Chinese slangenkopvis (Channa asiatica)

De Chinese slangenkopvis is een compacte, sterk gevlekte slangenkop uit het zuiden van China en Vietnam. Hij is een van de weinige Channa’s die ook koelere temperaturen kan verdragen, en dat maakt hem tot een bijzondere vis voor een onverwarmd of licht verwarmd aquarium.

Chinese slangenkopvis (Channa asiatica)
Foto: Jokuyken15, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Over deze vis

De Chinese slangenkopvis is een van de oudst beschreven slangenkoppen: Linnaeus noemde hem in 1758 nog Gymnotus asiaticus, dus onder een geslacht dat we nu met mesvissen uit Zuid-Amerika associëren. Later kwam hij in Channa terecht. Die geslachtsnaam gaat terug op het Latijnse channe, de naam voor een zeebaarsachtige vis, en de soortnaam verwijst gewoon naar Azië. In de literatuur duiken verschillende synoniemen op, zoals Channa ocellata, Channa sinensis en Channa formosana. Dat laatste verklaart waarom je in oudere bronnen de naam soms met Taiwan in verband ziet.

Het is een middelgrote slangenkop van ongeveer 35 centimeter. Kenmerkend is de bruine basiskleur met verticale zwarte banden over de flanken en talloze witte vlekjes op lijf en vinnen. Zoals alle Channa’s heeft hij geen buikvinnen. Bij goede verzorging zijn de sekseverschillen wel te zien: mannetjes hebben langere rug- en aarsvinnen met meer zilverkleurige vlekjes, terwijl vrouwtjes een ronder lichaam krijgen.

Zijn natuurlijke verspreiding beslaat het midden en zuiden van China, met inbegrip van Hainan en Hongkong, en het noorden van Vietnam. Op Taiwan en de Ryukyu-eilanden van Japan is hij aanwezig, maar of hij daar op eigen kracht kwam of is uitgezet, is niet helemaal duidelijk. In het wild is hij een echte roofvis die vooral kleinere vissen en insecten eet. Anders dan de Indiase dwergslangenkoppen is hij geen bekbroeder: hij bouwt een nest, en dat is een verschil dat voor kwekers uitmaakt.

Omdat het verspreidingsgebied ver naar het noorden reikt, is deze soort van nature gewend aan duidelijke seizoenen. Dat vertaalt zich in een vis die minder warmte nodig heeft dan de meeste verwanten. Over zijn beschermingsstatus en over de omvang van de handel in wildvang is op de bekende soortpagina’s weinig te vinden, dus het blijft bij de constatering dat hij niet tot de meest gevraagde slangenkoppen behoort.

De handel is wel een probleem, en niet vanwege aantallen. Soorten uit deze groep worden vaak door elkaar gehaald: kleine, gevlekte slangenkoppen uit Oost-Azië worden onder verschillende namen aangeboden, en de naam Chinese slangenkopvis is niet altijd nauwkeurig. Wie er een koopt, doet er goed aan om naar de wetenschappelijke naam te vragen en foto’s van de ouderdieren of van het formaat van de vis te bekijken.

In het kort

Wetenschappelijke naamChanna asiatica
FamilieChannidae (slangenkopvissen)
HerkomstChina (o.a. Yangtze, Hainan) en Vietnam (Rode Rivier)
VindplaatsAzië – China, Vietnam – Yangtze, Rode Rivier
Maximale grootteca. 35 cm
Minimale aquariumgrootte100 cm / 160 liter
Temperatuur15 – 25 °C
pH6,0 – 8,0
Hardheid (GH)5 – 25 °dGH
GroepsgrootteAlleen of als koppel
GedragTerritoriaal, verborgen levend, agressief tegen tankgenoten
MoeilijkheidGemiddeld
LevensduurOnbekend; naar verwachting vele jaren
KarakterRoofvis, agressief
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen of als paar

Welke vissen passen bij de Chinese slangenkopvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Channa is een naam van Gronow (1763) die door Scopoli geldig werd gemaakt. De herkomst is onbekend; mogelijk komt hij van channe, een Griekse naam voor een wijdbekkige zeevis. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.

asiatica betekent ‘Aziatisch’, naar het oorspronkelijke verspreidingsgebied in China.

