Antennemeerval (Ancistrus sp.)

De antennemeerval is de bekendste algeneter in het aquarium. Volwassen mannetjes krijgen opvallende ‘antennes’ (vlezige uitsteeksels) op de kop. Hij blijft klein, is sterk en helpt algen onder controle te houden.

Antennemeerval (Ancistrus sp.) albino longfin
Eigen foto van Alessandro

Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)

Over deze vis

Het geslacht Ancistrus werd in 1854 door Rudolf Kner opgesteld en telt meer dan honderd erkende soorten. De naam komt uit het Grieks en betekent ‘vishaak’, naar de gekromde stekeltjes op de wangen van mannetjes. Achter de naam antennemeerval gaat dus een hele groep schuil, en de dieren in de handel zijn meestal niet op soortniveau te bepalen. Vroeger werden vooral Ancistrus cirrhosus en Ancistrus temminckii genoemd, en ook namen als A. dolichopterus worden gebruikt voor dieren die er niet echt toe behoren.

Ze hebben een afgeplat, stevig lichaam met beenplaten, een breed hoofd en een zuigmond aan de onderkant. De meeste blijven kleiner dan andere plecos, ongeveer 15 centimeter of minder. De kleur is meestal gemarmerd bruin, grijs of zwart met kleine witte of gele stippen. Er bestaan albino-kweekvormen, en die albinisme is erfelijk en niet afhankelijk van licht.

Het mannetje is makkelijk te herkennen aan de vlezige tentakels op de kop, die zich tot midden op de kop uitstrekken. Vrouwtjes hebben hooguit kleinere uitsteeksels langs de snuitrand. Mannetjes hebben ook uitstulpbare wangstekels die bij vrouwtjes minder of niet ontwikkeld zijn.

Het geslacht komt voor in Zuid-Amerika en Panama, in onder meer het Amazonebekken en Trinidad. In het wild zijn het holenbroeders die eieren bewaken. Ze zijn wijdverbreid, en juist de hardheid en het kweekgemak maken ze zo populair in het aquarium.

In het kort

Wetenschappelijke naamAncistrus sp. (in de handel vaak ‘A. dolichopterus’ of ‘A. cirrhosus’)
FamilieLoricariidae (harnasmeervallen)
HerkomstZuid-Amerika (Amazonegebied)
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië en omliggende landen – Amazonebekken
Maximale grootte12 – 15 cm
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur22 – 27 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 20 °dGH
GroepsgrootteAlleen of een paar; mannetjes onderling territoriaal
GedragVreedzaam, schemer- en nachtactief
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur8 – 12 jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen of als paar

Welke vissen passen bij de Antennemeerval?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Ancistrus is door Kner niet uitgelegd, maar komt vermoedelijk van het Griekse ankistron (‘vishaak’). Dat slaat op de haakvormige stekels op de kieuwdeksels van volwassen mannetjes, die bij vrouwtjes minder ontwikkeld zijn of ontbreken. Het geslacht werd in 1854 beschreven door Kner.

De antennemeervallen in de handel zijn meestal kweekvormen waarvan de precieze soort niet vaststaat. Daarom leggen we hier alleen de geslachtsnaam uit.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Ancistrus-soorten leven in beken en rivieren met hout, wortels en stenen, vaak in stromend, zuurstofrijk water. Overdag schuilen ze in holtes en onder hout.

Omdat het geslacht zo groot is, verschilt het leefgebied sterk per soort: van heldere, snelstromende bergbeken tot trage zwartwaterriviertjes in het laagland. Wat ze gemeen hebben, is een bodem met veel hard materiaal waarop een laag algen en biofilm groeit, en genoeg spleten en holtes om in te schuilen en te broeden.

Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard, licht zuur tot neutraal en warm water.

Waterwaarden voor de antennemeerval

De antennemeervallen in de handel zijn al tientallen jaren nakweek en daardoor erg aanpasbaar. Gewoon kraanwater is meestal prima. Belangrijker dan precieze waarden is schoon en zuurstofrijk water.

  • Zuurstofrijk water met wat stroming; een uitstroom die het oppervlak beweegt helpt.
  • Wekelijks 20 tot 30 procent verversen.
  • Nitraat laag houden; antennemeervallen eten veel en geven dus ook veel afval.
  • Temperatuur 22 – 27 °C; te warm water bevat minder zuurstof.

Welk aquarium heeft de antennemeerval nodig?

