In bijna elk aquarium groeien algen. Een dun groen laagje op het glas, wat bruine aanslag op de stenen of draadjes op een plant. Gelukkig zijn er dieren met een echte superkracht: ze eten de hele dag die groene troep op. Ze schrapen, raspen en plukken tot hun bak er weer netjes uitziet. In dit artikel maak je kennis met de schoonmaakploeg van het aquarium, en lees je hoe ze dat doen en wat ze niet kunnen.
De superkracht: een bek als gereedschap
Algeneters hebben een bek die precies past bij hun werk.
- Zuigbekken met raspjes. Harnasmeervallen hebben een bek die werkt als een zuignap. Daarmee zuigen ze zich vast aan glas, hout of steen, zelfs in sterke stroming. In die bek zitten rijen kleine tandjes waarmee ze de algen eraf raspen.
- Schrapers. Andere vissen hebben een scherpe rand aan hun lip waarmee ze algen van stenen afschrapen.
- Raspende tongen. Slakken hebben een tong vol minuscule tandjes, de radula. Daarmee schuren ze over oppervlakken, alsof ze met schuurpapier werken.
- Pincetjes. Garnalen plukken met hun kleine scharen de hele dag algen en voedselresten van planten en stenen.
Maak kennis met de schoonmaakploeg
Harnasmeervallen: de glazenwassers
Ancistrus-meervallen, ook wel antennemeervallen genoemd, zijn de bekendste algeneters. Ze blijven redelijk klein, zijn sterk en grazen glas, hout en stenen af. Mannetjes krijgen opvallende “antennes” op de kop. Ze hebben hout in de bak nodig, want daar raspen ze ook aan. Je vindt verwante soorten in de groep Algeneters en L-nummers.
Let op: niet elke harnasmeerval is een algeneter. Veel L-nummers eten vooral vlees- of houtrijk voer en laten algen grotendeels liggen. En sommige soorten worden heel groot. Lees altijd eerst de soortpagina.
Otocinclus en familie: de fijnschilders
Kleine harnasmeervallen zoals de roodvin-otocinclus zijn ideaal voor kleinere plantenbakken. Ze grazen zachte aanslag van bladeren en glas zonder planten te beschadigen. Het zijn groepsdieren die het best in een kleine groep worden gehouden. Ze zijn gevoelig bij aankomst en hebben een ingedraaide bak nodig met genoeg aanslag om te grazen.
Zuigsteenkruipers: de stromingshelden
De Chinese zuigsteenkruiper lijkt op een klein platvisje dat tegen de stenen geplakt zit. Hij leeft in snelstromende beken en graast daar de aanslag van de stenen. In het aquarium heeft hij stroming, zuurstof en koel water nodig.
Garra’s: de bodemschrapers
De panda-garra schraapt met zijn bek over stenen en hout. Het is een actieve, wat eigenwijze vis die stroming en een stenige bodem waardeert.
Slakken: de stille poetsers
Slakken werken langzaam maar gestaag. Nerietslakken zijn bijzonder goede algeneters en raspen zelfs hardnekkige groene stipjes van het glas. Een voordeel: in zoet water komen hun eitjes niet uit, dus ze vermeerderen zich niet in je bak. Wel laten ze kleine witte eitjes achter op hout en stenen.
Garnalen: de plukkers
Amanogarnalen staan bekend als harde werkers, vooral tegen draadalgen. In een groep plukken ze planten en hout schoon. Kleinere garnalen eten vooral zachte aanslag en voedselresten.

Welke held voor welke alg?
| Soort alg | Wie helpt |
|---|---|
| Groene aanslag op glas | Ancistrus, nerietslakken, otocinclus |
| Bruine aanslag (kiezelalgen) | Otocinclus, slakken, garnalen |
| Draadalgen | Amanogarnalen |
| Aanslag op stenen in stroming | Zuigsteenkruipers, garra’s |
| Penseelalgen | Weinig dieren eten dit echt; pak vooral de oorzaak aan |
| Blauwalg (cyanobacteriën) | Bijna geen enkel dier; dit is een probleem met water en balans |
Voor de lastige gevallen lees je meer in penseelalgen aanpakken en blauwalg in je aquarium.
Waarom superhelden niet alles oplossen
Algeneters zijn handig, maar ze zijn geen oplossing voor een algenprobleem. Algen groeien als er een overschot is aan licht en voedingsstoffen ten opzichte van wat je planten gebruiken. Dan kun je nog zoveel algeneters inzetten: de algen groeien sneller dan zij kunnen eten. Bovendien voegt elke extra vis ook weer afval toe.
Pak daarom eerst de oorzaak aan:
- Niet te lang licht: 7 tot 8 uur per dag is voor de meeste bakken genoeg.
- Niet te veel voeren.
- Regelmatig water verversen.
- Veel en snelgroeiende planten, die concurreren met de algen.
- Geen direct zonlicht op de bak.
Meer over een gezonde balans lees je in de gids Aquarium onderhoud.
Zorg goed voor je schoonmaakploeg
- Bijvoeren is nodig. In een schone bak is er niet genoeg algen om van te leven. Geef algentabletten, blanchet groente zoals courgette, en voor Ancistrus ook hout.
- Kies de juiste grootte. Een grote harnasmeerval in een kleine bak is geen goed idee.
- Let op combinaties. Sommige algeneters worden territoriaal of zuigen zich vast aan rustige vissen. Check je combinatie in de Combinatiechecker.
- Geen koper in medicijnen als je slakken of garnalen hebt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel algeneters heb ik nodig?
Minder dan je denkt. Voor een bak van 60 tot 100 liter is een paar slakken of een kleine groep otocinclus vaak genoeg. Te veel algeneters in een schone bak gaan honger lijden.
Waarom eet mijn algeneter de algen niet?
Misschien is het de verkeerde soort voor die alg, of krijgt hij genoeg ander voer. Een algeneter die volgegeten is met visvoer, laat de algen liggen.
Algeneters zijn echte superhelden, maar ze werken het best als hulpje, niet als oplossing. Pak eerst de oorzaak van de algen aan, kies de juiste held voor jouw alg en voer ze goed bij.
