De red devil is een forse cichlide uit de grote meren van Nicaragua, bekend om zijn felle kleuren, dikke lippen en minstens zo felle karakter. Een indrukwekkende vis met veel persoonlijkheid, maar alleen geschikt voor een groot aquarium en een houder die weet waar hij aan begint.

Eigen foto van Alessandro
Over deze vis
De red devil werd in 1864 beschreven door Albert Günther als Heros labiatus. Later stond hij lang in het verzamelgeslacht Cichlasoma, en tegenwoordig in Amphilophus. De soortnaam labiatus is Latijn voor ‘gelipt’ en verwijst naar de sterk vergrote lippen die sommige wilde vissen hebben. De geslachtsnaam komt van het Griekse amphi (aan beide kanten) en lophos (kam), mogelijk een verwijzing naar die lippen of naar de bult op het voorhoofd.
Die dikke lippen zijn niet bij elke vis te zien. In het wild hangen ze samen met het voedsel dat een vis zoekt, en bij vissen die in het aquarium zijn opgegroeid, blijven ze meestal klein. De lipvorm is daarom geen betrouwbaar kenmerk om de soort te herkennen.
De meeste wilde red devils zijn helemaal niet rood, maar grijs tot grijsgroen, vaak met donkere vlekken of banden. Een klein deel van de vissen kleurt van nature oranje, rood, roze of wit. Uit die kleurrijke vissen zijn in de hobby allerlei kweekvormen geselecteerd: rood, oranje, geel, wit en gevlekt. Jonge vissen zijn eerst gebandeerd en krijgen pas hun eindkleur als ze een centimeter of vijf, zes lang zijn.
De red devil is nauw verwant aan de midascichlide (Amphilophus citrinellus), en beide soorten worden in de handel onder de naam red devil verkocht. Ze zijn in de hobby zo vaak gekruist dat een zuivere vis van een van beide soorten lastig te vinden is. De midascichlide is gemiddeld wat gedrongener en heeft een grotere bult. Ook bij het ontstaan van kweekvormen als de bloedpapegaaicichlide en de flowerhorn wordt aangenomen dat deze soort een rol heeft gespeeld.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Amphilophus labiatus |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Nicaragua: Nicaraguameer en Managuameer, rotsige oeverzones |
| Vindplaats | Midden-Amerika – Nicaragua – Nicaraguameer en Managuameer |
| Maximale grootte | 28 cm (mannetje), vrouwtjes blijven kleiner |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 400 liter |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,5 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 5 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen of als paar |
| Gedrag | Zeer agressief en territoriaal, ook naar soortgenoten |
| Moeilijkheid | Gemiddeld (stevig, maar lastig te combineren) |
| Levensduur | Meerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend) |
| Karakter | Agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of als paar |
Welke vissen passen bij de Red devil?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Amphilophus komt van het Griekse amphi (‘aan beide kanten’) en lophos (‘kam, manen’). De beschrijver legde de naam niet uit; waarschijnlijk slaat hij op de sterk vergrote lippen die boven en onder uitsteken, of op de nekbult van volwassen vissen. Het geslacht werd in 1859 beschreven door Agassiz.
labiatus is Latijn voor ‘met lippen’, naar de sterk vergrote voorste delen van boven- en onderlip, die elk een beweeglijke, driehoekige flap vormen.
De soort werd in 1864 beschreven door Günther.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De red devil is endemisch in Nicaragua en komt alleen voor in het Nicaraguameer en het Managuameer, aan de Atlantische kant van het land. De twee meren zijn met elkaar verbonden door de rivier de Tipitapa. De soort leeft in de meren zelf en trekt maar zelden een rivier in.
Je vindt hem vooral bij onder water gelegen rotspartijen, waar hij tussen spleten en stenen zwemt en de bodem afzoekt naar voedsel. Het water in deze meren is warm en neutraal tot licht basisch. Buiten zijn natuurlijke leefgebied is de soort uitgezet in onder meer Indonesië, waar hij in meren als het Tobameer is gaan woekeren en inheemse vissen verdringt. Laat aquariumvissen dus nooit vrij in de natuur.
