Apistogramma trifasciata

Apistogramma trifasciata is een kleine, blauw glanzende dwergcichlide uit het stroomgebied van de Río Paraguay en de Río Guaporé, herkenbaar aan de drie donkere lengtestrepen en de puntige rugvin van het mannetje. Een levendige vis voor een goed beplant aquarium met zacht water.

Apistogramma trifasciata
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Apistogramma trifasciata werd in 1903 door Carl Eigenmann en Clarence Kennedy beschreven, oorspronkelijk als Heterogramma trifasciatum. Het is daarmee een van de langst bekende soorten van het geslacht. De soortnaam betekent ‘met drie banden’ en verwijst naar het kenmerkende streeppatroon van de soort, met naast de donkere lengteband over de flank extra donkere strepen op het onderlichaam. Dat patroon onderscheidt hem van de meeste andere Apistogramma-soorten.

Het mannetje is opvallend. Het lichaam glanst blauw tot blauwgroen, soms met een gele of oranje ondertoon op de buik, en de eerste stralen van de rugvin zijn sterk verlengd, waardoor een rij puntige ‘stekels’ ontstaat. Vooral in balts- of imponeerhouding zet hij die rugvin wijd open. De buikvinnen zijn lang en de staart is rond. Vrouwtjes zijn kleiner en geler van kleur, met de donkere strepen duidelijk zichtbaar. Tijdens de broedzorg kleuren ze intens geel met zwarte tekening.

Het geslacht Apistogramma telt ruim honderd beschreven soorten en A. trifasciata hoort bij de kleinere vertegenwoordigers. Mannetjes worden ongeveer 5 tot 5,5 centimeter, vrouwtjes blijven rond de 4 centimeter. In de handel worden zowel wildvang als nakweek aangeboden. Nakweek is meestal sterker en minder veeleisend wat betreft waterwaarden, al blijft zacht water de beste basis.

Door het kleine formaat, het boeiende gedrag en de vreedzame aard is A. trifasciata een mooie keuze voor een gezelschapsaquarium met rustige Zuid-Amerikanen. Wel vraagt hij meer aandacht voor waterkwaliteit dan de bekende Apistogramma cacatuoides.

In het kort

Wetenschappelijke naamApistogramma trifasciata
FamilieCichlidae
HerkomstStroomgebied van de Río Paraguay en de Río Guaporé (Pantanal en omgeving)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Bolivia, Paraguay, Argentinië – Río Paraguay, Río Guaporé en het Pantanal
Maximale grootteMannetje 5 – 5,5 cm, vrouwtje 4 cm
Minimale aquariumgrootte60 cm / 54 liter
Temperatuur22 – 26 °C
pH5,5 – 7,0
Hardheid (GH)1 – 10 °dGH
GroepsgroottePaar of één mannetje met 2 – 3 vrouwtjes
GedragVreedzaam, territoriaal tijdens het broeden
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur3 – 5 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteHarem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes

Welke vissen passen bij de Apistogramma trifasciata?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Apistogramma komt van het Griekse apistos (‘wisselvallig’) en gramme (‘lijn’), vermoedelijk naar de onregelmatig ontwikkelde zijlijnen. Het geslacht werd in 1913 beschreven door Regan.

trifasciata komt van het Latijnse tri (‘drie’) en fasciata (‘gebandeerd’), naar drie strepen: langs de basis van de rugvin, schuin van de borstvin naar de aarsvin, en schuin over de wang onder het oog.

De soort werd in 1903 beschreven door Eigenmann en Kennedy.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Apistogramma trifasciata leeft in het zuidelijke deel van Zuid-Amerika, in het stroomgebied van de Río Paraguay (met het Pantanal in Brazilië, Bolivia en Paraguay, tot in het noorden van Argentinië) en in het bovenstroomse gebied van de Río Guaporé. Hij komt voor in ondiepe, rustige delen van rivieren, in moerassen, lagunes en overstroomde graslanden. Het water is er vaak dicht begroeid met waterplanten en oeverplanten, en de bodem bestaat uit zand en een laag bladeren en ander organisch materiaal.

Waterwaarden in de natuur: zacht en licht zuur tot neutraal. Het verspreidingsgebied ligt deels in de subtropen, tot in het middenstroomgebied van de Paraná in Argentinië, en de temperatuur ligt er gemiddeld lager dan in het Amazonegebied. In het Pantanal schommelen waterstand en temperatuur sterk met de seizoenen, waardoor de soort wat robuuster is dan veel Apistogramma’s uit het Amazonegebied.

Waterwaarden in het aquarium

Zacht, licht zuur water geeft de mooiste kleuren en de beste kweekresultaten. Nakweek past zich ook aan middelhard leidingwater aan, maar houd de waarden dan stabiel en het water schoon.

  • Lage nitraatwaarden, dwergcichliden zijn hier gevoelig voor
  • Wekelijks 20 tot 30% verversen
  • Rustige stroming

Aquarium en inrichting

Een bak vanaf 60 cm is voldoende voor een paar; voor een mannetje met meerdere vrouwtjes is 80 cm beter. Elk vrouwtje wil een eigen hol en een eigen stukje bodem, dus breng de bak visueel in vakken met planten, hout en stenen.

Biotoop nabootsen: een fijne zandbodem met een laag eiken- of ketapangbladeren, een paar stukken hout, kleine holletjes (kokosnootjes, halve potjes of spleten tussen stenen) en veel fijnbladige planten en drijfplanten. Gedempt licht laat de blauwe glans van het mannetje het mooist uitkomen.

