al lang populair, omdat hij in een klein aquarium een levendige kolonie laat zien. De handel bestaat tegenwoordig grotendeels uit kweekdieren. Omdat de soort aan een bepaalde bodem gebonden is, is hij in het wild afhankelijk van die schelpbanken, en die zijn kwetsbaar voor sedimentatie en verstoring. Een bijzonderheid in het aquarium is dat je een echte kolonie kunt laten groeien, waarbij meerdere generaties in één bak leven.

Wetenschappelijke naamNeolamprologus multifasciatus
FamilieCichlidae
HerkomstTanganyikameer (op schelpenbanken)
VindplaatsAfrika – Tanzania, Burundi, DR Congo, Zambia – Tanganyikameer
Maximale grootteMannetjes 4,5 cm, vrouwtjes 3 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur24 – 27 °C
pH7,8 – 9,0
Hardheid (GH)10 – 20 °dGH
GroepsgrootteKolonie, start met 5 – 6 jonge vissen
GedragTerritoriaal rond de eigen schelp, dapper
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur6 – 8 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte5 of meer

Welke vissen passen bij de Schelpcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Neolamprologus komt van het Griekse neos (‘nieuw’): een nieuw geslacht voor soorten die eerder in Lamprologus stonden. Het geslacht werd in 1985 beschreven door Colombé en Allgayer.

multifasciatus komt van het Latijnse multi (‘veel’) en fasciatus (‘gebandeerd’), naar de 16 à 17 ‘zeer regelmatige’ donkerbruine dwarsbanden op het lichaam.

De soort werd in 1906 beschreven door Boulenger.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft op uitgestrekte schelpenbanken van Neothauma-slakken in het Tanganyikameer, waar elke vis een eigen schelp als schuilplaats en broedplek gebruikt.

Waterwaarden in de natuur: hard.

Aquarium en inrichting

Een bak van 60 cm is genoeg voor een kolonie; hier telt vooral bodemoppervlak.

Biotoop nabootsen: fijn zand (ze graven de schelpen in), veel lege slakkenhuizen (bijvoorbeeld wijngaardslakken of Neothauma-schelpen), minimaal 2 – 3 per vis, en eventueel wat rotsen.

Voeding

In de natuur: zoöplankton en kleine ongewervelden.

In het aquarium: kleine korrels, diepvries artemia, cyclops en mysis.

Voortplanting

Het vrouwtje legt de eitjes in haar schelp en bewaakt ze. De jongen groeien op in de kolonie en krijgen later hun eigen schelp. Kweek gaat vanzelf.

Tips uit de praktijk

Houders vinden de ‘multies’ ontzettend leuk om te volgen: ze graven, verdedigen hun schelp tegen je hand en kijken vanuit hun huisje naar buiten. Een soortaquarium werkt het best.

De eerste dagen na aankoop zijn kort en duidelijk: de vissen zoeken meteen een schelp en verdwijnen erin. Andere houders merken vaak dat ze in het begin bijna niet te zien zijn, en dat ze pas na een paar dagen weer tevoorschijn komen om te eten. Zorg dat je minstens twee of drie schelpen per vis hebt en geef ze fijn zand, want ze graven de hele dag. Zonder goed zand blijven ze onrustig.

Eten doen ze goed, al zijn ze klein en dus geen concurrent voor snelle eters. Fijne korrels en diepvries artemia of cyclops worden opgepikt, en je ziet ze vaak vlak boven hun schelp foerageren. Ziektes komen weinig voor. Vaker zie je verlies door gevechten in een kolonie die te klein is of waarin te veel mannetjes zitten. Wat je pas na maanden opmerkt, is hoe agressief zo’n klein visje kan zijn: je hand die de schelpen verplaatst wordt aangevallen, en ook andere bodemvissen worden weggejaagd.

Daarom werkt een soortaquarium het best. Bodemvissen zoals kleine meervallen komen in de knel, en andere schelpbewoners kruisen of vechten met de multi’s. Een enkele rustige scholenvis boven in het aquarium kan, maar de kolonie is de hoofdzaak. Kweken gaat vanzelf en een kolonie kan groeien tot flink meer dan een dozijn dieren; als de bak te vol raakt, moet je jongen wegvangen of verkopen.

Voor wie een klein Tanganyika-aquarium wil met veel gedrag te zien, is de multi een uitstekende keuze. Wie hem wil combineren met veel andere soorten, zal teleurgesteld zijn. Eerlijk advies: begin met een groepje jonge dieren, bied volop schelpen en zand en houd het aquarium bij voorkeur een soortaquarium.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Past in een klein aquarium
  • Fascinerend koloniegedrag
  • Kweekt vanzelf

Nadelen

  • Graaft continu
  • Territoriaal richting andere bodemvissen
  • Heeft hard, alkalisch water nodig

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.