Kleine modderkruiper (Cobitis taenia)

Cobitis taenia is een slanke, gevlekte inheemse bodemvis die zich graag ingraaft in zand. Geschikt voor een koudwateraquarium met fijn zand.

Kleine modderkruiper (Cobitis taenia)
Foto: J.C. Harf, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

Ook Cobitis taenia werd door Linnaeus beschreven, in 1758, als Cobitis taenia. Taenia is het Latijnse woord voor ‘lint’ of ‘band’ en verwijst naar de lintvormige, slanke gestalte en de tekening in rijen vlekken. In Nederland en Vlaanderen staat hij bekend als Cobitis taenia, in het Engels als spined loach. Die Engelse naam slaat op de bijzondere tweepuntige doorn onder elk oog, die hij kan opzetten en waarmee hij een predator of een onvoorzichtige hand een pijnlijke prik kan geven.

Het lichaam is lang, zijdelings afgeplat en geelbruin met een rij donkere vlekken langs de flank en een tweede rij langs de rug. De buik is lichter, vaak geel of oranje aangelopen. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes, die herkenbaar zijn aan een sterker verbreed stuk aan de borstvin. Bij verwante soorten van het geslacht Cobitis komen dezelfde kenmerken voor, en in delen van Europa bestaan bovendien hybride populaties, waardoor determineren met het blote oog lastig is.

De soort komt voor van Frankrijk tot ver in Oost-Europa, in beken, rivieren en meren met zandige, rustig stromende stukken. Overdag ligt hij begraven in het zand met alleen de kop en ogen zichtbaar. ’s Nachts schuifelt hij over de bodem, waar hij zand inzuigt en daaruit kleine diertjes, algen en organisch materiaal filtert. Net als andere modderkruipers kan hij via de darm extra zuurstof opnemen. In het voorjaar, tussen april en juni, paait hij in ondiep, begroeid water en worden er honderden eitjes afgezet.

Wereldwijd wordt de soort als niet bedreigd beschouwd, maar lokaal staat hij onder druk door rivierverbetering, uitbaggeren en vervuiling. In Nederland is hij beschermd en staat hij op de Europese lijst van te beschermen soorten. Hij leeft meestal maar enkele jaren, gemiddeld rond de drie tot vijf. Voor de hobby is hij dus een vis om bewust en legaal, uit kweek, te houden.

In het kort

Wetenschappelijke naamCobitis taenia
FamilieCobitidae (modderkruipers)
HerkomstEuropa, ook in Nederland en België
VindplaatsEuropa – Europa, Nederland, België – Beken, rivieren en meren met zandbodem
Maximale grootte10–12 cm
Minimale aquariumgrootte80 liter (80 cm)
Temperatuur10 – 20 °C
pH6,5 – 8,0
Hardheid (GH)6 – 20
GroepsgrootteMinimaal 3 dieren
GedragVreedzaam, nachtactief
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur5–8 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte3 of meer

Welke vissen passen bij Cobitis taenia?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Cobitis komt van kobitis, een oude Griekse naam voor kleine vissen die zich in de bodem ingraven. Rondelet gebruikte de naam in 1555 als eerste voor modderkruipers. Het geslacht werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

taenia is Latijn voor ‘band’ of ‘lint’, waarschijnlijk naar het zijdelings afgeplatte lichaam.

De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Heldere beken, rivieren en meren met zachte zandbodem en weinig stroming.

Waterwaarden in de natuur: koel, neutraal tot licht basisch water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Niet verwarmen
  • Zuurstofrijk, schoon water

Aquarium en inrichting

Een dikke laag fijn zand is essentieel, want de vis graaft zich in tot alleen de kop zichtbaar is.

Biotoop nabootsen: rivierzand, enkele stenen, wat hout en koudwaterplanten.

Voeding

In de natuur: filtert kleine organismen uit het zand.

In het aquarium: kleine diepvries- en levende voeders, zinkende korrels.

Voortplanting

Paait in het voorjaar tussen planten; in het aquarium zelden.

Tips uit de praktijk

Houders zien ze vooral ’s avonds. Een koele plaats is belangrijk in de zomer.

Wat houders over deze vis vertellen, komt opvallend vaak op hetzelfde neer: je koopt een groepje, zet ze in een bak met dik zand en ziet de eerste dagen niets. Dan denkt iedereen dat de vissen weg zijn. Pas als de avond valt, schuiven er kopjes uit het zand en begint het snuffelen over de bodem. Wie verwacht een actieve dagvis te krijgen, wordt teleurgesteld; wie dat ritme accepteert, geniet van het rustige gedrag.

Bij het voeren loopt het meestal goed. Kleine diepvries- en levende voeders zakken tussen het zand, en dat is precies wat ze zoeken. Geef niet te veel in één keer, want wat ze niet vinden, blijft liggen en vervuilt het zand. Geef een deel van het voer pas ’s avonds te geven, zodat ze niet hoeven te concurreren met snellere vissen.

Wat vaak misgaat, is het zand. Te grof of scherp materiaal beschadigt de baarddraden en huid, en dan raken ze ontstoken en kwijnen weg. Kies fijn, afgerond zand en houd de bodem schoon. Ook warmte is een probleem: in een warme kamer of op een zonnige plek in de zomer gaan ze achteruit, dus zet het aquarium koel neer.

Wat medebewoners betreft, werkt alles wat rustig en koudwaterminnend is, zoals kleine karperachtigen of stekelbaarsjes. Snelle eters die het voer afpakken, zijn minder geschikt. Eerlijk advies: neem alleen dieren uit legale kweek, een groepje van minimaal drie, en accepteer dat je ze vooral in de avond ziet. Voor wie zoekt naar een felle kleurenshow is dit geen vis; voor wie van een natuurlijk, inheems aquarium houdt, wel.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Inheems en vreedzaam
  • Geen verwarming nodig

Nadelen

  • Beschermde soort in het wild; niet zelf vangen
  • Overdag weinig zichtbaar

Veelgestelde vragen over Cobitis taenia

Hoe groot wordt Cobitis taenia?

Cobitis taenia (kleine modderkruiper) wordt 10 tot 12 cm lang.

Hoe oud wordt Cobitis taenia?

Gemiddeld wordt hij 5 tot 8 jaar oud.

Met hoeveel kleine modderkruipers houd je ze samen?

Houd er minimaal drie samen. Ze voelen zich het best in een groepje.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor een Cobitis taenia?

Een aquarium van 80 liter (80 cm) is genoeg, met een bodem van fijn zand waarin hij zich kan ingraven.

Is Cobitis taenia geschikt voor beginners?

Hij staat als gemiddeld te boek. Het is een vreedzame, nachtactieve vis voor een koudwateraquarium, dus je ziet hem overdag weinig.

Met welke vissen kun je Cobitis taenia combineren?

Met vreedzame inheemse vissen, zoals het Bermpje, de Bittervoorn en de Elrits.

Welke planten passen bij Cobitis taenia?

Inheemse planten zoals Bronmos en Grof hoornblad passen goed bij een koudwateraquarium met zandbodem.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.