De Madagaskar-roosterplant, ook kantplant genoemd, heeft bladeren die uit niets meer bestaan dan een fijn netwerk van nerven, als gebreid kant. Hij is populair als pronkstuk voor liefhebbers, al staat hij ook bekend als een plant waar je mee moet kunnen omgaan.

Over deze plant
Aponogeton madagascariensis werd beschreven door H. van Bruggen en hoort bij de familie Aponogetonaceae. De plant komt van Madagaskar en wordt veel verkocht voor aquaria. In de handel heet hij Madagaskar-roosterplant, kantplant of lace plant, en soms wordt hij nog onder de oudere naam Aponogeton fenestralis verkocht.
Het bijzondere zit in de bladeren. Ze bestaan volgens Wikipedia uit weinig meer dan een kantachtig skelet van nerven, met geen weefsel ertussen. De bladeren zijn langwerpig en worden 15 tot 55 centimeter lang, met steel tot ongeveer 65 centimeter. Onder de grond zit een knol van ongeveer 3 centimeter doorsnee. In de bloei komen er tot een meter lange stelen met witte schutbladeren boven water uit.
Die fijne structuur is meteen ook de zwakte. Zonder weefsel tussen de nerven hebben algen, slib en kleine beschadigingen vrij spel. De plant staat bekend als moeilijk in de kweek: er hoopt zich snel aanslag op de bladeren op, en nieuwe knollen die uit het buitenland komen, falen vaak in het tweede jaar, waarschijnlijk door gebrek aan opgeslagen voedsel. Ook zaden komen vaak niet tot ontwikkeling.
In de hobby geldt de plant als een uitdaging, en juist daarom is hij geliefd bij wie een bijzondere plant wil. Wie hem goed verzorgt, krijgt een van de mooiste bladeren die er in een aquarium te zien zijn.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Aponogeton madagascariensis |
|---|---|
| Familie | Aponogetonaceae |
| Herkomst | Madagaskar |
| Vindplaats | Afrika – Madagaskar – Schoon, zacht, stromend water |
| Hoogte | 20 – 50 cm |
| Groeisnelheid | Gemiddeld |
| Licht | Gemiddeld |
| CO2 | Aanbevolen |
| Temperatuur | 18 – 24 °C |
| pH | 6,0 – 7,0 |
| Hardheid (GH) | 2 – 8 °dGH |
| Plaats in het aquarium | Middengrond |
| Vermeerdering | Zaad of bijknollen |
| Moeilijkheid | Moeilijk |
Natuurlijke leefomgeving
De Madagaskar-roosterplant komt uit Madagaskar, waar hij in zoet water groeit. Over zijn exacte standplaats is op de gebruikte bronnen niet veel vastgelegd. In de hobby gaat men ervan uit dat hij schoon, zacht en bewegend water prettig vindt, en dat is een goede richtlijn voor het aquarium.
De plant is een knolgewas, en dat betekent dat hij reserves opslaat. Dat helpt hem in een wisselend milieu, maar in het aquarium raken die reserves ook op. Dat verklaart waarom oude knollen soms ineens afsterven.
Verzorging in het aquarium
Zorg voor schoon water en een goede voedingsbodem. Daarnaast let je op het volgende:
- Licht: gemiddeld licht en een beetje CO2 geven de beste resultaten. Te fel licht geeft sneller algen op het fijne blad.
- Voeding en bemesting: wortelmest bij de knol en een bescheiden gift vloeibare meststof. De plant heeft meer voeding nodig dan de meeste varens of Anubias.
- Bodem: voedselrijke bodem met fijn grind of zand.
- Snoeien: verwijder bladeren die vol aanslag zitten. Verwijder ook oude, doorzichtige bladeren bij de knol.
Planten en vermeerderen
Zet de knol met de bovenkant net boven de bodem. Wordt de knol helemaal bedekt, dan kan hij gaan rotten. Plant hem ook niet te los, anders komt hij omhoog. De knol drijft soms aanvankelijk op, dus gebruik eventueel een steentje om hem vast te zetten.
Vermeerderen is lastig. Zaden komen volgens Wikipedia vaak niet tot kieming, dus de meeste houders richten zich op het in leven houden van de knol. Zijknollen kunnen soms apart worden gezet, maar reken op wisselend succes.
Geschikt voor
De fijne bladeren zijn kwetsbaar, dus kies rustige vissen die niet in de plant knabbelen of eromheen woelen. Een Afrikaanse opstelling met gestreepte kribensis kan, zolang ze de knol met rust laten. Bij graafvissen als de bultkopcichlide is hij af te raden, omdat die vis de bodem rond de knol omwoelt.
Tips uit de praktijk
Eerlijk gezegd: dit is geen plant voor beginners. In de eerste weken laat hij vaak veel bladeren vallen, of de knol doet maanden niets. Dat kan normaal zijn, want knollen hebben soms rust nodig voor ze uitlopen. Houd de knol in de gaten en haal hem niet te snel uit de bodem om te kijken of hij leeft.
Groeit hij eenmaal, dan is hij prachtig. De bladeren komen op en vormen een waaier met kantwerk. Maar juist dan gaat het vaak mis: algen nestelen zich in het fijne weefsel en de bladeren worden snel vuil. Andere houders merken dat een schoon aquarium met goede stroming en weinig licht het verschil maakt. Aangetaste bladeren knip je gewoon weg.
Een bekend probleem is dat de plant na een jaar of twee ineens verdwijnt. Dat komt volgens Wikipedia doordat geïmporteerde knollen vaak onvoldoende voedsel hebben opgeslagen. Reken er dus op dat je hem af en toe moet vervangen, en zie het niet als een persoonlijk falen.
Met vissen werkt hij goed zolang ze zijn blad met rust laten. Slakken kunnen de dunne bladeren beschadigen, en cichliden die graven kunnen de knol loswoelen. Een rustige, goed ingedraaide bak met zacht water is de beste plek.
Eerlijk advies: koop hem als je een uitdaging zoekt en niet bang bent voor een mislukking. Wil je zekerheid, kies dan een Anubias of een andere taaie plant.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Unieke, kantachtige bladeren die opvallen
- Een echte blikvanger in een goed ingerichte bak
- Kan bloeien met witte bloemstelen boven water
- Past in een biotoop met zacht, schoon water
Nadelen
- Moeilijk te houden en vaak kortlevend
- Fijne bladeren raken snel begroeid met algen
- Gevoelig voor beschadiging door slakken en graafvissen
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
