Oude naam: Corydoras nanus. Sinds de herindeling van de pantsermeervallen in 2024 heet deze soort Gastrodermus nanus, maar in de winkel en in de hobby kom je hem nog vaak tegen als Corydoras nanus.
Gastrodermus nanus, in de hobby bekend als Corydoras nanus, is een kleine, zilvergrijze pantsermeerval met zwarte lengtestrepen uit de beken van Suriname en Frans-Guyana. Een vreedzame, actieve groepsvis die goed past in een beplant gezelschapsaquarium met een zachte zandbodem.

Eigen foto van Alessandro
Over deze vis
De soort werd in 1967 beschreven door de Nederlandse visonderzoekers Han Nijssen en Isaäc Isbrücker als Corydoras nanus. Beide onderzoekers werkten aan het Zoölogisch Museum Amsterdam en beschreven veel pantsermeervallen. Onder de naam Corydoras nanus is de vis in de hobby nog altijd het bekendst.
In een grote fylogenomische studie van Dias en collega’s, online verschenen in 2024, werd de oude, zeer grote groep Corydoras opgesplitst in meerdere geslachten. C. nanus kwam daarbij terecht in het geslacht Gastrodermus, samen met onder meer Corydoras elegans, de dwergpantsermeerval en de staartvlek-dwergpantsermeerval. De naam Gastrodermus combineert de Griekse woorden voor ‘buik’ en ‘huid’. Die verwijst naar een kenmerk van deze groep: bij deze vissen omsluiten de ravenbeksbeenderen (coracoïden) de buik niet, zoals bij veel andere pantsermeervallen wel het geval is.
Het lichaam is zilvergrijs met meerdere zwarte lengtestrepen en rijen stippen van de kop tot de staart. Soms hebben de vissen een amberkleurige of paarse glans, en de buik kan grijzig zijn. De maximale standaardlengte is ongeveer 4,5 cm, waarmee de soort tot de kleinere pantsermeervallen hoort. Zoals bij de meeste pantsermeervallen zijn vrouwtjes iets groter en voller dan mannetjes, vooral van bovenaf gezien.
Net als andere pantsermeervallen kan Gastrodermus nanus lucht happen aan het wateroppervlak en die via de darm gebruiken als aanvulling op de kieuwademhaling. Af en toe naar boven schieten is dus normaal gedrag. Op de Rode Lijst van de IUCN staat de soort als niet bedreigd (Least Concern).
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Gastrodermus nanus (voorheen Corydoras nanus) |
|---|---|
| Familie | Callichthyidae (pantsermeervallen) |
| Herkomst | Suriname en Frans-Guyana: stroomgebieden van de Suriname-rivier en de Marowijne, en de Iracoubo |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Suriname, Frans-Guyana – Beken in de stroomgebieden van de Suriname-rivier, de Marowijne en de Iracoubo |
| Maximale grootte | 4,5 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 60 cm / 60 liter |
| Temperatuur | 22 – 26 °C |
| pH | 6,0 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 2 – 25 °dGH |
| Groepsgrootte | Minimaal 6, liefst 8 tot 10 of meer |
| Gedrag | Vreedzaam, actieve groepsvis |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | Meerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend) |
| Karakter | Vreedzaam |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Ja |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 6 of meer |
Welke vissen passen bij de Gastrodermus nanus?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Gastrodermus komt van het Griekse gaster (‘buik’) en derma (‘huid’). Bij deze groep laten de borstbeenderen de buik grotendeels vrij, zodat die alleen door zachte huid wordt beschermd. Het geslacht werd in 1878 beschreven door Cope.
nanus is Latijn voor ‘dwerg’. Ten tijde van de beschrijving was dit de kleinste Corydoras-soort die uit de Guiana’s bekend was.
De soort werd in 1967 beschreven door Nijssen en Isbrücker.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Gastrodermus nanus komt voor in de stroomgebieden van de Suriname-rivier en de Marowijne (Maroni) in Suriname, en in het stroomgebied van de Iracoubo in Frans-Guyana. Het is daarmee een echte vis van het Guianaschild, het oude, met regenwoud bedekte gebied in het noordoosten van Zuid-Amerika.