Voor één antennemeerval of een paar is een bak vanaf 80 cm voldoende. Zorg voor genoeg schuilplekken: liefst meer holen dan vissen, zodat mannetjes elk een eigen plek hebben. Kienhout is meer dan decoratie, want ze raspen eraan en eten de vezels.

Een zandbodem of fijn grind is het beste. Planten worden zelden beschadigd, al kunnen heel zachte bladeren last krijgen van het raspen. Stevige soorten zoals Anubias, Java-varen en zwaardplanten gaan goed samen met deze vis.

Biotoop nabootsen: zandbodem, kienhout (ze raspen aan hout en dat is goed voor hun spijsvertering), stenen en holletjes of kleine ‘L-nummer-grotten’. Planten worden meestal niet beschadigd.

Wat eet de antennemeerval?

In de natuur: algen, biofilm (aufwuchs), detritus, hout en kleine ongewervelden.

In het aquarium: algentabletten, groenvoer (courgette, komkommer, spinazie, paprika), kienhout en af en toe diepvriesvoer. Rekenen op alleen de algen in de bak is niet genoeg.

Voortplanting van de antennemeerval

Holenbroeder. Het vrouwtje legt een tros oranje eitjes in een holte, waarna het mannetje eitjes en larven bewaakt en toewaaiert. Ze kweken vaak vanzelf in het aquarium.

Tips uit de praktijk

Houders noemen de antennemeerval een van de nuttigste en sterkste aquariumvissen: hij houdt ruiten en hout schoon en blijft in tegenstelling tot de ‘gewone’ pleco klein. Wel kunnen er ongemerkt veel jongen komen.

De eerste weken na aankoop zijn meestal rustig. Een jonge antennemeerval kruipt in een hol of onder hout en komt in de schemering tevoorschijn. Andere houders merken vaak dat hij binnen een week gewend is en dan aan hout en ruiten begint te zuigen. Kienhout is belangrijk: hij raspt eraan en dat is goed voor zijn spijsvertering.

Eten is zelden een probleem. Algentabletten, courgette en komkommer worden meestal snel gegeten. Alleen op de algen in de bak rekenen is niet genoeg, vooral niet in een schone bak. Een magere vis met een ingevallen buik is een teken dat er meer voer nodig is.

Wat je pas na maanden merkt, is dat mannetjes territoriaal worden rond hun hol. Twee mannetjes in een kleine bak kunnen elkaar achterna zitten, dus zorg voor meer holen dan vissen. Kweken gaat vaak vanzelf: het vrouwtje legt een tros oranje eitjes in een hol, en het mannetje bewaakt en verluchtigt ze. Wie geen jongen wil, moet er rekening mee houden dat er in de loop van de tijd veel bij kunnen komen; de handel neemt ze meestal graag af.

Eerlijk advies: de antennemeerval is een uitstekende keuze voor bijna elk gezelschapsaquarium, mits je bijvoedt en hout aanbiedt. Wie een grote, echte algenvernietiger zoekt, moet niet verwachten dat hij alle algen opruimt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Goede algeneter
  • Blijft relatief klein
  • Sterk en vreedzaam
  • Makkelijk te kweken

Nadelen

  • Heeft bijvoeding nodig
  • Mannetjes territoriaal
  • Kan zich sterk vermenigvuldigen

Veelgestelde vragen over de antennemeerval

Hoe groot wordt de antennemeerval?

De antennemeerval (Ancistrus sp.) wordt 12 tot 15 cm lang, veel kleiner dan de gewone pleco.

Hoe oud wordt de antennemeerval?

Met goede verzorging wordt hij 8 tot 12 jaar oud.

Hoe zie je het verschil tussen mannetje en vrouwtje?

Volwassen mannetjes hebben vlezige ‘antennes’ tot midden op de kop. Vrouwtjes hebben hooguit kleine uitsteeksels langs de snuitrand.

Ruimt de antennemeerval alle algen op?

Nee. Hij eet algen, maar heeft daarnaast algentabletten, groenvoer en kienhout nodig. Alleen op de algen in de bak rekenen leidt tot een magere vis.

Hoe groot moet het aquarium zijn?

Vanaf 80 cm en 100 liter, met meer holen dan vissen en een stuk kienhout.

Kweekt de antennemeerval makkelijk?

Ja, in een bak met holen kweekt hij vaak vanzelf. Het mannetje bewaakt de eitjes in een hol. Houd rekening met veel jongen.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.