Smaragd-dwergdanio (Danio erythromicron)

De smaragd-dwergdanio is een piepklein visje uit het Inlemeer in Myanmar, met een oranjeroze lichaam, blauwgroene dwarsstrepen en een donkere vlek bij de staartwortel. Hij wordt in de handel vaak als ‘emerald dwarf rasbora’ verkocht, maar is een echte danio en familie van de bekende galaxy-danio. Een juweeltje voor een goed beplante nanobak met hard water.

Smaragd-dwergdanio (Danio erythromicron)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De smaragd-dwergdanio werd in 1918 door Nelson Annandale beschreven als Microrasbora erythromicron, in zijn werk over de visserij van het Inlemeer. De soortnaam verwijst naar rood en klein, wat past bij een visje van nauwelijks twee en een halve centimeter met oranjeroze tinten in de vinnen. Lange tijd stond de vis in het geslacht Microrasbora, en daar komt de handelsnaam ‘emerald dwarf rasbora’ vandaan. Moleculair onderzoek liet later zien dat het een echte danio is, met als nauwste verwanten de galaxy-danio (Danio margaritatus) en de gloeidanio (Danio choprae). Ook wordt hij in de literatuur onder de geslachtsnaam Celestichthys geplaatst, en dat verklaart de dubbele naam die je in boeken tegenkomt.

Het uiterlijk is een van de mooiste van de kleine karperachtigen. Op een fijn, bijna doorschijnend lijf lopen blauwgroene, iriserende dwarsstrepen, met een donkere vlek bij de staartwortel en rood of oranje in de vinnen bij de mannetjes. Vrouwtjes zijn voller, valer van kleur en iets groter. Mannetjes tonen hun kleuren vooral tegenover elkaar: ze spreiden de vinnen, staan zij aan zij en kleuren feller op. Werkelijke schade ontstaat daarbij zelden.

De soort is endemisch in het Inlemeer in Myanmar, een hooggelegen, ondiep meer waar de bewoners drijvende tuinen aanleggen. De vis zit vooral tussen de dichte oevervegetatie en ondergedoken planten. Hij eet kleine ongewervelden, insectenlarven en zoöplankton. Het meer heeft in de laatste decennia veel te maken met vervuiling en veranderd landgebruik, waaronder de drijvende landbouw en de aanvoer van slib. De IUCN classificeert de soort als bedreigd (Endangered).

Voor de aquariumhobby is dat een reden om voor nakweek te kiezen. Sinds de vis in de handel kwam, is hij vooral via kwekers verspreid, en dat gaat prima: in een dichtbegroeide soortbak kweken ze soms vanzelf door. Geen slecht ding voor een soort die in de natuur onder druk staat.

Het is een vis waar de hobby lang naar op zoek was: een echt klein visje met een opvallende kleur voor koel, hard water, iets wat zeldzaam is in een hobby die voor een groot deel op zacht water en zuidelijke tropen is gebouwd.

In het kort

Wetenschappelijke naamDanio erythromicron (ook als Celestichthys erythromicron vermeld)
FamilieDanionidae (voorheen Cyprinidae)
HerkomstMyanmar (Inlemeer en omliggend stroomgebied, Shanplateau)
VindplaatsAzië – Myanmar – Inlemeer
Maximale grootteca. 2,5 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur20 – 24 °C
pH7,0 – 8,0
Hardheid (GH)10 – 20 °dGH
GroepsgrootteMinimaal 10
GedragVredelievend naar andere soorten, mannen onderling twistziek; wat schuw
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 4 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte10 of meer

Welke vissen passen bij de Smaragd-dwergdanio?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Danio komt van Dhani, een lokale Bengaalse naam (dhan = rijstveld), waarschijnlijk naar het kleine formaat en/of het voorkomen in grassige oevers van rivieren en meren. Het geslacht werd in 1822 beschreven door Hamilton.

erythromicron komt van het Griekse erythros (‘rood’), vermoedelijk naar de scharlakenrode gloed van levende vissen, en mikron (‘klein’), naar het kleine formaat (tot 2 cm).

De soort werd in 1918 beschreven door Annandale.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Het Inlemeer ligt op zo’n 900 meter hoogte op het Shanplateau in het oosten van Myanmar. Het is een groot maar ondiep meer, meestal niet dieper dan twee à drie meter, met helder, kalkrijk water. Door de hoogte is het water er koeler dan in de meeste tropische laaglanden, en er zit weinig seizoensverschil in de samenstelling. Buiten het meer is de soort ook gevonden in een aantal beken en poelen in de omgeving.

