Hypancistrus debilittera (L129)

Hypancistrus debilittera, in de hobby vooral bekend als L129, is een kleine harnasmeerval uit de boven-Orinoco met een grillig patroon van donkere en lichte lijnen. Een rustige, nachtactieve pleco die past in een aquarium met zand, stenen en veel holen, en die door zijn formaat ook in een middelgrote bak tot zijn recht komt.

Hypancistrus debilittera (L129) in het aquarium
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Deze pleco werd al jaren als L129 geïmporteerd voordat hij een wetenschappelijke naam kreeg. In 2007 beschreven de Amerikaanse onderzoekers Jonathan Armbruster, Nathan Lujan en Donald Taphorn hem als Hypancistrus debilittera, in een publicatie in het tijdschrift Copeia waarin tegelijk drie andere nieuwe Hypancistrus-soorten uit het Venezolaanse deel van de Orinoco werden beschreven. De soortnaam is samengesteld uit het Latijnse debilis (zwak) en littera (letter). Dat verwijst naar het ontbrekende of onduidelijke E-vormige tekentje op de snuit, dat bij verwante soorten zoals de zebrapleco wel duidelijk zichtbaar is.

In de Engelstalige handel heet hij vaak ‘Colombian zebra pleco’, al is de beschrijving gebaseerd op vissen uit Venezuela. Op dit stuk vormt de Orinoco de grens tussen Venezuela en Colombia. Een gangbare Nederlandse naam heeft de soort niet; in winkels en op forums gebruikt men vrijwel altijd het L-nummer.

Het lichaam is gedrongen en afgeplat, met een brede kop en een zuigmond aan de onderkant. De basiskleur is grijs tot donkergrijs met een zeer wisselend patroon van zwarte stippen, strepen en kronkellijnen. Geen twee vissen zien er precies hetzelfde uit. Jonge en halfvolwassen vissen hebben vaak het meest contrastrijke patroon; volwassen dieren kunnen duidelijk bleker worden.

Mannetjes hebben een bredere en langere kop en meer en langere stekeltjes (odontoden) op de kieuwdeksels, de borstvinstekels en het achterlijf. Vrouwtjes zijn wat ronder van buik en minder stekelig. Zoals bij andere Hypancistrus-soorten heeft L129 relatief weinig, maar grote tanden. Dat past bij een dieet met veel dierlijk voedsel: het is geen echte algeneter.

In het kort

Wetenschappelijke naamHypancistrus debilittera
FamilieLoricariidae
HerkomstVenezuela: de boven-Orinoco tussen Puerto Ayacucho en San Fernando de Atabapo
VindplaatsZuid-Amerika – Venezuela – Boven-Orinoco
Maximale grootteOngeveer 7 cm zonder staart, tot circa 10 cm totale lengte
Minimale aquariumgrootte80 cm / 100 liter
Temperatuur25 – 29 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)Zacht tot middelhard
GroepsgrootteAlleen of in een groepje, met minstens één hol per vis
GedragVreedzaam naar andere soorten, mannetjes territoriaal rond hun hol
MoeilijkheidGemiddeld
LevensduurMeerdere jaren (geen betrouwbare gegevens bekend)
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenJa
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen of in een groep

Welke vissen passen bij de Hypancistrus debilittera?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Hypancistrus komt van het Griekse hypo (‘een beetje, enigszins’) en Ancistrus, het geslacht dat de groep van deze harnasmeervallen zijn naam geeft. Het slaat op het kleinere aantal tanden van H. zebra vergeleken met de meeste verwanten. Het geslacht werd in 1991 beschreven door Isbrücker en Nijssen.

debilittera is een samenvoeging van het Latijnse debilis (‘zwak’) en littera (‘letter’). De naam verwijst naar het E-vormige tekentje op de snuit, dat bij deze soort ontbreekt of vaag is, terwijl het bij H. zebra en H. furunculus duidelijk te zien is.

De soort werd in 2007 wetenschappelijk beschreven door Jonathan Armbruster, Nathan Lujan en Donald Taphorn. Daarvoor was hij in de hobby al jaren bekend als L129.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

L129 leeft in de hoofdstroom van de boven-Orinoco en de grote zijrivieren in het zuiden van Venezuela. De vissen houden zich op tussen en onder rotsen en op kale rotsbodem in langzaam tot matig stromend water. Kenmerkend voor dit deel van de Orinoco zijn grote granietrotsen, stroomversnellingen en zandbanken.

Het water is er warm, zuurstofrijk en zacht. Overdag schuilen de vissen in spleten en holtes; ’s nachts gaan ze op zoek naar voedsel, zoals kleine ongewervelden en de aangroei op stenen en hout.

Waterwaarden in het aquarium

Schoon, warm en zuurstofrijk water is belangrijker dan exacte waarden. Zacht tot middelhard, licht zuur tot neutraal water past het best bij de herkomst, maar nagekweekte vissen houden het ook goed in iets harder kraanwater.

  • Goede stroming en veel zuurstof, bijvoorbeeld met een extra stromingspomp
  • Wekelijks 25 tot 40% verversen
  • Een temperatuur rond 26 tot 28 °C

Aquarium en inrichting

Een aquarium vanaf 80 cm is genoeg voor één of enkele vissen. Belangrijker dan de lengte is het bodemoppervlak: L129 leeft op de bodem en heeft ruimte nodig om een eigen plekje te verdedigen. Gebruik een zachte zandbodem, stapels stenen of leisteen met spleten en voldoende holen. Speciale pleco-holen van klei of leisteen worden graag gebruikt.

Omdat de vissen territoriaal zijn rond hun schuilplek, geldt: altijd meer holen dan vissen. Hout mag, maar is voor deze soort minder belangrijk dan voor houtetende plecos. Planten worden met rust gelaten.