Gedrag en gezelschap

Buiten de broedtijd is A. trifasciata vreedzaam en nieuwsgierig. Mannetjes imponeren graag naar elkaar met wijd opengezette vinnen, maar met voldoende ruimte en schuilplekken blijft het bij vertoon. Tijdens de broedzorg verdedigt het vrouwtje haar hol fel. Goede medebewoners zijn rustige scholen kleine zalmen, zoals neontetra’s of andere kleine tetra’s, en kleine pantsermeervallen. Vermijd grotere of drukke vissen en andere bodembewoners die het territorium van het vrouwtje binnendringen.

Voeding

In de natuur: kleine ongewervelden, insectenlarven en kreeftachtigen tussen de planten en het blad.

In het aquarium: klein diepvriesvoer zoals artemia, cyclops, daphnia en kleine muggenlarven, aangevuld met kleine korrels of fijne vlokken. Levend voer is een goede stimulans om te kweken. Voer meerdere keren per dag kleine porties.

Voortplanting

A. trifasciata is een holenbroeder met een mannetje-vrouwtje-verdeling die typisch is voor het geslacht. Het vrouwtje zet de eitjes af aan het plafond van een hol en bewaakt de eieren en larven. Het mannetje verdedigt het grotere territorium daaromheen. Na een week zwemmen de jongen vrij en worden ze door het vrouwtje in een dichte groep rondgeleid. Ze eten direct pas uitgekomen artemia. De verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes in het nest hangt bij Apistogramma sterk af van temperatuur en pH.

Tips uit de praktijk

Liefhebbers van dwergcichliden noemen A. trifasciata een van de meest elegante soorten, vooral door de puntige rugvin en de blauwe glans van het mannetje. Tegelijk merken veel houders dat de kleuren in de winkel vaak tegenvallen. Dat is normaal: na een paar weken in een rustige, goed ingerichte bak met zacht water en gedempt licht kleurt een mannetje pas echt op.

Een veelgemaakte fout is de soort in een vers ingerichte bak zetten. Dwergcichliden zijn gevoelig voor schommelingen en voor stoffen zoals ammonium en nitriet, en een jonge bak geeft daar meer kans op. Zet ze pas in een goed ingedraaid aquarium en liefst als laatste vissen. Ook de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes vraagt aandacht: met één mannetje en twee of drie vrouwtjes verdeel je het baltsgedrag, terwijl één vrouwtje soms flink wordt opgejaagd.

Wat houders vaak noemen, is hoe boeiend het broedgedrag is. Een vrouwtje dat geel kleurt en zich terugtrekt in een hol is een goed teken. Na een week of twee zie je haar met een wolkje jongen door de bak trekken. In een gezelschapsbak worden veel jongen opgegeten door medebewoners; met veel dichte beplanting en weinig drukke vissen komen er toch regelmatig een paar groot.

Voer is een ander aandachtspunt. Veel exemplaren, zeker wildvang, nemen in het begin alleen diepvries- of levend voer. Door kleine korrels steeds samen met diepvriesvoer te geven, leren ze dat ook te eten. Let wel op de hoeveelheid: dwergcichliden met een te dikke buik zijn vatbaar voor darmproblemen.

Ziekteproblemen bij deze soort hebben bijna altijd met de waterkwaliteit te maken. Een vis die zijn kleur verliest, apathisch in een hoek staat of zijn vinnen inklapt, heeft meestal last van te veel nitraat of te weinig verversing. Regelmatig en royaal verversen is de beste verzekering.

Eerlijk advies: kies A. trifasciata als je een ingedraaide bak met zacht water hebt en rustige, kleine medebewoners. Begin met één mannetje en twee vrouwtjes, geef elk vrouwtje een eigen hol en voer gevarieerd. Dan heb je een kleurrijke, boeiende dwergcichlide die je dagelijks laat genieten van zijn gedrag.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Klein en geschikt voor middelgrote aquaria
  • Opvallende rugvin en blauwe glans
  • Boeiend broedgedrag
  • Vreedzaam naar andere soorten

Nadelen

  • Gevoelig voor slechte waterkwaliteit
  • Het best in zacht, licht zuur water
  • Vaak kieskeurig met droogvoer
  • Vrij korte levensduur

Veelgestelde vragen over Apistogramma trifasciata

Hoe groot wordt Apistogramma trifasciata?

Mannetjes worden ongeveer 5 tot 5,5 cm lang, vrouwtjes blijven rond de 4 cm.

Hoe groot moet het aquarium zijn?

Voor een paar is een aquarium van 60 cm genoeg. Voor een mannetje met meerdere vrouwtjes is 80 cm beter.

Waar komt de naam trifasciata vandaan?

Trifasciata betekent ‘met drie banden’. Het verwijst naar het kenmerkende streeppatroon op het lichaam.

Kun je Apistogramma trifasciata in een gezelschapsaquarium houden?

Ja, met rustige kleine vissen zoals kleine tetra’s en pantsermeervallen. Grote of drukke vissen zijn ongeschikt.

Hoe kweek je Apistogramma trifasciata?

Geef elk vrouwtje een eigen hol, gebruik zacht, licht zuur water en voer levend of diepvriesvoer. Het vrouwtje legt de eitjes in het hol en verzorgt de jongen.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.