Glossostigma (Glossostigma elatinoides)

Glossostigma elatinoides is een kruipend plantje uit Australië en Nieuw-Zeeland dat onder goede omstandigheden een dicht, helder groen grasveld op de voorgrond vormt. Het is razend populair bij aquascapers, omdat geen andere plant zo’n compact, laag tapijt maakt met zulke kleine blaadjes.

Glossostigma (Glossostigma elatinoides)
Foto: Billtsai1518, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze plant

Glossostigma elatinoides werd in 1846 door George Bentham beschreven, nog onder de naam Tricholoma elatinoides. In 1853 bracht Joseph Dalton Hooker de soort onder in het geslacht Glossostigma, waarmee de huidige naam een feit was. De plant hoorde lange tijd bij de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae), maar wordt tegenwoordig ingedeeld bij de Phrymaceae, de familie van de maskerbloem. Verwant zijn onder andere Mimulus en Mazus, planten die je vaker in de tuin tegenkomt dan in het aquarium.

Het uiterlijk is eenvoudig te omschrijven: dunne, kruipende uitlopers met aan elke knoop een paar piepkleine, lepelvormige blaadjes van enkele millimeters tot ongeveer twee centimeter lang. Op de knopen vormen zich nieuwe wortels, zodat de plant zich als een mat over de bodem verspreidt. Omdat de stengeltjes zo dun zijn, trekt een losse plant zich bij het minste of geringste uit de grond. Ook dat hoort bij het karakter van deze soort.

In het wild groeit Glossostigma op rivierbeddingen, langs moerassen en bij dammen in het oosten van Australië en in Nieuw-Zeeland. Het is een amfibische plant: tijdens droge perioden staat hij emers op vochtige modder, bij hoog water zit hij onder water. De plant bloeit in de zomermaanden met piepkleine blauwpaarse bloempjes van nauwelijks drie millimeter. Onder water bloeit hij in het aquarium vrijwel nooit.

In de hobby kreeg Glossostigma vooral bekendheid door het Japanse aquascaping van Takashi Amano, waarin vlakke, gras-achtige voorgronden een vast onderdeel waren. Tegenwoordig kom je de plant vooral tegen als weefselkweek in een bekertje, wat het planten veel eenvoudiger maakt dan de dikke, vaak vervuilde bundels van vroeger. Er bestaan geen echte kweekvormen; wel groeit de plant onder veel licht heel laag en onder weinig licht langer en ijler.

In het kort

Wetenschappelijke naamGlossostigma elatinoides
FamiliePhrymaceae
HerkomstAustralië en Nieuw-Zeeland
VindplaatsOceanië – Oost-Australië, Tasmanië, Nieuw-Zeeland – Oevers van rivieren, moerassen en dammen
Hoogte2 – 5 cm
GroeisnelheidGemiddeld
LichtVeel
CO2Aanbevolen
Temperatuur20 – 28 °C
pH5,5 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 12 °dGH
Plaats in het aquariumVoorgrond
VermeerderingUitlopers, deling van de mat
MoeilijkheidMoeilijk

Natuurlijke leefomgeving

Glossostigma elatinoides komt voor in de oostelijke staten van Australië: New South Wales, Victoria, Zuid-Australië en Tasmanië, plus het Australian Capital Territory. Ook uit Nieuw-Zeeland is de soort bekend. Hij groeit op vlakke, modderige oevers waar het waterpeil door het jaar heen sterk wisselt.

Die wisselende waterstand verklaart waarom de plant zowel emers als submers kan leven. Op het droge vormt hij een dichte, vochtige mat; na regen of hoogwater staat hij onder water. Voor ons aquarium betekent dat: de soort is flexibel, maar hij wil wel veel licht, zoals op een open oever zonder schaduw van bomen.

Verzorging in het aquarium

Glossostigma is geen plant om zomaar even in een nieuw aquarium te zetten. Hij heeft helder licht, een voedselrijke bodem en bij voorkeur extra CO2 nodig om een strak tapijt te vormen. Wie deze drie op orde heeft, wordt beloond; wie dat niet heeft, ziet de plant lang en ijl worden of verdwijnen.

