Dwergpijlkruid (Sagittaria subulata)

Dwergpijlkruid is een grasachtige plant met smalle, lintvormige bladeren die in kleine plukjes het aquarium vullen. Ze vormt snel een groen tapijt via uitlopers, is geduldig met allerlei waterwaarden en is daarom een klassieker voor voor- en middengrond.

Dwergpijlkruid (Sagittaria subulata)
Foto: Daderot, via Wikimedia Commons (CC0)

Over deze plant

Sagittaria subulata werd door Carl Linnaeus in 1753 beschreven als Alisma subulata. De Duitse botanicus Franz Buchenau bracht haar later onder bij het geslacht Sagittaria. ‘Sagitta’ is Latijn voor pijl, naar de pijlvormige bladeren die veel verwante soorten boven water vormen. De soortnaam subulata betekent priemvormig, wat verwijst naar de smalle, spitse bladeren. Ze behoort tot de waterweegbreefamilie (Alismataceae), waartoe ook de zwaardplanten (Echinodorus) en het pijlkruid in onze eigen sloten horen.

Onder water vormt de plant een rozet van smalle, lintvormige bladeren, meestal van acht tot dertig centimeter lang. Aan de onderkant van de rozet groeien dunne uitlopers, die op afstand nieuwe plantjes vormen. Zo kan één plantje binnen enkele maanden een hele voorgrond bedekken. Boven water vormt de plant stevigere bladeren en lange bloemstengels met kleine witte bloemen.

In de handel zie je haar vaak onder de namen Sagittaria subulata var. pusilla of Sagittaria pusilla, en soms verward met Sagittaria graminea. De naamgeving is niet helemaal eenduidig: het gaat om een variabele soort met kleine en grote vormen. De kleinste vormen blijven laag en zijn ideaal voor de voorgrond, de grotere vormen worden hoger en dienen als middengrondplant.

Dwergpijlkruid groeit in de natuur in zoet tot licht brak water, ook in getijdengebieden. Het kan overgaan van emers naar submers wanneer het water stijgt of daalt. In de hobby wordt ze al decennia gebruikt, onder andere omdat ze ook zonder bodemverwarming of speciale bodem goed groeit.

In het kort

Wetenschappelijke naamSagittaria subulata
FamilieAlismataceae (waterweegbreefamilie)
HerkomstOostkust van de Verenigde Staten, Caribisch gebied en noordelijk Zuid-Amerika
VindplaatsNoord-Amerika en Zuid-Amerika – Oostkust van de Verenigde Staten van New York tot Florida en langs de Golf van Mexico, Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Brazilië – Zoet tot licht brak water, meestal in getijdenzones, oevers en ondiepe wateren
Hoogte5 – 30 cm
GroeisnelheidGemiddeld
LichtGemiddeld
CO2Niet nodig
Temperatuur18 – 28 °C
pH6,0 – 8,0
Hardheid (GH)3 – 20 °dGH
Plaats in het aquariumVoorgrond / Middengrond
VermeerderingUitlopers
MoeilijkheidMakkelijk

Natuurlijke leefomgeving

Sagittaria subulata groeit van nature in ondiep, zoet tot licht brak water: kreken, oevers, getijdenmoerassen en kanalen langs de Atlantische kust van Noord-Amerika en verder zuidwaarts tot in het noorden van Zuid-Amerika. De bodem is er vaak zanderig of modderig.

Omdat de waterstand in getijdengebieden wisselt, kan ze goed tegen veranderingen. In ondiep water staat ze deels boven het wateroppervlak en vormt ze stevigere bladeren; in dieper water blijft ze volledig onder water en blijft de plant lintvormig.

Verzorging in het aquarium

De plant is zeer vergevingsgezind en groeit ook zonder CO2. Ze wortelt diep en heeft baat bij een voedingsrijke bodem, waaruit ze het grootste deel van haar voeding haalt.

  • Licht: gemiddeld; bij weinig licht groeit ze langer en dunner, bij veel licht blijft ze compacter.
  • Voeding en bemesting: wortelstimulerende tabletten rond de wortels; een beetje vloeibare meststof helpt bij gele bladeren.
  • Bodem: fijn grind of zand, met liefst een voedingslaag eronder.
  • Snoeien: knip oude bladeren dicht bij de bodem af en haal uitlopers weg die te ver woekeren.

Planten en vermeerderen

Plant de wortels in de bodem en zorg dat het hart van de plant, waar de bladeren uit groeien, net boven de bodem blijft. Wordt het hart begraven, dan rot de plant weg. Zet de plantjes met een tussenruimte van een paar centimeter neer als je een tapijt wilt.

Vermeerderen gaat vanzelf: de plant stuurt uitlopers in de bodem, waaruit nieuwe plantjes opkomen. Je kunt deze losknippen en elders planten. In een goed ingericht aquarium heb je binnen enkele maanden een dicht veld. Als het te veel wordt, trek je de overtollige plantjes gewoon weg.

Geschikt voor

Dwergpijlkruid past bij vrijwel alle rustige gezelschapsvissen. Denk aan de levendige zebradanio en aan kleine cichliden als de Hongslo-dwergcichlide, die tussen het gras schuilplaatsen vindt. Voor een biotoop uit de kustzone van Noord- en Zuid-Amerika is ze een aansprekende keuze.

Tips uit de praktijk

In de eerste weken ziet het er bij Sagittaria vaak even treurig uit. Veel plantjes uit de winkel zijn op land of emers gekweekt, en de oude, brede bladeren sterven af. Meestal komen er na twee, drie weken smalle, nieuwe bladeren op en loopt de plant vanzelf uit. Niet te vroeg opgeven dus.

Opvallend is hoe sterk de groei per aquarium verschilt. In een voedingsrijke bodem met matig licht groeit ze snel en maakt ze overvloedig uitlopers. In een kale zandbodem zonder bemesting blijft ze klein en groeit ze traag. Andere houders merken vaak hetzelfde: de plant is niet kieskeurig, maar beloont voeding bij de wortels.

Algen op de bladeren zie je vooral bij te veel licht en te weinig groei. De lintvormige bladeren zijn dan een mooi oppervlak voor draadalg. Garnalen en slakken zijn handig om de bladeren schoon te houden. Als de bladeren veel aangroei krijgen, knip je ze gewoon af; de plant loopt snel weer uit.

Met vissen gaat het meestal prima. Grotere vissen die veel graven, zoals sommige cichliden, kunnen de plantjes losrukken, al wortelt Sagittaria diep genoeg om meestal te blijven staan. Mijn advies: begin met meerdere plantjes tegelijk, geef haar tijd, en wees erop voorbereid dat ze je voorgrond kan overnemen. Wil je dat niet, haal dan regelmatig uitlopers weg.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Groeit zonder extra CO2 en is bestand tegen wisselende waterwaarden.
  • Vormt snel een natuurlijk, grasachtig tapijt.
  • Vermeerdert zichzelf zonder moeite via uitlopers.
  • Past goed bij veel soorten vissen.

Nadelen

  • Kan woekeren en andere voorgrondplanten verdringen.
  • Begint soms met bladverlies na het planten.
  • Op een voedselarme bodem blijft de groei traag.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.