Paarsgevlekte slaapgrondel (Mogurnda adspersa)

De paarsgevlekte slaapgrondel is een Australische slaapgrondel met een bruinpaars lichaam, rode en blauwe stippen en strepen onder het oog. Een sterke, makkelijke vis met veel karakter, maar niet voor een aquarium met kleine vissen.

Paarsgevlekte slaapgrondel (Mogurnda adspersa)
Foto: Haplochromis, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

De paarsgevlekte slaapgrondel werd in 1878 beschreven door de Franse natuuronderzoeker Francis de Castelnau als Mogurnda adspersa. De soortnaam adspersa is Latijn voor ‘besprenkeld’ en verwijst naar de vlekjes op het lijf. In het Engels heet hij southern purple-spotted gudgeon, waar het woord ‘southern’ dient om hem te onderscheiden van verwante soorten uit het noorden van Australië. Hij hoort bij de slaapgrondels, die tegenwoordig in Eleotridae worden geplaatst, en het geslacht Mogurnda telt meerdere soorten in Australië en Nieuw-Guinea, waarvan sommige ook in de hobby worden gehouden.

De basiskleur is donkerbruin op de rug en wordt naar de flanken toe lichter. Over het lichaam liggen rode, paarse, zwarte en witte vlekjes, en op de wangen zitten rode strepen die als een soort oorlogsbeschildering op het gezicht staan. Tijdens het broeden worden de kleuren intenser, vooral bij de mannetjes, die ook een bultje op de kop krijgen. Bij stress of in een onrustige omgeving verbleken de kleuren. De meeste dieren blijven rond de acht centimeter, maar uitzonderlijke exemplaren worden groter.

In het wild komt de soort voor in zuidoostelijk Australië, in het Murray-Darling-stroomgebied en in kustrivieren ten noorden van de Clarence. Hij zoekt rustig water met planten, takken en stenen en ligt vaak op de loer tussen de schuilplaatsen. Zijn dieet bestaat uit insecten, kreeftachtigen, wormen en kleine vissen. De bescherming varieert per gebied: in Queensland wordt hij niet als bedreigd gezien, maar in New South Wales geldt hij als bedreigd, en in Zuid-Australië en Victoria is hij zeer zeldzaam of zelfs verdwenen geweest. Introductie van roofvissen, verandering van de waterstand en verlies van leefgebied worden als oorzaken genoemd.

Opvallend is dat de soort in het Murray-Darling-bekken jarenlang als verdwenen werd beschouwd, totdat hij in 2002 opnieuw werd gevonden. Sindsdien helpen kweekprogramma’s bij het herstel van de populaties, waarbij jonge vissen worden uitgezet. In de hobby is de paarsgevlekte slaapgrondel al lang bekend, en de vissen in de handel zijn nagenoeg altijd nakweek. Dat is gelukkig, want zo zijn er geen wilde dieren nodig voor de aquariumhobby.

In het kort

Wetenschappelijke naamMogurnda adspersa
FamilieEleotridae
HerkomstOost-Australië (Queensland en New South Wales)
VindplaatsOceanië – Australië (Queensland, New South Wales) – Kustrivieren en Murray-Darling-bekken
Maximale grootte12 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 112 liter
Temperatuur18 – 26 °C
pH6,5 – 8,0
Hardheid (GH)5 – 15 °dGH
GroepsgroottePaar
GedragTerritoriaal, eet kleine vissen
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur5 – 8 jaar
KarakterRoofvis, agressief
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgroottePaar

Welke vissen passen bij de Paarsgevlekte slaapgrondel?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Mogurnda gaat terug op Eleotris mogurnda; mogurnda is de inheemse naam bij Port Essington (Noordelijk Territorium, Australië). Het geslacht werd in 1863 beschreven door Gill.

adspersa is een variant van het Latijnse aspersa (‘besprenkeld’), naar de kleine, ronde, donkerbruine stippen over het hele lichaam.

De soort werd in 1878 beschreven door Castelnau.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in rivieren, beken, meertjes en moerassen in Oost-Australië, vaak tussen waterplanten, wortels en stenen. Hij verdraagt een breed temperatuurbereik, van koele winters tot warme zomers.

In delen van zijn verspreidingsgebied is hij zeldzaam geworden door habitatverlies en uitgezette uitheemse vissen.

Waterwaarden in het aquarium

  • Rustige tot matige stroming
  • Wekelijks 25 tot 30% verversen
  • Geen verwarming nodig in een verwarmde woonkamer

Aquarium en inrichting

Een aquarium vanaf 80 cm met zand, stenen, hout en planten. Zorg voor holen: dit is een holenbroeder.