Waterwaarden in het aquarium
Wat waterwaarden betreft is de red devil weinig kieskeurig. Neutraal tot licht basisch, middelhard water is ideaal, en Nederlands kraanwater is meestal prima. Veel belangrijker is schoon water: een grote cichlide die veel eet, produceert ook veel afvalstoffen.
- Temperatuur tussen 22 en 28 °C
- Een ruim gedimensioneerd buitenfilter
- Wekelijks 30 tot 50% verversen
- Stevige, afgeschermde verwarming, want deze vis kan apparatuur kapotmaken
Aquarium en inrichting
Voor één volwassen red devil is een aquarium van minimaal 150 cm lang en zo’n 400 liter nodig. Een paar, of een red devil met andere grote cichliden, vraagt om een nog veel grotere bak. Pas in aquaria van ruim duizend liter wordt de agressie naar medebewoners beter beheersbaar.
Richt de bak sober en stevig in: een zandbodem, een paar grote, stabiele stenen die direct op de bodemplaat staan en eventueel een paar stukken hout. De vis graaft graag en verplaatst los materiaal, dus kleine stenen en planten blijven zelden op hun plek. Stevige planten zoals Anubias op hout of steen hebben de meeste kans. Bescherm de verwarming en zorg voor een goed sluitende afdekking.
Biotoop nabootsen: een zandbodem met grote rotsblokken en wat open water, zoals de rotsige oeverzones van het Nicaraguameer.
Gedrag en gezelschap
De red devil wordt in de vakliteratuur gerekend tot de meest agressieve cichliden die in de hobby gehouden worden. Hij verdedigt een groot territorium, valt medebewoners aan en kan zelfs een eigen partner doden. Houders melden ook dat deze vissen tegen de ruit rammen, verwarmers kapotmaken en soms in de hand van de eigenaar bijten.
Houd daarom nooit meer dan één mannetje in een aquarium. De veiligste keuze is een enkele vis alleen. Een paar kan, maar alleen in een groot aquarium en met een scheidingswand achter de hand. Wie toch medebewoners wil, kiest in een zeer groot aquarium alleen voor robuuste, even grote Midden-Amerikaanse cichliden zoals de jaguarcichlide, of grote harnasmeervallen. Kleine vissen, garnalen en slakken worden opgegeten.
Voeding
In de natuur: kleine vissen, slakken, insectenlarven, wormen en andere bodemdieren.
In het aquarium: een alleseter die vrijwel alles eet. Geef als basis een goed cichlidenvoer in korrel- of stickvorm, aangevuld met diepvriesvoer zoals mysis, krill, garnalen en mosselvlees. Groenvoer of korrels met spirulina zorgen voor variatie. Levende voedervissen zijn niet nodig en brengen ziektes mee. Voer niet te veel: een red devil bedelt altijd, maar te veel voer leidt tot vervetting en slechte waterkwaliteit.
Voortplanting
Red devils vormen vaste paren en zetten de eieren af op een platte steen, een stuk hout of een rotswand in een holte. Een legsel kan uit honderden eitjes bestaan; in de literatuur worden 600 tot 700 eieren genoemd. Het vrouwtje zorgt vooral voor de eieren, terwijl beide ouders het territorium fel verdedigen.
De eieren komen na twee tot drie dagen uit. De larven worden daarna naar een vooraf gegraven kuil verplaatst en zwemmen na nog vijf tot zeven dagen vrij. Volwassen mannetjes zijn groter en zwaarder dan vrouwtjes, met langere rug- en aarsvinnen en een grotere bult op het voorhoofd. In de paaitijd groeit die bult bij beide geslachten. Omdat mannetjes een vrouwtje dat niet paairijp is kunnen doodbijten, is een scheidingswand bij kweek bijna onmisbaar.