  • Licht: veel en gelijkmatig, anders groeit de plant omhoog in plaats van langs de grond.
  • Voeding en bemesting: een voedingsbodem is erg fijn, aangevuld met een vloeibare meststof met alle sporenelementen en wat ijzer.
  • Bodem: fijn grind of zand met een voedingslaag, zodat de wortels makkelijk door de bodem kunnen.
  • Snoeien: knip het tapijt regelmatig kort met een scherpe schaar en verwijder het afgeknipte materiaal met een netje.

Planten en vermeerderen

Het planten is het lastigste deel. Verdeel een bekertje weefselkweek in kleine plukjes van een paar stengeltjes en duw die met een pincet schuin in de bodem, met een paar centimeter ertussen. Het stengeltje niet te diep begraven: de bladeren moeten boven de grond blijven. Begin liever met het water pas op halve hoogte, zodat de plantjes niet wegdrijven.

Vermeerderen gaat vanzelf: de uitlopers wortelen op elke knoop. Wil je een stuk van de mat elders gebruiken, dan knip je een rand los en plant je die opnieuw. Omdat de wortels zo fijn zijn, werkt het beter om kleine plukjes te verplaatsen dan een groot stuk.

Geschikt voor

Glossostigma past goed in een biotoopaquarium met Australische of Nieuw-Guinese vissen, zoals de dwergregenboogvis, het gestippeld blauwoog of de paarsgevlekte slaapgrondel. Houd er wel rekening mee dat vissen die de bodem omwoelen, zoals grote cichliden of kuilgravers, het tapijt snel verwoesten.

Tips uit de praktijk

De eerste weken zijn bij Glossostigma bepalend. Bijna iedere houder maakt het mee: de plantjes lijken in het begin prachtig, maar na twee of drie weken wordt een deel bruin, smelt weg of drijft los. Dat is normaal, de plant moet zich omschakelen van de kweekfabriek naar jouw water. Andere houders merken vaak dat het helpt om in die periode veel licht, CO2 en meststof te geven, en geduld te hebben.

Het aantal plantjes in het begin maakt veel uit. Een dun bekertje verdeeld over een groot oppervlak geeft een kaal aquarium voor maanden. Wie dichter plant, heeft sneller een tapijt, maar ook meer kans op rotting onderin als de doorstroming slecht is. Een lichte stroming over de bodem is een belangrijke voorwaarde.

Algen zijn de grootste vijand. Draadalg en een bruine aanslag nestelen zich razendsnel op de kleine blaadjes, en ze zijn vrijwel niet meer te verwijderen zonder de plant te beschadigen. Houd daarom de balans tussen licht en voeding scherp in de gaten, en verwijder algenpluizen direct met een tandenstoker of pincet. Garnalen en kleine slakken zijn hier bruikbare helpers, mits ze de plantjes niet loswoelen.

Met de vissen gaat het meestal goed, zolang ze het tapijt met rust laten. Regenboogvisjes en blauwogen zwemmen er rustig overheen, grondels leggen soms een holletje onder de mat. Grote gravers en bodembewonende cichliden zijn echt geen combinatie. Advies: begin niet met Glossostigma als dit je eerste plantenaquarium is. Het is geen plant voor een aquarium met weinig licht of zonder CO2, en een mislukt tapijt is jammer van het geld.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Vormt een dicht, laag grastapijt van fijne, heldergroene blaadjes.
  • Komt uit Australië en past daarmee goed in een biotoopaquarium.
  • Groeit snel genoeg om kale plekken te vullen als de omstandigheden goed zijn.
  • Geeft de voorgrond een natuurlijke, open uitstraling.

Nadelen

  • Stelt hoge eisen aan licht, CO2 en voeding.
  • Gevoelig voor algen en voor woelende vissen.
  • Het planten en onderhouden vraagt veel precisiewerk.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.