Biotoop nabootsen: zand en kiezels, stenen, wortelhout, stevige planten en gedempt licht.

Gedrag en gezelschap

Een typische hinderlaagjager die kleine vissen en garnalen eet. Met vissen van vergelijkbaar formaat gaat het meestal goed, bijvoorbeeld de boesemani-regenboogvis of andere grotere regenboogvissen. Soortgenoten worden buiten een paar niet geduld.

Voeding

In de natuur: insecten, kreeftachtigen, wormen en kleine vissen.

In het aquarium: diepvries muggenlarven, mysis, garnalen en stukjes mossel; went vaak ook aan korrels.

Voortplanting

Mannetjes krijgen een bult op de kop en worden feller gekleurd. Het vrouwtje legt eitjes op een steen of in een hol, het mannetje bewaakt en waaiert ze. De kweek is eenvoudig.

Tips uit de praktijk

Deze slaapgrondel ligt vaak roerloos op de bodem, maar reageert op alles wat er gebeurt en herkent zijn verzorger. Een gewend paar komt bij het voeren telkens naar voren.

Vergeet niet dat het een roofvisje is. Een groepje kleine regenboogvisjes kan in korte tijd worden uitgedund.

Advies: kies hem als middelpunt van een Australisch biotoopaquarium met grotere medebewoners.

De eerste weken na aankoop ligt een nieuwe paarsgevlekte slaapgrondel vaak bijna onzichtbaar in een hol of onder een wortel. De kleuren zijn dan doffer, en dat is normaal. Na een tijd, meestal na een paar weken, komt hij overdag tevoorschijn en gaat hij de bak verkennen. Andere houders merken dat de kleuren pas echt opleven als de vis zich veilig voelt en er een partner is.

Eten is zelden een probleem. Levend voer wordt direct gepakt, en meestal leert de vis ook diepvries muggenlarven en mysis te accepteren. Een truc is om het voer vlak voor zijn neus te laten zinken of met een pincet te bewegen. Korrels werken bij sommige vissen pas na een tijd. Overvoeren gebeurt makkelijk, want de vis blijft altijd eten, en je ziet dan dikke, trage dieren. Ziektes zijn zeldzaam; de meeste problemen ontstaan door vechten tussen twee mannetjes of door slechte waterkwaliteit.

Wat pas na maanden opvalt, is hoe territoriaal een paar wordt zodra ze willen paaien. Het mannetje bewaakt zijn hol fel, en het vrouwtje kan daar de dupe van worden als ze geen uitweg heeft. Zorg daarom voor meerdere holen en genoeg zichtlijnen. De jongen die uitkomen zijn klein en vragen fijn levend voer zoals artemia. Met wat geduld lukt het kweken in een bak met weinig andere vissen, maar in een gezelschapsbak worden de jongen meestal snel opgegeten.

De paarsgevlekte slaapgrondel is geschikt voor wie een Australische bak wil met robuuste medebewoners en niet bang is voor een vis die af en toe klein voer opeet. Kleine vissen, garnalen en jonge vissen horen er niet bij. Eerlijk advies: geef hem een eigen bak of een bak met grotere regenboogvissen, en houd een paar of een enkel dier. Dan krijg je een sterke, tamme roofvis met veel karakter.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Mooie tekening en veel karakter
  • Sterk en makkelijk
  • Makkelijk te kweken

Nadelen

  • Eet kleine vissen en garnalen
  • Territoriaal tijdens het broeden

Lees ook: een biotopenaquarium inrichten.

Veelgestelde vragen over de paarsgevlekte slaapgrondel

Hoe groot wordt de paarsgevlekte slaapgrondel?

De paarsgevlekte slaapgrondel (Mogurnda adspersa) wordt ongeveer 12 cm lang. Hij is daarmee een middelgrote grondel met een flinke bek.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor een paarsgevlekte slaapgrondel?

Een aquarium van 80 cm en 112 liter is het minimum voor een paar. Zorg voor schuilplaatsen, want de vis is territoriaal.

Is de paarsgevlekte slaapgrondel geschikt voor beginners?

Ja, het is een sterke en makkelijke vis. Let wel op de buren: hij eet kleine vissen, dus een aquarium met neontetra’s of garnalen is geen goed idee.

Met welke vissen kun je de paarsgevlekte slaapgrondel combineren?

Kies vissen die te groot zijn om te worden opgegeten, zoals de driebandregenboogvis en de Boesemani-regenboogvis. Die komen net als hij uit Oceanië.

Welke planten passen bij de paarsgevlekte slaapgrondel?

Planten uit Australië en Oceanië zoals de dwergvallisneria en de Australische aponogeton passen goed bij zijn natuurlijke omgeving.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.