Tips uit de praktijk
De red devil wordt vaak als jonge, oranje vis van een paar centimeter verkocht, en dan lijkt hij geschikt voor een gewone bak. Dat is de grootste valkuil. Binnen een jaar of twee groeit hij uit tot een vis van meer dan 25 cm die zijn hele aquarium opeist. Kijk bij aankoop dus altijd naar het formaat en het gedrag van een volwassen vis.
Wat houders vooral waarderen, is het karakter. Red devils herkennen hun verzorger, komen naar de voorkant van de bak en reageren op alles wat er buiten het aquarium gebeurt. Juist daardoor worden ze vaak als huisdier gezien. Datzelfde karakter maakt ze ook onvoorspelbaar: een vis die maanden rustig met een medebewoner samenleeft, kan die van de ene op de andere dag aanvallen.
In de hobby is het verstandig om bij een paar altijd een scheidingswand klaar te hebben. Gewonde vrouwtjes, gescheurde vinnen en een vis die zich continu in een hoek verstopt, zijn signalen om meteen in te grijpen. Ook bij een enkele vis helpt een herinrichting soms om agressie tegen de ruit of de apparatuur te verminderen.
Omdat red devils en midascichliden zo vaak gekruist zijn, is de soortnaam in de winkel niet altijd betrouwbaar. Dat maakt voor de verzorging weinig uit, maar wie wil kweken of een zuivere soort zoekt, doet er goed aan te kopen bij een kweker die de herkomst van de ouderdieren kent.
Ook de inrichting verdient aandacht. Losse stenen die op het zand liggen, kunnen bij het graven gaan schuiven en de ruit beschadigen. Zet zware stenen daarom altijd direct op de bodemplaat of op een stuk piepschuim, en vul pas daarna het zand eromheen. Een goed afgeschermde verwarming en een stevige afdekking voorkomen dat de vis apparatuur kapotmaakt of eruit springt.
Eindadvies: kies alleen voor een red devil als je een aquarium van minimaal 150 cm hebt en bereid bent hem grotendeels alleen te houden. In die situatie krijg je een vis met meer persoonlijkheid dan de meeste andere aquariumvissen, die vele jaren meegaat.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Opvallende kleuren en dikke lippen
- Veel karakter, herkent de verzorger
- Stevig en weinig kieskeurig wat water en voer betreft
Nadelen
- Zeer agressief, ook naar de eigen partner
- Heeft een groot aquarium van minimaal 150 cm nodig
- Eet kleine vissen, garnalen en slakken
Lees ook: water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de red devil
Hoe groot wordt een red devil?
De red devil (Amphilophus labiatus) wordt tot ongeveer 28 cm lang. Mannetjes zijn groter en zwaarder dan vrouwtjes.
Hoe groot moet het aquarium voor een red devil zijn?
Voor één vis minimaal 150 cm en zo’n 400 liter. Voor een paar of voor een red devil met medebewoners is een veel groter aquarium nodig.
Kun je een red devil met andere vissen houden?
Alleen in een zeer groot aquarium en met robuuste, even grote cichliden of grote harnasmeervallen. Kleine vissen worden opgegeten, en ook grote medebewoners worden vaak aangevallen. Meestal is een red devil alleen de beste keuze.
Wat is het verschil tussen een red devil en een midascichlide?
Beide worden als red devil verkocht en zijn vaak gekruist. De midascichlide is gemiddeld gedrongener en heeft een grotere bult; bij de red devil hebben wilde vissen vaak dikkere lippen.
Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?
Mannetjes zijn groter, hebben langere rug- en aarsvinnen en een grotere bult op het voorhoofd. Vrouwtjes blijven kleiner en ronder.
Kan een red devil samen met garnalen of slakken?
Nee. Garnalen en slakken staan in de natuur gewoon op zijn menu en worden in het aquarium direct opgegeten.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
