Roodkopzalm (Petitella bleheri)

De roodkopzalm, ook wel rummynose-tetra genoemd, valt op door zijn felrode kop en zwart-wit gestreepte staart. Het is een van de strakste scholenvissen in de hobby: een groep zwemt als één geheel door het aquarium.

Roodkopzalm (Petitella bleheri)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De roodkopzalm werd in 1986 door Jacques Géry en Volker Mahnert beschreven als Petitella bleheri, in het tijdschrift Tropical Fish Hobbyist. De soortnaam eert Heiko Bleher, de vissenverzamelaar die de vis ontdekte. Recent onderzoek uit 2020 stelde voor om de soort onder te brengen in het geslacht Petitella, vernoemd naar de Franse zoöloog Georges Petit, en dan heet hij Petitella bleheri; de plaats van de soort in het stamboom is nog niet definitief. In de handel gaat het om drie sterk op elkaar lijkende vissen die als rummynose of roodkopzalm worden verkocht: naast deze soort ook Hemigrammus rhodostomus en Petitella georgiae. Wie ze naast elkaar zet, ziet het verschil aan de uitbreiding van het rood, dat bij deze soort ook voorbij het kieuwdeksel de romp in loopt, en aan de tekening van de staartwortel.

De vis is slank, met een zilverig lijf en een felrode kop die als een masker aanvoelt. De staartvin heeft zwarte en witte dwarsbanden, wat een sterk contrast geeft en bij een groep tegelijk een strak beeld oplevert. Volwassen vrouwtjes zijn merkbaar ronder dan mannetjes. De rode kop is sterk afhankelijk van stemming en waterkwaliteit: bij stress of slecht water verbleekt hij, wat de vis tot een levende graadmeter maakt. In de handel is ook een kweekvorm in goudkleur beschikbaar.

In het wild leeft de soort in de Rio Negro in Brazilië en de Rio Meta in Colombia, in zwartwaterrivieren en zijstromen. Het water is er door tannines bruin gekleurd en zeer zuur, en de vissen zwemmen in grote scholen tussen ondergelopen vegetatie, wortels en bladafval. Ze eten vooral kleine ongewervelden en wat plantaardig materiaal. Een groot deel van de vissen in de handel wordt in de Rio Negro gevangen, waar de vangst voor veel lokale bewoners een belangrijke bron van inkomsten is; over de status van de soort in het wild is weinig gepubliceerd.

Bijzonder is hoe strak de school zwemt: de vissen bewegen zich als één geheel en keren tegelijk om, iets wat je in een aquarium maar bij weinig soorten ziet. De soort is al tientallen jaren een favoriet van liefhebbers van biotoopaquaria en van discus- en maanvishouders, juist omdat hij zo goed past bij zacht, schoon water en veel zwemruimte.

In het kort

Wetenschappelijke naamPetitella bleheri (voorheen Hemigrammus bleheri; verwant: Hemigrammus rhodostomus, Petitella georgiae)
FamilieCharacidae
HerkomstRio Negro en Rio Meta (Brazilië, Colombia)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Colombia – Rio Negro en Río Meta
Maximale grootte4,5 – 5 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur24 – 28 °C
pH5,5 – 7,0
Hardheid (GH)2 – 10 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 10
GedragVreedzaam, actief scholenvis
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur5 – 8 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte10 of meer

Welke vissen passen bij de Roodkopzalm?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Petitella is een eerbetoon aan de Franse zoöloog en anatoom Georges Petit (1892–1973), directeur van het Laboratoire Arago in Banyuls-sur-Mer; -ella is een liefkozende verkleinvorm. Het geslacht werd in 1964 beschreven door Géry en Boutière.

bleheri is een eerbetoon aan de Duitse ontdekkingsreiziger en siervishandelaar Heiko Bleher (1944–2025), die exemplaren van de vindplaats verzamelde.