De soort leeft in kleine bosbeken met een matige stroming, van een halve tot ongeveer drie meter breed en vaak maar 20 tot 50 cm diep. De bodem bestaat uit zand of zand met wat modder, en door de begroeiing langs de oevers valt er weinig direct licht op het water. Tussen bladeren, wortels en hout zoeken de vissen in groepen naar voedsel.
Wie de vis in een biotoopaquarium wil laten zien, denkt dus eerder aan een schaduwrijke, licht stromende beek dan aan stilstaand zwartwater.
Waterwaarden in het aquarium
De soort is niet bijzonder kritisch en verdraagt een vrij brede range aan waterwaarden. Zacht tot middelhard water met een pH rond neutraal is ideaal. Belangrijker dan exacte waarden zijn schoon, zuurstofrijk water en een niet te hoge temperatuur: Gastrodermus nanus houdt van water tussen 22 en 26 °C en doet het minder goed in een erg warme bak.
- Temperatuur tussen 22 en 26 °C
- Lichte tot matige stroming en veel zuurstof
- Wekelijks 25 tot 30% verversen
- Houd de bodem schoon; vuil zand beschadigt de baarddraden
Aquarium en inrichting
Voor een groep van acht tot tien vissen is een aquarium van 60 cm met ongeveer 60 liter een goede ondergrens; een groter bodemoppervlak is altijd beter dan extra hoogte. Een fijne, ronde zandbodem is essentieel, want de vissen woelen er voortdurend met hun baarddraden doorheen. Scherp grind kan die baarddraden beschadigen.
Zorg voor een goed beplante bak met schuilplekken van hout en planten, en laat aan de voorkant een open stuk zand vrij waar de groep kan foerageren. Gedempt licht, bijvoorbeeld door drijfplanten, maakt de vissen zichtbaar rustiger.
Biotoop nabootsen: fijn zand, wat wortelhout en een laag gevallen bladeren, gedempt licht en een lichte stroming, zoals een beschaduwde regenwoudbeek in Suriname.
Gedrag en gezelschap
Gastrodermus nanus is een vreedzame en actieve groepsvis. Houd minimaal zes exemplaren, en liefst acht tot tien of meer: in een grotere groep zijn ze minder schuw en zie je het typische groepsgedrag, waarbij de vissen samen over de bodem trekken en af en toe tegelijk naar het oppervlak schieten om lucht te happen.
Geschikte medebewoners zijn andere kleine, vreedzame vissen, zoals tetra’s, potloodvissen, kleine rasbora’s, dwergcichliden en andere kleine pantsermeervallen zoals de zoutkorrelpantsermeerval. Garnalen en slakken worden met rust gelaten. Vermijd grote, drukke of agressieve vissen en soorten die de bodem fel verdedigen, want daartussen komt deze kleine meerval slecht aan zijn voer.
Voeding
In de natuur: kleine ongewervelde dieren, zoals wormpjes, insectenlarven en kleine kreeftachtigen, die tussen zand, bladeren en bezinksel worden gezocht.
In het aquarium: geef een goed zinkend voer, zoals kleine tabletten of korrels voor bodemvissen, en vul dat aan met diepvries- of levend voer zoals muggenlarven, artemia, daphnia en tubifex. Zorg dat het voer echt de bodem bereikt; in een bak met snelle eters blijft er anders weinig over. Voeren vlak voordat het licht uitgaat werkt vaak goed.
Voortplanting
Kweek is in het aquarium mogelijk. Zoals bij andere pantsermeervallen wordt de paai vaak opgewekt met een flinke waterverversing met iets koeler water. In het aquarium worden de eitjes vooral op plantenbladeren afgezet, in de natuur tussen dichte vegetatie. De ouders bewaken de eitjes niet. Een vrouwtje kan tot ongeveer 600 eitjes produceren, al verspreid over meerdere paaimomenten.
Omdat volwassen vissen eitjes en jongen kunnen opeten, is het verstandig de eitjes over te brengen naar een apart bakje of kweeknetje met water uit het aquarium. De jongen eten na het opgebruiken van de dooierzak fijn opfokvoer, microwormen en pas uitgekomen artemia.