De smaragd-dwergdanio leeft langs de oevers, tussen dichte vegetatie van grassen, riet en ondergedoken waterplanten, en rond de drijvende tuinen die de lokale bevolking op het meer aanlegt. Hij deelt die zone met andere endemische soorten uit het meer, zoals de rode neusrasbora en diverse kleine karperachtigen en modderkruipers.

Planten en hout onder water: Het Inlemeer heeft een klei- en zandbodem met veel waterplanten, waaronder Ceratophyllum demersum, Najas tenuis en Potamogeton lucens. Drijvende planten en waterwier vormen eilanden die vissen als schuilplaats gebruiken; de bewoners moeten het groen regelmatig uitdunnen om met boten door te kunnen. Op de bodem liggen weinig bladeren en hout. In de ondiepe, ondergelopen graslanden en kanalen bij Hopong op het Shanplateau groeien onder meer Hygrophila polysperma, Hygroryza aristata en drijvend Salvinia cucullata, boven een bodem met blad, riet en veen.

Waterwaarden in het aquarium

Dit is een van de weinige nanovisjes die juist hard, kalkrijk en neutraal tot licht basisch water wil. Wie in een streek met hard kraanwater woont, heeft daar dus voordeel van. Zacht, zuur zwartwater is ongeschikt. Ook de temperatuur verdient aandacht: deze soort hoort bij de koelere kant en wordt in een warme gezelschapsbak op den duur kwetsbaar.

  • Stroming: licht; een kleine binnen- of sponsfilter is voldoende.
  • Zuurstof: goed zuurstofrijk water is belangrijk, zeker ’s zomers als de kamertemperatuur oploopt.
  • Verversing: wekelijks 20 tot 30 procent; in een kleine bak liever regelmatig kleine beetjes.
  • Stabiliteit: vermijd schommelingen; kleine bakken zijn daar gevoelig voor.
  • Zomerhitte: houd bij warm weer de bak in de gaten en zet eventueel een ventilator boven het water.

Aquarium en inrichting

Hoewel de vis zelf maar twee centimeter wordt, is een bak van minstens zestig centimeter aan te raden. De reden is het gedrag: mannen voeren de hele dag kleine schijngevechten, en in een krappe bak krijgen zwakkere dieren geen rust. Met meer oppervlak en veel beplanting verdeelt dat zich over de hele bak.

Beplant dicht, met fijnbladige planten, stengelplanten en wat mossen, en laat een paar open plekken over. De soort is van nature schuw en verstopt zich in een kale bak voortdurend. Drijfplanten dempen het licht, waardoor ze zich vaker laten zien. Een verwarmer is in een normale woonkamer vaak niet eens nodig.

Biotoop nabootsen: gebruik een lichte, fijne bodem, wat ronde stenen, veel fijn blad (bijvoorbeeld Hornwort, Vallisneria en fijne stengelplanten) en eventueel wat kalksteen of een laagje koraalzand onder de bodem om de hardheid te ondersteunen.

Gedrag en gezelschap

Naar andere soorten is de smaragd-dwergdanio vreedzaam, maar onderling is het een levendige boel. De mannen zetten hun vinnen op, draaien om elkaar heen en jagen elkaar kort weg. Echt schade doen ze zelden, zeker niet in een grote groep met een even aantal vrouwen of meer. Ze zwemmen niet als strakke school, maar verspreiden zich los door de lagere en middelste waterlagen.

Goede medebewoners zijn andere kleine, rustige soorten die van hard water houden, zoals de rode neusrasbora uit hetzelfde meer en de groene neonrasbora. Garnalen zijn ook prima. Combineer hem liever niet met de nauw verwante galaxy-danio, omdat die twee kunnen kruisen. Grote of snelle vissen zoals de reuzendanio zijn eveneens ongeschikt: daarnaast verdwijnt dit visje volledig.

Voeding

In de natuur: kleine ongewervelden, insectenlarven en zoöplankton tussen de waterplanten.

In het aquarium: fijn gemalen vlokken en microkorrels worden gegeten, maar dagelijks klein levend of diepvriesvoer maakt een groot verschil: pas uitgekomen artemia, cyclops, daphnia en microwormen. Tip: vers geïmporteerde dieren eten soms in het begin alleen levend voer. Houd daar rekening mee en schakel pas na een paar weken geleidelijk over op droogvoer.

Voortplanting

Mannen zijn feller gekleurd met helder blauwgroene strepen en rood of oranje in de vinnen; vrouwen zijn voller, valer en iets groter. Het is een eierstrooier zonder broedzorg die een beperkt aantal licht klevende eitjes tussen planten of mos legt.

