Uruguayzwaardplant (Echinodorus uruguayensis)

De Uruguayzwaardplant is een zwaardplant met lange, lintvormige bladeren die bij nieuwe groei vaak roodbruin kleuren. Hij is veel minder massief dan de bekende brede zwaardplanten en past daardoor ook in middelgrote aquaria, waar hij een rustig, natuurlijk beeld geeft.

Uruguayzwaardplant (Echinodorus uruguayensis)
Foto: Daderot, via Wikimedia Commons (CC0)

Over deze plant

Echinodorus uruguayensis is vernoemd naar Uruguay, een van de landen waar de soort van nature voorkomt. Hij hoort bij de waterweegbreefamilie (Alismataceae), net als alle andere zwaardplanten en het pijlkruid. In recent botanisch werk wordt hij soms onder de geslachtsnaam Aquarius geplaatst, maar in de aquariumhobby blijft de naam Echinodorus de gangbare. Je ziet de plant soms ook onder de synoniemen Echinodorus osiris en Echinodorus barthii verkocht worden, en hij wordt weleens verward met de verwante Echinodorus major.

Het uiterlijk is makkelijk te herkennen. Onder water vormt de plant een rozet van lange, lintvormige bladeren, tot enkele centimeters breed en soms een halve meter lang. De kleur loopt uiteen van groen tot donkerrood bruin, en jonge bladeren zijn vaak rossig. Boven water, bij emerse kweek, zijn de bladeren korter, breder en eivormig. Bij goede groei maakt de plant bloeistengels met witte bloemen van ongeveer een centimeter doorsnede.

In de natuur komt de soort voor in Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay, en volgens sommige bronnen ook in Chili. Hij groeit in moerassen, sloten en ondiepe, vaak langzaam stromende wateren, waar de waterstand per seizoen verandert. Daardoor kan hij zowel submers als emers groeien, en dat maakt hem ook geschikt voor paludaria en vijveroevers.

Er bestaan meerdere kweekvormen, zoals de roodbladige vorm die in de handel soms als ‘Osiris’ of onder een eigen kweeknaam wordt aangeboden. In de aquariumhobby is de Uruguayzwaardplant minder algemeen dan de Amazonezwaardplant, maar wie hem vindt, krijgt een sterke en elegante plant die vooral in een biotoop met Zuid-Amerikaanse vissen goed tot zijn recht komt. De groei is eerder langzaam dan snel, en dat maakt hem rustig in beheer.

In het kort

Wetenschappelijke naamEchinodorus uruguayensis
FamilieAlismataceae (waterweegbreefamilie)
HerkomstZuid-Amerika
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Argentinië, Paraguay, Uruguay – Moerassen, sloten en ondiepe wateren
Hoogte20 – 50 cm
GroeisnelheidLangzaam tot gemiddeld
LichtGemiddeld tot veel
CO2Aanbevolen
Temperatuur18 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)3 – 15 °dGH
Plaats in het aquariumAchtergrond
VermeerderingDeling van de wortelstok, plantjes op de bloeistengel
MoeilijkheidMakkelijk

Natuurlijke leefomgeving

De Uruguayzwaardplant komt uit het zuidelijke deel van Zuid-Amerika, waar het klimaat subtropisch is en de seizoenen duidelijker verschillen dan in het Amazonegebied. Het water in zijn leefgebied is vaak ondiep en kan in de zomer warm worden, terwijl het in de winter koeler is. Die gematigde omstandigheden verklaren waarom de plant minder warmteminnend is dan veel tropische soorten.

In het wild staat hij op voedselrijke, modderige bodems langs oevers en in ondiepe poelen. In het droge seizoen valt de plant gedeeltelijk droog en groeit hij emers verder, in het natte seizoen staat hij weer onder water. Je ziet dan ook dat de plant in de kas, waar hij emers wordt gekweekt, een ander blad heeft dan na een paar weken in het aquarium.