Tips uit de praktijk
Een van de lastigste punten bij deze soort is de naam. Kleine, gestreepte pantsermeervallen lijken sterk op elkaar, en in de handel komt het voor dat verwante soorten onder een verkeerde naam worden verkocht. Dat maakt voor de verzorging weinig uit, maar wie wil kweken of een zuivere groep wil, doet er goed aan de vissen bij aankoop goed te bekijken en te vragen naar de herkomst. Koop bij voorkeur een hele groep uit dezelfde bak.
Houders merken vaak dat een groep kleine pantsermeervallen pas echt tot leven komt als er genoeg soortgenoten zijn. Met drie of vier vissen blijven ze vaak tussen de planten verscholen; met acht tot tien trekken ze samen over het zand en schieten ze af en toe tegelijk naar het oppervlak om lucht te happen. Dat luchthappen is normaal gedrag, maar gebeurt het heel vaak en door alle vissen tegelijk, controleer dan het zuurstofgehalte en de waterwaarden.
De bodem verdient extra aandacht. Pantsermeervallen met afgesleten of ontstoken baarddraden zijn bijna altijd het gevolg van scherp grind of een vuile bodem waarin voerresten liggen te rotten. Advies: kies fijn, rond zand, zuig de bodem regelmatig af en voer niet meer dan in korte tijd wordt opgegeten.
Ook temperatuur is een valkuil. Omdat pantsermeervallen vaak samen met warmteminnende vissen worden gehouden, komt deze soort soms in een te warme bak terecht. Houd de temperatuur daarom binnen de 22 tot 26 °C die voor deze soort wordt aangeraden, en combineer hem liever niet met soorten die het warm moeten hebben, zoals discus.
Nieuwe vissen zijn vaak wat schuw en gevoelig na transport. Laat ze rustig wennen, houd het licht de eerste dagen gedempt en geef zinkend voer pas als het licht uit is. Binnen een paar weken trekt de groep dan zelfverzekerd over het zand.
Eindadvies: Gastrodermus nanus is een uitstekende pantsermeerval voor een beplant gezelschapsaquarium vanaf 60 cm met een fijne zandbodem. Houd een groep van minimaal zes en liefst acht tot tien of meer, voer gevarieerd zinkend voer en houd de temperatuur tussen 22 en 26 °C. Dan heb je een levendige, vreedzame groep die de bodem van het aquarium continu in beweging houdt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Klein en geschikt voor aquaria vanaf 60 cm
- Vreedzaam en actief, met veel groepsgedrag
- Veilig met garnalen en slakken
Nadelen
- Gevoelig voor een vuile bodem en scherp grind
- Houdt niet van erg warm water
- In de handel soms verward met verwante soorten
Lees ook: water verversen in je aquarium.
Veelgestelde vragen over de Gastrodermus nanus
Hoe groot wordt Corydoras nanus?
Gastrodermus nanus, beter bekend als Corydoras nanus, wordt ongeveer 4,5 cm lang. Vrouwtjes zijn iets groter en voller dan mannetjes.
Hoeveel Corydoras nanus houd je samen?
Houd er minimaal 6 samen, en liefst 8 tot 10 of meer. In een grotere groep zijn ze minder schuw en actiever.
Hoe groot moet het aquarium zijn?
Een aquarium van 60 cm en ongeveer 60 liter is genoeg voor een groep. Een groot bodemoppervlak met fijn zand is belangrijker dan de hoogte van de bak.
Kun je Corydoras nanus met garnalen houden?
Ja. Deze kleine pantsermeerval laat garnalen en slakken met rust en is een goede bodembewoner in een garnalenbak met vreedzame vissen.
Waarom heet Corydoras nanus nu Gastrodermus nanus?
Na een grote studie naar de verwantschappen van pantsermeervallen is het geslacht Corydoras opgesplitst. C. nanus valt sindsdien onder Gastrodermus. Het is dezelfde vis; in de handel wordt de oude naam nog veel gebruikt.
Met welke vissen kun je Corydoras nanus combineren?
Met andere kleine, vreedzame vissen, zoals tetra’s, potloodvissen, kleine rasbora’s, dwergcichliden en andere kleine pantsermeervallen. Grote of agressieve vissen passen niet.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