De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Channa asiatica komt voor in China, waar de Yangtze zijn noordelijke verspreidingsgrens vormt, en in Vietnam, onder meer in de Rode Rivier. Ook op het eiland Hainan leeft hij. In Taiwan en op de Ryukyu-eilanden van Japan is hij uitgezet.

Hij leeft in vijvers, meren en langzaam stromende beken en rivieren en houdt van schemerige plekken met veel dekking: waterplanten, wortels en afval. Omdat hij in het subtropische klimaat van Zuid-China leeft, maakt hij seizoenen mee, met koelere winters. Dat verklaart zijn tolerantie voor lage temperaturen. Bij laag zuurstofgehalte kan hij lucht ademen en zelfs korte afstanden over land afleggen tussen wateren.

Waterwaarden in het aquarium

Hij is een taaie vis die tegen veel waterkwaliteiten kan, van licht zuur tot licht basisch en van matig tot hard water. Belangrijker dan het precieze getal is dat je hem koeler houdt dan de meeste tropische vissen.

  • Stroming: rustig tot zwak.
  • Zuurstof: labyrintorgaan, dus vrije ruimte onder het deksel.
  • Verversing: wekelijks een deel; zorg voor helder water.
  • Waterdiepte: minimaal 30 cm.
  • Deksel: strak sluitend, want hij ontsnapt gemakkelijk.

Aquarium en inrichting

Voor een koppel is een aquarium van 100 x 40 cm het minimum, en liever iets groter. Richt het schemerig in met veel schuilplaatsen: plantenpotten, buizen, wortels en drijfplanten. Gebruik zand of fijn grind als bodem.

Omdat de vis koeler kan, heb je niet per se een krachtige verwarming nodig. Dat maakt hem ook interessant voor een woonkamer zonder extra energiekosten. Controleer wel of de temperatuur in de zomer niet te hoog oploopt.

Biotoop nabootsen: een vijver of langzame rivier in Zuid-China: zand, planten, wortels en gedempt licht.

Gedrag en gezelschap

De Chinese slangenkopvis is het beste alleen te houden. Als jong dier kun je hem met soortgenoten groeperen, maar zodra er paartjes ontstaan, wordt hij heel agressief. Tankgenoten zijn een bijzaak: alles wat in zijn bek past, verdwijnt.

Ter vergelijking: de dwergslangenkopvis is kleiner en rustiger, terwijl de regenboog-slangenkopvis een tropischer alternatief is. Wie een tweede roofvis zoekt voor een groot koud aquarium, kan beter een aparte bak opzetten.

Een kanttekening over regelgeving: de verwante noordelijke slangenkopvis (Channa argus) staat sinds 2022 op de EU-lijst van invasieve uitheemse soorten, waardoor houden, kweken en verhandelen verboden is. Channa asiatica staat niet op die lijst, maar het blijft een uitheemse roofvis. Laat hem daarom nooit in de natuur vrij, en controleer bij aanschaf altijd de wetenschappelijke naam, want soorten uit deze groep worden in de handel soms door elkaar gehaald.

Voeding

In de natuur: een carnivoor die vis, kreeftachtigen en insecten eet.

In het aquarium: vlees en dood voer zoals garnaal, regenwormen, superwormen en bevroren voer. Droogvoer accepteert hij niet. Tip: geef niet elke dag en houd de porties klein. Vermijd zoogdier- en vogelvlees en levende voedervis.