Verzorging in het aquarium

De soort stelt weinig eisen aan het water, maar groeit het mooist in een voedselrijke bodem met veel licht. Extra CO2 is niet verplicht, maar de plant reageert er duidelijk goed op.

  • Licht: gemiddeld tot veel. Bij sterk licht krijgt het blad de mooiste roodbruine kleur.
  • Voeding en bemesting: wortelmest onder de plant en een vloeibare meststof met ijzer.
  • Bodem: voedingsrijk, bijvoorbeeld een laag voedingsbodem met grind of zand erboven.
  • Snoeien: knip oude of aangetaste bladeren aan de basis weg, zodat nieuw blad meer licht krijgt.

Planten en vermeerderen

Plant de wortels in de bodem en laat de kroon, het punt waar de bladeren uit groeien, vrij liggen. Begraaf je de kroon, dan rot hij gemakkelijk. Zet de plant niet te dicht tegen andere zwaardplanten, want de lange bladeren hebben ruimte nodig om te vallen en te wuiven.

De vermeerdering gaat langzaam. Bij een oude plant kun je de wortelstok delen, waarbij elk deel genoeg wortels en een paar bladeren moet houden. Soms vormen zich ook plantjes aan een bloeistengel. Zet die vast tegen de bodem en knip ze pas los als ze eigen wortels hebben.

Geschikt voor

De plant past in een Zuid-Amerikaans aquarium met rustige tot middelgrote vissen. Denk aan dwergcichliden zoals de hongslo-dwergcichlide, die tussen de lange bladeren dekking vindt, of aan de cupidocichlide. Voor grotere bakken met bijvoorbeeld de draadvinacara is hij een goede achtergrondplant, zolang de bodem niet voortdurend wordt omgespit.

Tips uit de praktijk

Zoals bij bijna alle zwaardplanten uit de kas gebeurt er in de eerste weken weinig fraais. De brede emerse bladeren gaan geel en sterven af, en de plant lijkt achteruit te gaan. Andere houders merken vaak dat dit een kwestie van geduld is: na een paar weken verschijnen de lange, smalle onderwaterbladeren, en vanaf dat moment gaat het goed.

De groei is rustiger dan bij de Amazonezwaardplant, en dat vinden veel houders juist prettig. Je hoeft niet elke maand te snoeien en de plant neemt niet de hele achterwand in. Een extra voordeel is de kleur: bij veel licht en een goede ijzermeststof krijgen de bladeren een warme roodbruine tint, die mooi afsteekt tegen groene planten. Gebruik hem daarom vooral als blikvanger, in plaats van als vulling.

Wat mis kan gaan, is een voedselarme bodem. Zonder wortelmest worden de bladeren bleek en blijft de plant klein. Ook algen op oude bladeren komen voor, vooral als de plant veel licht krijgt maar weinig meststof. Knip aangetaste bladeren weg en verbeter de bemesting, dan komt het meestal goed.

Met vissen heb je weinig zorgen. Slakken laten gezond blad met rust, en rustige vissen zwemmen graag tussen de lange bladeren. Bij graafzuchtige cichliden is het verstandig de wortels met stenen te beschermen. Mijn advies: geef hem een eigen plek met ruimte en een voedingsrijke bodem, en laat hem een paar maanden met rust.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Elegant, lintvormig blad met roodbruine tinten
  • Rustiger en kleiner dan de bekende brede zwaardplanten
  • Sterk en weinig eisend wat betreft waterwaarden
  • Geschikt voor biotoopaquaria met Zuid-Amerikaanse vissen

Nadelen

  • Minder vaak verkrijgbaar dan andere zwaardplanten
  • Vraagt een voedselrijke bodem en wortelmest
  • Groeit langzaam en herstelt traag na het wegknippen van veel blad

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke plant en elk aquarium is anders: let op je licht, bemesting en waterwaarden en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.