Biotoop nabootsen: rond zand, grote ronde stenen of granietachtige rotsen, wat hout, gedempt licht en stroming, zoals een rotsige oever van de Orinoco.

Gedrag en gezelschap

L129 is overdag vaak verstopt en wordt pas echt actief als het licht uit is. Naar andere soorten is hij vreedzaam. Mannetjes verdedigen hun hol tegen soortgenoten en andere harnasmeervallen van vergelijkbaar formaat, maar dat gaat zelden met echte schade gepaard als er genoeg schuilplaatsen zijn.

Geschikte medebewoners zijn rustige vissen in de middelste en bovenste waterlagen, zoals kleine tetra’s, potloodvisjes of een groepje dwergcichliden. Vermijd grote, snelle eters die al het voer wegkapen, en houd bij voorkeur maar één Hypancistrus-soort per aquarium, omdat verschillende soorten met elkaar kunnen kruisen.

Voeding

In de natuur: kleine ongewervelden, insectenlarven en aangroei op stenen.

In het aquarium: een omnivoor met een voorkeur voor dierlijk voedsel. Geef zinkende tabletten en korrels met veel eiwit, aangevuld met diepvriesvoer zoals rode en witte muggenlarven, artemia, mysis en stukjes mossel of garnaal. Jonge vissen eten ook graag plantaardig voer, zoals spirulinatabletten. Voer bij voorkeur kort voordat het licht uitgaat, zodat de vissen rustig kunnen eten.

Voortplanting

L129 is een holenbroeder. Het mannetje kiest een hol met een ingang die maar net groter is dan de vis zelf en probeert een vrouwtje naar binnen te lokken. Het afzetten kan enkele dagen duren. Daarna jaagt het mannetje het vrouwtje weg en bewaakt het het vrij kleine legsel van een paar tientallen grote eitjes alleen, waarbij het ze met zijn vinnen van vers water voorziet.

De eitjes komen na ongeveer vijf tot zeven dagen uit. De jongen leven eerst van hun dooierzak en eten daarna fijn zinkend voer, pas uitgekomen artemia en microwormen. Een warme temperatuur aan de bovenkant van het bereik, schoon water en sterke stroming bij de holen helpen om het afzetten op te wekken.

Tips uit de praktijk

L129 wordt door houders vaak genoemd als een goede instap in de Hypancistrus-groep. Hij is een stuk betaalbaarder dan de zebrapleco, blijft klein en is redelijk robuust, mits het water schoon en zuurstofrijk is.

Een veelgemaakte fout is ervan uitgaan dat elke pleco algen eet. L129 doet weinig aan algen en heeft eiwitrijk voer nodig. Wie alleen op algen en een enkel algentablet rekent, ziet de vis langzaam vermageren. Let op de buik: een ingevallen buik is een teken dat de vis te weinig voer krijgt, vaak omdat snellere medebewoners alles opeten voordat de pleco tevoorschijn komt.

Houders zien de vissen in het begin soms wekenlang nauwelijks. Dat is normaal gedrag voor een nachtactieve bodembewoner. Met een zaklamp met rood licht of door even na het uitgaan van de verlichting te kijken, zie je ze vaak wel rondscharrelen. Na een gewenningsperiode worden veel exemplaren ook overdag zichtbaarder, zeker op vaste voertijden.

Een ander aandachtspunt is zuurstof. Plecos uit de Orinoco zijn gewend aan stromend, zuurstofrijk water. Een warm, stilstaand aquarium met weinig oppervlaktebeweging is een bekende oorzaak van lusteloze vissen. Een extra stromingspomp of een luchtsteen is een goedkope verzekering.

Wie wil kweken, merkt dat geduld het belangrijkste is. Houders melden dat de vissen vaak pas na enige tijd in een stabiele bak met genoeg holen tot afzetten komen. Wil je de jongen grootbrengen, dan is een aparte soortbak handig, omdat medebewoners de jonge visjes kunnen opeten.

Advies: geef L129 een bak met zand, veel stenen en holen, goede stroming en eiwitrijk voer, en kies rustige medebewoners. Koop bij voorkeur nakweek, en houd er rekening mee dat het patroon met de leeftijd kan veranderen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Blijft klein en past in een middelgroot aquarium
  • Elk exemplaar heeft een eigen patroon
  • Vreedzaam naar andere vissoorten

Nadelen

  • Nachtactief en overdag vaak verstopt
  • Eet weinig algen en heeft eiwitrijk voer nodig
  • Kan kruisen met andere Hypancistrus-soorten

Lees ook: water verversen in je aquarium.

Veelgestelde vragen over Hypancistrus debilittera (L129)

Hoe groot wordt L129?

Hypancistrus debilittera wordt ongeveer 7 cm zonder staart, tot circa 10 cm inclusief staart. Mannetjes worden meestal iets groter dan vrouwtjes.

Eet L129 algen?

Nauwelijks. Het is een omnivoor met een voorkeur voor dierlijk voer, zoals muggenlarven, artemia en eiwitrijke tabletten.

Waar komt L129 vandaan?

Uit de boven-Orinoco in het zuiden van Venezuela, tussen Puerto Ayacucho en San Fernando de Atabapo. In de handel heet hij ook wel ‘Colombian zebra pleco’.

Kun je meerdere L129 samen houden?

Ja, mits er genoeg holen zijn: minstens één per vis en liefst meer. Mannetjes verdedigen hun eigen hol, maar met voldoende schuilplekken blijft het rustig.

Met welke vissen kun je L129 combineren?

Met rustige vissen in de middelste en bovenste waterlagen, zoals kleine tetra’s en potloodvisjes. Houd liever geen andere Hypancistrus-soorten in dezelfde bak.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.