Voortplanting

Volgens de literatuur kan hij vanaf zo’n 18 cm geslachtsrijp zijn als hij goed gevoerd wordt. De eieren drijven aan het oppervlak en beide ouders bewaken de nakomelingen. De jongen hebben in het begin veel klein levend voer nodig, zoals artemia en watervlooien, en moeten wekelijks op grootte worden gesorteerd om kannibalisme te beperken. Sekseverschillen zijn nauwelijks zichtbaar.

Tips uit de praktijk

Deze soort trekt houders aan die iets anders willen dan de gebruikelijke tropische roofvis. Bijzonder is dat je een slangenkop kunt houden die niet in 28 graden warm water hoeft te leven. Dat past goed bij wie zijn energierekening in de gaten houdt of een ruime bak in een koele ruimte heeft.

Wat houders vaak melden: hij is de eerste weken schuw en verstopt zich, maar wordt na verloop van tijd nieuwsgierig en leert de eigenaar herkennen. Ook wordt hij goed lokbaar met voer, zodat je hem aan pincet of stok kunt voeren.

Waar het misgaat: koppelen. Twee dieren in één aquarium goed laten samenleven vraagt een grote bak en veel schuilplaatsen, en zelfs dan kan het volgens sommige houders plotseling fout gaan. Eerlijk advies: houd er één, tenzij je echt wilt kweken.

In de eerste weken na aankoop verstopt een jonge Chinese slangenkop zich meestal onder wortels of in een buis en komt hij alleen tevoorschijn als hij voer ruikt. Dat is normaal. Geef hem rust, dim het licht en bied schuilplaatsen aan; veel dieren beginnen na een paar dagen te eten van dood voer dat je met een pincet aanbiedt. Kieskeurige eters overtuig je vaak met levende of net ontdooide regenwormen, waarna je langzaam overschakelt op garnaal en visfilet. Houd de porties klein en voer niet dagelijks, anders krijg je een te dikke vis.

Wat houders vaak signaleren als het misgaat: een vis die na enkele weken niet meer eet of witte plekken en schimmel op de huid krijgt, meestal na een sprong tegen het deksel of na vervuild water. Bij deze soort loont het om het water schoon te houden en de bak niet te warm te laten worden; een koudere winter hoeft hem niet te deren. Let ook op verwondingen aan de bek door tegen de ruit stoten. Een strak deksel en een rustige plek voor het aquarium voorkomen veel ellende.

Gedrag dat je pas na maanden ziet, is de gewenning aan de eigenaar. Wat eerst een schuwe schim was, wordt een vis die bij de voorruit wacht als je de kamer binnenkomt. Ook de kleuren worden beter naarmate hij zich veilig voelt en beter eet: de witte vlekken op de vinnen komen dan mooier uit, vooral bij de mannetjes.

Voor wie is hij wel geschikt? Voor iemand die één roofvis wil met veel karakter in een bak van rond een meter en die niet wil koken met tropische temperaturen. Wie op zoek is naar een vis die je in een gezelschapsaquarium kunt zetten of naar een makkelijke kweekvis, kan beter een andere soort kiezen; kweken met deze soort vraagt een goed koppel, een grote bak en tijd. Eindadvies: houd er één, zorg voor een deksel dat werkelijk sluit, en geniet van een compacte slangenkop die anders is dan de gebruikelijke tropische soorten.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Tolereert lagere temperaturen dan de meeste Channa’s
  • Blijft relatief klein
  • Interessant kweekgedrag met ouderzorg
  • Accepteert dood voer

Nadelen

  • Agressief tegen tankgenoten en soortgenoten
  • Ontsnappingskunstenaar
  • Verwarring in de handel met verwante soorten

Lees ook: Water verversen in je aquarium en Welke vissen passen bij elkaar.

Verwante soorten

Kijk ook naar de Myanmar-slangenkopvis (Channa pulchra), de goudvlek-slangenkopvis (Channa aurantimaculata) en de kleinere regenboog-slangenkopvis (Channa bleheri). Alle soorten vind je in het overzicht van roofvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.