De soort werd in 1986 beschreven door Géry en Mahnert. Vroeger stond hij bekend als Hemigrammus bleheri.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in zwartwaterrivieren en zijstromen in het Amazonegebied, vaak tussen ondergelopen vegetatie en boomwortels met een bodem van zand en bladeren.

Waterwaarden in de natuur: zeer zacht.

Waterwaarden in het aquarium

  • Zeer schoon water, nitraat laag houden

De rode kop werkt als graadmeter: verbleekt de kleur, dan is er vaak iets mis met de waterkwaliteit of voelen de vissen zich niet op hun gemak.

Aquarium en inrichting

Vanaf 80 cm, maar een langgerekte bak van 100 cm of meer is beter voor dit actieve scholengedrag.

Biotoop nabootsen: zandbodem, kienhout en wortels langs de achterkant, bladeren op de bodem en een lichte stroming. Laat veel open zwemruimte in het midden en voorzie de randen van fijnbladige planten.

Voeding

In de natuur: kleine ongewervelden, insectenlarven, wormpjes en plantaardig materiaal.

In het aquarium: fijn vlokken- en korrelvoer, aangevuld met diepvries artemia, cyclops, daphnia en muggenlarven.

Voortplanting

Vrijlegger zonder broedzorg. Kweken is moeilijk en vraagt zeer zacht, zuur water en een donker kweekbakje met fijnbladige planten. De ouders eten de eitjes, dus haal ze na het afzetten weg. Nakweek in de hobby is beperkt.

Tips uit de praktijk

Liefhebbers noemen de roodkopzalm vaak hun favoriete scholenvis omdat de groep zo strak samen zwemt. Wel geven ze aan dat de soort gevoeliger is voor slecht water dan bijvoorbeeld zebradanio’s, en dat hij pas echt mooi kleurt in een rustig, goed ingedraaid aquarium.

De eerste weken zijn bij de roodkopzalm de gevaarlijkste. Nieuwe vissen komen vaak bleek uit de winkel of uit de post, en juist in die periode vallen de meeste uit. Geef ze een goed ingedraaide bak, rustig licht en zeer schoon water, en laat ze niet in een bak met drukke soorten wennen. Andere houders merken dat de rode kop pas na een paar weken helemaal is opgebouwd, en dat een groep die eenmaal goed kleurt ook jaren blijft zwemmen.

Voeren is meestal geen probleem, maar hou het fijn: kleine korrels, vlokken en diepvries artemia of cyclops worden goed gegeten. Zorg dat ze bij de voedertijd niet worden weggedrukt door snellere vissen. Ziektes komen voor bij slechte waterkwaliteit: een dof geworden rode kop, vinrot, en witte stip na transport. Een verbleekte kop is meestal het eerste teken dat er iets mis is, lang voordat er iets anders te zien is; controleer dan direct de waterwaarden en ververs.

Wat je pas na maanden merkt, is hoe strak de groep wordt. In een groep van tien of meer zwemmen de vissen echt als één dier en hebben ze veel minder last van schrik. In een kleine groep blijven ze onrustig en zie je ze vaak verstopt. Ze doen het goed samen met discus, maanvissen, pantserwelzen en andere rustige zachtwatersoorten; slecht gaat het met drukke, snelle soorten die de school opjagen of de bak vervuilen.

Gericht kweken lukt zelden in de hobby en de meeste vissen die je koopt zijn in elk geval geen eigen kweek. Het onderhoud draait om veel verversen en het laag houden van nitraat. Eindadvies: een prachtige vis voor wie een ruime, rustige en goed onderhouden bak heeft en een grote groep neemt; minder geschikt voor een beginnersbak of voor wie het onderhoud niet strak wil bijhouden.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Uitzonderlijk strak scholengedrag
  • Rode kop als handige graadmeter voor de waterkwaliteit
  • Vreedzaam
  • Past bij discus en maanvissen

Nadelen

  • Gevoelig voor nitraat en schommelende waarden
  • Heeft een grote groep en veel ruimte nodig
  • Moeilijk te kweken

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.