In een dicht beplante soortbak met veel mos overleven regelmatig een paar jongen zonder dat je iets doet. Voor gerichte kweek zet je een paar dieren in een kleine bak met javamos en haal je de ouders na een paar dagen weer weg. De eitjes hebben een paar dagen nodig om uit te komen en de jongen zijn heel klein. Voer ze met infusoriën of groen water en daarna met microwormen en pas uitgekomen artemia. Het lukt, maar de opbrengst per legsel is bescheiden.

Tips uit de praktijk

Een groep van vijftien smaragd-dwergdanio’s in een bak van zestig centimeter met alleen garnalen erbij is een van de leukste nanobakjes die je kunt hebben. Niet omdat ze de hele tijd zichtbaar zijn, want dat zijn ze niet, maar omdat er altijd iets gebeurt. Twee mannen die zich opblazen tegenover elkaar, een vrouw die rustig tussen de stengelplanten door zwemt, een man die ineens een ander wegjaagt en daarna trots zijn vinnen laat zien.

Een klassieke fout is ze bij tetra’s in een warm, zacht aquarium zetten, in de veronderstelling dat een ‘rasbora’ dat prettig vindt. Na een paar maanden zijn er dan vaak nog maar een paar over, en die zien er uitgeblust uit. In een koelere bak met gewoon hard kraanwater, zoals in het Inlemeer, doen ze het jarenlang prima.

Andere houders klagen vaak dat ze de vis nooit zien. Dat heeft bijna altijd te maken met te weinig planten, te weinig dieren of te drukke medebewoners. Geef ze een dichtbegroeide bak en een grote groep, dan wordt de schuwheid vanzelf minder.

Eerlijk advies: dit is geen vis voor een standaard gezelschapsbak. Wel een aanrader als je een aparte nanobak wilt inrichten met hard water, eventueel samen met garnalen of de rode neusrasbora. Beginners kunnen het prima, zolang ze de waterwaarden en de temperatuur serieus nemen.

De eerste weken zijn bij deze soort bepalend. Verse dieren zijn vaak vermagerd en eten in het begin alleen levend of diepvriesvoer, zoals hierboven beschreven. Wat goed werkt: elke dag een minuscule portie pas uitgekomen artemia of cyclops, en pas na drie, vier weken langzaam wat microkorrels erbij mengen. Blijven ze weigeren, dan is meer levend voer meestal het antwoord in plaats van meer droogvoer. Een dier dat na een week nog niets pakt en zich verstopt, haalt het zelden.

Verkleuren gaat langzaam. In de verkoopbak zijn ze vaak bleek en onopvallend, en pas na een paar weken in een bak met veel planten en een donkere bodem komen de strepen en het oranje echt uit. De typische fouten zijn een te warme bak, zacht water en te drukke medebewoners. Dan zie je ze wegkwijnen, met een ingevallen buik en slappe vinnen, zonder duidelijke ziekte. Wat wel voorkomt is witte stip na een aankoop zonder quarantaine, en dan kun je bij zo’n klein visje met een korte behandeling in een aparte bak beter vroeg ingrijpen.

Wat pas na maanden opvalt: de rangorde tussen de mannetjes is stabieler dan je denkt. Meestal zijn er één of twee dominante dieren en de rest komt daar mee overeen. Met garnalen, kleine rasbora’s en de rode neusrasbora zijn ze goed te houden, al zie je de jonge garnalen soms verdwijnen. Een wekelijks waterverversing en algen in de hand houden is verder alles wat het onderhoud vraagt.

Voor wie is dit geschikt? Voor iemand die een speciale nanobak wil inrichten en de geduld heeft om een groep te laten wennen. Niet voor een gezelschapsbak met zacht water. Eindadvies: begin met twaalf of meer dieren, zorg voor veel planten en kies bewust voor hard water. Dan heb je een van de mooiste kleine visjes die er te krijgen zijn.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Prachtige, bijzondere tekening voor zo’n klein visje
  • Voelt zich thuis in hard kraanwater
  • Veel interessant gedrag tussen de mannen onderling
  • Goed te combineren met garnalen

Nadelen

  • Schuw; laat zich in een kale of drukke bak weinig zien
  • Past niet in een warme gezelschapsbak met zacht water
  • Vers geïmporteerde dieren eten soms alleen levend voer

Lees ook: hoe richt je een biotopenaquarium in en zo start je succesvol een aquarium.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.