De zeelt is een inheemse, olijfgroene bodemvis met kleine schubben en rode ogen; de goudzeelt is de gouden kweekvorm ervan. Het is een rustige ‘opruimer’ die de vijverbodem doorzoekt en slijm afscheidt waaraan men vroeger geneeskrachtige eigenschappen toeschreef (‘doktersvis’).


Meer eigen foto’s van Alessandro
Over deze vis
De zeelt werd in 1758 door Linnaeus beschreven als Cyprinus tinca en later ondergebracht in het eigen geslacht Tinca, waar hij de enige soort van is (Tinca tinca). Het Latijnse woord tinca is al eeuwen oud en werd door de Romeinen voor deze vis gebruikt. Hoewel hij een karperachtige is, staat hij wat apart in zijn eigen familie, de Tincidae. De Nederlandse naam zeelt heeft dezelfde oorsprong als het Duitse Schleie en verwijst naar de gladde, slijmerige huid. Van de zeelt bestaan meerdere kleurvormen, waarvan de goudzeelt de bekendste is.
De wilde vorm heeft een olijfgroene tot bruinige rug, koperachtige flanken en een lichtere buik. De schubben zijn klein en zitten diep in een dikke, slijmerige huid. De vinnen zijn afgerond en groot, de ogen zijn rood-oranje, en bij de bek zit aan elke kant een kleine baarddraad. Mannetjes hebben verdikte buikvinnen, waaraan je ze kunt onderscheiden van de vrouwtjes, die iets plomper zijn. De goudzeelt is oranjegeel tot goudkleurig, vaak met wat donkere vlekken en soms met een witte buik. Hij is een sierlijke kweekvorm die al lange tijd in de vijverhandel te vinden is.
De zeelt komt in heel Europa en tot ver in Azië voor en is op veel plekken uitgezet. In het wild leeft hij in stilstaand, plantenrijk en modderig water, en graaft hij zich in de winter soms in de modder in. Hij is bijzonder goed aangepast aan zuurstofarm water. Dat verklaart waarom hij in warme, ondiepe plassen nog kan overleven waar andere vissen al verdwijnen. Hij is overwegend ’s nachts en in de schemering actief en eet vooral bodemdieren.
De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd en hij wordt op grote schaal gekweekt, voor de hengelsport en voor de vijver. Vroeger gold de zeelt als doktersvis, omdat men dacht dat zieke vissen genazen door langs zijn slijmhuid te wrijven. Dat is een oud volksgeloof dat niet wetenschappelijk bewezen is. In de vijver wordt hij vooral gewaardeerd om zijn rustige karakter.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Tinca tinca |
|---|---|
| Familie | Tincidae |
| Herkomst | Europa en West-Azië (ook in Nederland inheems) |
| Vindplaats | Europa, Azië – Europa, Nederland, West-Azië – Begroeide sloten en meren |
| Maximale grootte | 30 – 50 cm (in vijvers meestal 25 – 35 cm) |
| Minimale vijvergrootte | 3.000 – 5.000 liter, minimaal 1 meter diep |
| Temperatuur | 4 – 26 °C (winterhard) |
| pH | 6,5 – 8,5 |
| Hardheid (GH) | 5 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Groepje van 3+ |
| Gedrag | Zeer rustig, bodemvis |
| Moeilijkheid | Makkelijk |
| Levensduur | 15 – 20 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 3 of meer |
Welke vissen passen bij de Goudzeelt?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Tinca is het Latijnse woord voor zeelt. Het geslacht werd in 1764 beschreven door Garsault.
tinca herhaalt de geslachtsnaam: Latijn voor ‘zeelt’.
De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De zeelt leeft in stilstaande of traag stromende, plantenrijke wateren met een modderige bodem, zoals sloten, plassen en meren. Hij verdraagt zuurstofarm water goed.
Waterwaarden in de natuur: zacht tot hard.
Waterwaarden in de vijver
- Tolerant voor wisselende omstandigheden
Vijver en inrichting
Een vijver vanaf 3.000 – 5.000 liter met een zachte bodemlaag en veel planten.
Leefomgeving nabootsen: diepe zone met zachte bodem (zand of een dunne sliblaag), veel onderwater- en oeverplanten en schaduwrijke plekken.
Voeding
In de natuur: muggenlarven, wormen, slakjes, kreeftachtigen en detritus.
In de vijver: zinkende vijverpellets; ze vinden veel zelf in de bodem. In de winter niet voeren.
Voortplanting
Paait in de late lente en zomer bij watertemperaturen boven 20 °C. De kleverige eitjes worden op waterplanten afgezet. In beplante vijvers komen soms jongen op.
Tips uit de praktijk
Vijverhouders waarderen de goudzeelt als rustige, sterke vis die weinig aandacht vraagt. Hij is overdag vaak weinig te zien doordat hij bij de bodem blijft. De gouden vorm valt meer op dan de groene wilde vorm.
Een nieuwe goudzeelt zie je de eerste weken bijna niet. Hij verstopt zich tussen de planten of ligt bij de bodem, en pas na een tijd durft hij overdag rond te zwemmen. Dat is normaal en geen teken van ziekte. Geef hem in die periode vooral rust en voorkom dat fel roofdierachtige vissen of reigers hem kunnen bereiken; de gouden kleur valt voor vogels juist erg op. Diepe plekken en dichte beplanting bieden dekking.
Bij het voeren merk je dat zeelten weinig haast hebben. Ze zoeken zelf in de bodem naar voedsel en pakken zinkende pellets pas nadat de snellere vissen al gegeten hebben. Andere houders merken dat de vis daardoor in een vijver met veel gulzige koi wat te kort komt. Geef de pellets dan op een plek waar ze kunnen zinken, liefst ’s avonds. In de winter zie je ze helemaal niet meer, want ze zakken naar de bodem en eten bijna niets.
Ziektes komen zelden voor, zolang het water schoon is en de vis niet beschadigd wordt. Zeelten hebben soms last van parasieten op de huid of kieuwen na een zwakke winter; let in het voorjaar op vissen die zich schuren of met opgezette kieuwen zwemmen. Wat pas na maanden opvalt, is dat ze in de paaitijd actiever worden en soms achter elkaar aan zwemmen. Kweken lukt in een goed beplante vijver af en toe, maar de jongen worden meestal opgegeten.
De goudzeelt past goed bij rustige vijvergenoten zoals goudwinde, ruisvoorns en kleinere karpers. Hij is ideaal voor wie een rustige opruimer zoekt en het niet erg vindt dat hij vaak uit beeld is. Wie een vis wil die zijn hele leven het water helder houdt door de bodem om te woelen, komt bedrogen uit: hij kan het water juist troebel maken. Het advies is een groepje van drie of meer te nemen in een vijver met een zachte bodem. Dan krijg je een sterke, langlevende vis die weinig zorg nodig heeft.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer rustig en sterk
- Ruimt de bodem op
- Inheems en winterhard
Nadelen
- Vaak niet zichtbaar
- Woelt de bodem om, wat het water troebel kan maken
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elke vijver is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een vijverspeciaalzaak.
