Dimidiochromis compressiceps is een opvallend platte roofcichlide uit het Malawimeer, die met de kop naar beneden tussen de waterplanten op de loer ligt. Mannetjes kleuren metaalblauw met rode en oranje vinnen. Een bijzondere vis voor een groot Malawi-aquarium met rustige medebewoners.

Eigen foto van Alessandro
Over deze vis
Dimidiochromis compressiceps werd in 1908 beschreven door George Albert Boulenger als Paratilapia compressiceps. Later werd hij lang tot het grote verzamelgeslacht Haplochromis gerekend, en sinds 1989 staat hij in het geslacht Dimidiochromis. De soortnaam verwijst naar de zijdelings sterk samengedrukte kop en het platte lichaam, het meest opvallende kenmerk van deze vis.
In het Engels heet hij Malawi eyebiter, oftewel oogbijter. Die naam komt van het idee dat hij gespecialiseerd zou zijn in het uitbijten van de ogen van andere vissen. In maaginhoud zijn inderdaad wel eens ogen van andere vissen gevonden, maar het gedrag zelf is in het meer nooit waargenomen. In een goed gevoerd aquarium is het zeer onwaarschijnlijk. In werkelijkheid is hij gewoon een roofvis die kleine visjes in zijn geheel inslikt.
Het lichaam is lang, hoog en extreem plat, met een spitse kop en een grote bek. Vrouwtjes en jonge vissen zijn zilverwit met een donkere lengtestreep van de snuit tot de staart. Volwassen mannetjes kleuren metaalblauw, met rode en oranje tinten in de vinnen en eivlekken op de aarsvin. Mannetjes die geen territorium hebben, lijken op vrouwtjes. Bij het eiland Chizumulu leven vissen met een meer gelige basiskleur, en in de handel is ook een albinovorm verkrijgbaar.
Mannetjes worden tot 25 cm lang, vrouwtjes blijven duidelijk kleiner en worden tot ongeveer 20 cm. Mannetjes groeien ook sneller dan vrouwtjes. Het is een vis die je dus vooral als jong exemplaar koopt, maar waarvoor je vanaf het begin een groot aquarium moet hebben.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Dimidiochromis compressiceps |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Malawimeer, Malombemeer en de bovenloop van de Shire (Malawi, Mozambique, Tanzania) |
| Vindplaats | Afrika – Malawi, Mozambique, Tanzania – Malawimeer, Malombemeer en bovenloop van de Shire |
| Maximale grootte | 25 cm (mannetje), vrouwtje tot ongeveer 20 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 400 liter |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 7,5 – 8,8 |
| Hardheid (GH) | 10 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
| Gedrag | Rustig naar vissen die te groot zijn om te eten, territoriaal in de broedtijd |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | Meerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend) |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Dimidiochromis compressiceps?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Dimidiochromis komt van het Latijnse dimidiatus (‘in tweeën gedeeld’), naar de opvallende lengteband die het lichaam in twee gelijke helften lijkt te verdelen, en chromis, een oude Griekse vissennaam die later voor cichliden werd gebruikt. Het geslacht werd in 1989 beschreven door Eccles en Trewavas.
compressiceps komt van het Latijnse compressus (‘samengedrukt’) en -ceps (‘-koppig’), naar de zeer sterk zijdelings afgeplatte kop.
De soort werd in 1908 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De soort komt voor in vrijwel het hele Malawimeer, en daarnaast in het Malombemeer en de bovenloop van de Shire, de rivier die uit het Malawimeer stroomt. Het verspreidingsgebied ligt in Malawi, Mozambique en Tanzania.
Anders dan de bekende mbuna leeft hij niet tussen de rotsen. Je vindt hem in ondiep water in en rond velden met waterplanten, vooral Vallisneria. Daar hangt hij met de kop schuin naar beneden tussen de lange bladeren. Dankzij zijn platte lichaam en de donkere lengtestreep valt hij daar nauwelijks op, en door de smalle kop kan hij met beide ogen tegelijk zijn prooi in het vizier houden. Zijn belangrijkste prooi zijn jonge visjes, vooral van Copadichromis-soorten, die hij met de staart eerst inslikt.
Waterwaarden in het aquarium
Zoals bij alle cichliden uit het Malawimeer is hard, basisch water de basis. Laat de pH niet langdurig onder 7,5 zakken; met hard water is dat het makkelijkst. Nederlands kraanwater is vaak al geschikt, eventueel aangevuld met wat Malawizout of kalkhoudend substraat.
- Een krachtig filter, want roofvissen geven veel afvalstoffen
- Wekelijks 30 tot 50% verversen
- Stabiele pH tussen 7,5 en 8,8
Aquarium en inrichting
Een groot aquarium is onmisbaar. Reken op minimaal 150 cm lengte en zo’n 400 liter voor een groepje van één mannetje met meerdere vrouwtjes. Belangrijker dan veel rotsen is een ruime zandbodem met open zwemruimte en, als het lukt, een veld Vallisneria waarin de vissen kunnen hangen.
Gebruik stenen en hout met mate. Een paar grote stenen als afbakening is prima, maar een volledig rotsaquarium zoals voor mbuna past niet bij deze soort. Het mannetje graaft in de broedtijd een kuil in het zand, bij voorkeur tussen de planten.
Biotoop nabootsen: een zandbodem, een dicht veld Vallisneria, een paar losse stenen en veel open water, zoals een ondiepe plantenzone in het Malawimeer.
Gedrag en gezelschap
Buiten het eten om is Dimidiochromis compressiceps een vrij rustige vis. Hij is niet erg territoriaal en laat soortgenoten en vissen die hij niet als voer ziet meestal met rust. Alleen in de broedtijd verdedigt het mannetje zijn kuil. Houd één mannetje met meerdere vrouwtjes, zodat de aandacht van het mannetje verdeeld wordt.
