De goud-ruisvoorn is de gouden kweekvorm van de inheemse ruisvoorn (rietvoorn), met rode vinnen en een goudglanzend lijf. Een sterke, actieve scholenvis voor grotere vijvers.


Meer eigen foto’s van Alessandro
Over deze vis
De ruisvoorn werd in 1758 door Linnaeus beschreven. De geslachtsnaam Scardinius is een oude naam voor een vis uit deze groep, en erythrophthalmus betekent ‘roodogig’, van het Griekse ‘erythros’ (rood) en ‘ophthalmos’ (oog). In werkelijkheid zijn de ogen eerder goudgeel, maar de rode gloed in de iris en vooral de rode vinnen hebben de vis zijn naam bezorgd. In het Nederlands heet hij ook rietvoorn, en de Engelse naam ‘rudd’ verwijst eveneens naar de roodachtige vinnen. De soort hoort bij de familie Leuciscidae, waar ook de blankvoorn en de winde toe behoren.
Wie een ruisvoorn goed bekijkt, ziet een hoogrugger lijf dan bij de blankvoorn, met een geelgroene tot bronzen rug en gouden flanken. De rugvin zit ver naar achteren en de bek staat schuin omhoog, een handige vorm voor een vis die veel van het oppervlak en tussen de planten eet. Dat is ook het beste kenmerk om hem van de blankvoorn te onderscheiden. De goudvorm die in vijvers wordt gehouden is een kweekvorm met een gouden lijf en felrode vinnen. Aan de ronde vorm en de bek zie je dat het geen goudvis is.
In het wild leeft de soort in Europa en West-Azië, in plantenrijke meren, plassen en traag stromende rivieren. Jonge dieren eten vooral zoöplankton en waterinsecten, en soms kleine visjes, terwijl volwassen vissen overschakelen op waterplanten en algen. Dat verklaart waarom ze in een sierlijk aangelegde vijver zo veel schade kunnen aanrichten: ze kunnen per dag een flinke hoeveelheid plantenmateriaal wegeten. Buiten het oorspronkelijke verspreidingsgebied is de ruisvoorn op meerdere plekken uitgezet, onder meer in Ierland, Spanje, Noord-Afrika, Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika, waar hij in sommige staten als probleemsoort wordt gezien.
De IUCN beschouwt de soort als ‘niet bedreigd’. Als vijvervis is hij al lang bekend, en de gouden vorm is een vaste waarde in het aanbod van vijvercentra. Vaak wordt er geschreven dat ruisvoorns kunnen kruisen met blankvoorns, wat het vaststellen van zuivere dieren lastig maakt. Voor liefhebbers van inheemse vissen is hij een prima keus, zolang de vijver groot genoeg is.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Scardinius erythrophthalmus (goudvorm) |
|---|---|
| Familie | Leuciscidae |
| Herkomst | Europa en West-Azië (ook in Nederland inheems) |
| Vindplaats | Europa, Azië – Europa, Nederland, West-Azië – Meren, vaarten en langzaam stromende rivieren |
| Maximale grootte | 25 – 35 cm |
| Minimale vijvergrootte | 5.000 liter, minimaal 1 meter diep |
| Temperatuur | 4 – 25 °C (winterhard) |
| pH | 7,0 – 8,5 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Groep van 5+ |
| Gedrag | Vreedzaam, actief |
| Moeilijkheid | Makkelijk |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 5 of meer |
Welke vissen passen bij de Goud-ruisvoorn?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Scardinius is waarschijnlijk een verlatijnsing van scardafa, een Romeinse en Italiaanse volksnaam. Het geslacht werd in 1837 beschreven door Bonaparte.
erythrophthalmus komt van het Griekse erythros (‘rood’) en ophthalmos (‘oog’), naar de rode vlek in de iris.
De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De ruisvoorn leeft in plantenrijke, stilstaande of traag stromende wateren zoals plassen, sloten en meren.
Waterwaarden in de natuur: middelhard.
Vijver en inrichting
Een vijver vanaf 5.000 liter met open water en veel planten.
Leefomgeving nabootsen: zachte bodem, zuurstofplanten, oeverplanten en waterlelies.
Voeding
In de natuur: vooral waterplanten en algen (volwassen dieren), aangevuld met insecten en larven.
In de vijver: vijversticks en -pellets, en ze eten ook zachte waterplanten.
Voortplanting
Paait in het voorjaar tussen waterplanten; in beplante vijvers overleven vaak jongen.
Tips uit de praktijk
Vijverhouders waarderen de goud-ruisvoorn als sterke, kleurrijke scholenvis. Het nadeel: hij eet zachte waterplanten en vermenigvuldigt zich goed.
Andere houders merken dat ruisvoorns in de eerste dagen na aankoop dicht bij elkaar blijven en boven in de vijver zwemmen. Ze wennen snel en zijn na een paar weken de eerste die bij het voeren aan het oppervlak komen. Het voeren zelf is geen probleem: ze eten alles wat op het water drijft, van vijversticks tot insecten die op het water vallen. Een school van vijf of meer dieren laat zich het beste zien.
Wat je pas na enkele maanden merkt, is hoeveel planten ze wegeten. Zachte soorten zoals hoornblad en waterpest zijn het eerst verdwenen, en jonge oeverplanten worden aan de rand van het water afgeknabbeld. Kies daarom stevigere waterplanten of geef ze een vaste plek, en houd de groep niet groter dan de vijver aankan. In een goed begroeide vijver komen elk jaar nakomelingen op; als je dat niet wilt, moet je uitdunnen.
Ziektes zijn niet vaak een probleem. Vaak zie je pas last bij de eerste warme dagen na de winter, met schimmel of parasieten op verzwakte dieren, en in de zomer bij zuurstoftekort. Het beste voorkom je dat met goede beluchting en niet te veel dieren in een kleine vijver.
Ze combineren goed met andere rustige vijvervissen van vergelijkbare grootte, zoals zeelt en winde. Voor wie een echte plantenvijver heeft, is de ruisvoorn minder geschikt. Eerlijk advies: een sterke, mooie scholenvis voor een ruime vijver, waarbij je moet accepteren dat de planten niet allemaal blijven staan.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Inheems en winterhard
- Rode vinnen, goudglans
- Sterk
Nadelen
- Eet waterplanten
- Veel nakomelingen
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elke vijver is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een vijverspeciaalzaak.
