Melanotaenia boesemani (boesemani-regenboogvis) is tweekleurig: de voorkant is blauwpaars, de achterkant oranjegeel. Volwassen mannetjes worden hoogruggig en zijn spectaculair gekleurd. Een actieve scholenvis voor een groot, licht aquarium.

Over deze vis
Melanotaenia boesemani werd in 1980 door de Australische ichtyoloog Gerald Allen en N. J. Cross beschreven als Melanotaenia boesemani. De soortnaam eert de Nederlandse ichtyoloog Marinus Boeseman van het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in Leiden, die de eerste exemplaren verzamelde. De geslachtsnaam Melanotaenia betekent ‘zwarte band’. De naam van het leefgebied wordt in de literatuur op verschillende manieren gespeld: Ajamaru, Ayamaru of Aitinjo. In de hobby is de vis vooral bekend onder zijn Engelse naam ‘Boeseman’s rainbowfish’.
Wat de soort zo herkenbaar maakt, is de tweekleurige tekening: de voorste helft van het lijf is blauwgrijs tot paars, de achterhelft oranjerood tot geel. De scheiding tussen beide kleuren loopt ongeveer over het midden van het lijf. Volwassen dieren worden hoogruggig, vooral mannetjes, en zijn dan zo’n tien centimeter of meer. Vrouwtjes blijven slanker en minder feloranje. De kleurintensiteit verandert met stemming en gezondheid en is ’s nachts of tijdens het baltsen vaak opvallend sterker. Jonge dieren zijn grijs en zilverig en kleuren pas op latere leeftijd.
In het wild komt de soort alleen voor in de Ajamaru-meren en aangrenzende beken op de Vogelkop van West-Papoea, Indonesië, een bergachtig gebied in het noordwesten van Nieuw-Guinea. Een klein leefgebied met zo’n beperkt aantal meren maakt de soort kwetsbaar. Op de rode lijst van de IUCN staat hij als bedreigd, met overbevissing en verlies van leefgebied als voornaamste risico’s. Het dieet is gevarieerd: insecten, kreeftachtigen, algen en plantendelen.
In de hobby geldt de boesemani als een van de mooiste regenboogvissen, gewaardeerd om zijn kleur en zijn vreedzame karakter. Ze worden in het aquarium gemakkelijk gekweekt, waardoor vrijwel alle dieren in de handel nakweek zijn. Ze worden gemiddeld vijf tot acht jaar oud, en sommige liefhebbers melden dat hun dieren met goede zorg veel ouder werden. Onder aquarianen staat de soort bekend om zijn stevigheid, al kunnen ze last krijgen van columnaris, een bacteriële ziekte die vaak volgt op stress of slecht water. Kleine garnalen worden soms gezien als voer.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Melanotaenia boesemani |
|---|---|
| Familie | Melanotaeniidae |
| Herkomst | Ajamaru-meren en Aitinjo-meer, Vogelkop (West-Papoea, Indonesië) |
| Vindplaats | Oceanië – Indonesië (West-Papoea, Vogelkop) – Ajamaru-meren en Aitinjo-meer |
| Maximale grootte | 10 – 12 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 350 liter |
| Temperatuur | 26 – 30 °C |
| pH | 7,0 – 8,5 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 6 – 8, met meerdere mannetjes |
| Gedrag | Vreedzaam, zeer actief |
| Moeilijkheid | Makkelijk |
| Levensduur | 5 – 8 jaar |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 6 of meer |
Welke vissen passen bij Melanotaenia boesemani?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Melanotaenia komt van het Griekse melas (‘zwart’) en het Latijnse taenia (‘band’), naar de zwarte lengteband van M. nigrans. Het geslacht werd in 1862 beschreven door Gill.
boesemani is een eerbetoon aan Marinus Boeseman (1916–2006), conservator vissen van het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in Leiden (nu Naturalis), die het typemateriaal in 1955 verzamelde.
De soort werd in 1980 beschreven door Allen en Cross.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort leeft in heldere, kalkrijke meren en de aangrenzende moerassen op de Vogelkop, met veel waterplanten. In het wild is de soort bedreigd door overbevissing en habitatverlies; in de handel is het nakweek.
Waterwaarden in de natuur: hard.
Waterwaarden in het aquarium
- Zuurstofrijk water
Aquarium en inrichting
Minimaal 150 cm; ze zwemmen snel en veel.
Biotoop nabootsen: lichte zandbodem, stenen, wortelhout, dichte randbeplanting (Vallisneria) en veel open zwemruimte. Het mooist bij ochtendzon of schuin invallend licht.
Voeding
In de natuur: insecten, larven, kreeftachtigen, algen en plantendelen.
In het aquarium: vlokken, korrels en diepvriesvoer, aangevuld met spirulina.
Voortplanting
Eierlegger die dagenlang dagelijks enkele eitjes afzet tussen fijnbladige planten of een kweekmop. De eitjes hebben draadjes waarmee ze vast blijven zitten. Uitkomen na 7 – 10 dagen; jongen eten infusoriën en fijn voer.
Tips uit de praktijk
Houders zijn vooral onder de indruk van de kleuren van de mannetjes bij het baltsen, meestal in de ochtend. Wel duurt het 1 – 2 jaar voordat ze volledig uitgekleurd zijn. Jonge vissen in de winkel zien er vaak nog grijs uit.
Uit eigen ervaring en uit wat andere houders vertellen: de teleurstelling na aankoop is bij de boesemani bijna een klassieker. Jonge dieren uit de winkel zijn zilvergrijs en hebben nauwelijks kleur, en wie op de foto’s afgaat, verwacht veel meer. Het duurt een jaar of langer voordat de mannetjes de tweekleurige tekening en de hoge rug krijgen. Wees geduldig, zorg voor een groep van zes tot acht met meerdere mannetjes en zoek een aquarium met veel licht.
Eten geeft zelden problemen: ze nemen vlokken, korrels en diepvriesvoer aan, en wat groenvoer of spirulina helpt de kleuren. Ze zijn gulzig en snel, dus houd ze niet met te trage vissen. Wat mensen vaak onderschatten, is hoeveel ruimte ze nodig hebben: in een te klein aquarium blijven ze schuw en verkleuren ze slecht. Typische fouten zijn een aquarium zonder deksel, want ze springen, en vervuild water, dat snel tot schimmel op de vinnen of columnaris leidt.
Wat pas na maanden opvalt: de rangorde tussen de mannetjes en het baltsen ’s ochtends, wanneer de kleuren het mooist zijn. Ze meten zich onderling met gespreide vinnen, meestal zonder echte schade zolang er genoeg ruimte en vrouwtjes zijn. Ze passen bij andere stevige, actieve soorten in een ruim gezelschapsaquarium; kleine garnalen kunnen als voer dienen. Kweken kan met een kweekmop, en de eitjes komen na ongeveer een week uit. Wie zuiver wil kweken, moet ze uit elkaar houden van andere Melanotaenia-soorten, want ze kruisen makkelijk.
Melanotaenia boesemani is een aanrader voor wie een groot aquarium heeft en geduld kan opbrengen; de beloning is een van de mooiste vissen die je kunt houden. Voor kleine aquaria en voor wie meteen kleur wil zien, is hij minder geschikt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Spectaculaire kleuren
- Vreedzaam en sterk
- Makkelijk te kweken
Nadelen
- Heeft een groot aquarium nodig
- Kleurt pas op latere leeftijd
- Kruist makkelijk met andere Melanotaenia
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