Het grote risico zit in de medebewoners. Alles wat in de bek past, wordt opgegeten, en die bek is groot. Vissen kleiner dan ongeveer 12 cm zijn op termijn niet veilig. Goede medebewoners zijn rustige, grotere Malawicichliden zoals Nimbochromis– en Cyrtocara-soorten. Drukke, agressieve mbuna passen er slecht bij, omdat ze deze rustige roofvis te veel opjagen. Garnalen en slakken worden gegeten.
Voeding
In de natuur: vooral kleine visjes, met name jonge Copadichromis, die hij met de staart eerst inslikt.
In het aquarium: geen levende vissen nodig. Gewen hem aan voedzaam diepvriesvoer zoals garnalen, mysis, mosselvlees en spiering, aangevuld met grote cichlidenkorrels of -sticks. Droogvoer alleen is niet genoeg als basis. Voer gevarieerd en niet te veel tegelijk.
Voortplanting
Het is een muilbroeder waarbij alleen het vrouwtje de zorg op zich neemt. Een volwassen mannetje kleurt blauw en graaft een kuil in het zand, het liefst tussen de planten. Vrouwtjes die klaar zijn om te paaien, komen naar de kuil. Het vrouwtje neemt de eitjes direct in de bek. De eivlekken op de aarsvin van het mannetje lokken haar, en wanneer zij die probeert op te pakken, worden de eitjes in haar bek bevrucht.
Een vrouwtje draagt ongeveer 40 tot 100 eitjes en larven zo’n drie weken in haar bek, en eet in die tijd niet. Een gestrest vrouwtje kan de jongen voortijdig uitspugen, dus verplaats haar heel voorzichtig als je de jongen apart wilt opkweken. De vrijgelaten jongen eten direct pas uitgekomen artemia.
Tips uit de praktijk
Liefhebbers van Malawicichliden noemen Dimidiochromis compressiceps vaak een van de meest bijzondere soorten uit het meer, juist vanwege de vorm en de manier van jagen. Wie hem tussen de planten ziet hangen, met de kop naar beneden en de ogen strak op een prooi, begrijpt meteen hoe deze vis in de natuur leeft.
De bekendste valkuil is de combinatie met kleinere vissen. Jonge exemplaren worden vaak samen met kleine mbuna of andere jonge cichliden verkocht en lijken eerst onschuldig. Naarmate ze groeien, verdwijnen de kleinere medebewoners een voor een. Kies medebewoners dus op het formaat dat ze als volwassen vis hebben, niet op het formaat in de winkel.
Houders merken ook dat deze vis het niet goed doet in een druk mbuna-aquarium. Snelle, agressieve rotsbewoners pikken het voer weg en jagen de rustige roofvis op. In een aquarium met grotere, kalme haplochromines en veel open water komt hij veel beter tot zijn recht.
Over het voer bestaan veel misverstanden. Levende voedervissen zijn niet nodig en brengen het risico van ziektes mee. De meeste vissen raken goed gewend aan diepvriesvoer zoals garnalen, mysis en stukjes vis, en een deel ook aan grote korrels. Begin met diepvriesvoer en bied daarnaast korrels aan, dan leren ze dat vanzelf eten.
Een veld Vallisneria maakt een groot verschil in het gedrag. Tussen de planten durven de vissen te hangen en laten ze hun natuurlijke houding zien, en vrouwtjes vinden er rust. In een kaal aquarium zonder dekking zijn ze vaker schuw.
Kweek wordt regelmatig gemeld, maar vraagt een ruim aquarium en geduld. Vrouwtjes met een volle bek zijn gevoelig voor stress. Wie de jongen apart wil opkweken, kan het vrouwtje beter laten uitdragen in een rustig aquarium dan haar vroeg te laten strippen.
Advies: kies Dimidiochromis compressiceps alleen als je een aquarium van minimaal 150 cm hebt, combineer hem met grote, rustige Malawicichliden, en zorg voor zand, open water en een veld Vallisneria. Dan heb je een van de opvallendste roofcichliden uit het Malawimeer in huis.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzondere platte vorm en jachtgedrag
- Mannetjes kleuren prachtig metaalblauw
- Rustig naar vissen die te groot zijn om te eten
Nadelen
- Eet alle vissen die in de bek passen
- Heeft een groot aquarium van minimaal 150 cm nodig
- Past slecht bij drukke mbuna
Lees ook: water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over Dimidiochromis compressiceps
Hoe groot wordt Dimidiochromis compressiceps?
Mannetjes van Dimidiochromis compressiceps worden tot 25 cm lang, vrouwtjes blijven kleiner en worden tot ongeveer 20 cm.
Bijt deze vis echt de ogen uit andere vissen?
Nee, dat is nooit in het wild waargenomen en in een goed gevoerd aquarium zeer onwaarschijnlijk. Het is een roofvis die kleine vissen in zijn geheel inslikt.
Hoe groot moet het aquarium zijn?
Minimaal 150 cm en zo’n 400 liter voor één mannetje met meerdere vrouwtjes.
Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?
Volwassen mannetjes kleuren metaalblauw met rode en oranje vinnen en hebben eivlekken op de aarsvin. Vrouwtjes blijven zilverig met een donkere lengtestreep en zijn kleiner.
Met welke vissen kun je hem combineren?
Met grote, rustige Malawicichliden zoals Nimbochromis– en Cyrtocara-soorten. Kleine vissen, drukke mbuna, garnalen en slakken passen niet.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

Eigen foto van Alessandro
