Grote modderkruiper (Misgurnus fossilis)

De grote modderkruiper staat bekend als ‘weervis’ omdat hij onrustig wordt bij luchtdrukveranderingen. Een zeldzame, beschermde inheemse soort.

Grote modderkruiper (Misgurnus fossilis)
Foto: Akos Harka, via Wikimedia Commons (CC BY 3.0)

Over deze vis

De grote modderkruiper werd door Linnaeus in 1758 beschreven, toen nog onder de naam Cobitis fossilis. De soortnaam fossilis betekent in het Latijn ‘opgegraven’ en slaat op de gewoonte van de vis om zich in de modder in te graven. In de zomer of bij opdrogende sloten kan hij er ook echt uit opgegraven worden. In Nederland heet hij grote modderkruiper om hem te onderscheiden van de kleine modderkruiper, in het Engels en Duits heet hij weatherfish en Wetterfisch. Houd hem uit elkaar met de Aziatische Misgurnus anguillicaudatus, die in de handel veel vaker wordt aangeboden.

Hij is een langgerekte, bijna aalachtige vis met een bruingeel lichaam en donkere lengtestrepen langs de flank. Rond de bek zitten tien baarddraden waarmee hij in de bodem naar voedsel tast. Opvallend is dat hij naast zijn kieuwen ook lucht kan happen en via de darm zuurstof opneemt. Daardoor kan hij leven in modderige, zuurstofarme sloten waar andere vissen het niet redden. Mannetjes herken je aan de langere, spitsere borstvinnen.

Zijn naam als weervis heeft de soort te danken aan een oud volksgeloof: bij een naderende onweersbui of drukverandering zou hij onrustig door het water schieten en vaker naar boven komen om lucht te happen. In Midden-Europa werden dieren vroeger zelfs in een glas gehouden als weersvoorspeller. Of het echt werkt, is nooit overtuigend aangetoond, maar de observatie blijft bij aquariumhouders hardnekkig bestaan.

De soort komt voor in grote delen van Europa, van Frankrijk tot ver in Oost-Europa, en ook in Nederland. Hij leeft in stilstaand of traag stromend, modderig water met dichte plantengroei. Het is een schemer- en nachtdier dat overdag vaak ingegraven zit. Mede door het dempen en schoonmaken van sloten, het verdwijnen van moerassen en het uitbaggeren van slootbodems is hij sterk achteruitgegaan. In Nederland is hij beschermd, en hij staat ook op de Europese lijst van soorten die bescherming nodig hebben. Op wereldschaal is de soort volgens de IUCN niet bedreigd, maar plaatselijk is hij erg zeldzaam geworden.

In het kort

Wetenschappelijke naamMisgurnus fossilis
FamilieCobitidae (modderkruipers)
HerkomstMidden- en Oost-Europa, ook in Nederland
VindplaatsEuropa – Midden- en Oost-Europa, Nederland – Sloten, moerassen en rivieren
Maximale grootte25–30 cm
Minimale aquariumgrootte200 liter (120 cm)
Temperatuur4 – 22 °C
pH6,5 – 8,0
Hardheid (GH)5 – 20
GroepsgrootteAlleen of in een kleine groep
GedragVreedzaam, schemeractief
MoeilijkheidMakkelijk
Levensduur10+ jaar
KarakterVreedzaam
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootteAlleen of in een groep

Welke vissen passen bij de Grote modderkruiper?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Misgurnus is een verlatijnsing van oude Engelse, Franse en Spaanse volksnamen (mis’gurn, misgurne, misgurnos) voor deze soort. Het geslacht werd in 1803 beschreven door Lacepède.

fossilis is Latijn voor ‘gegraven’ of ‘opgegraven’. Volgens Müller (1774) slaat dat erop dat de vis zich diep in het moeras ingraaft en na overstromingen soms in de modder wordt teruggevonden.

De soort werd in 1758 beschreven door Linnaeus.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Sloten, moerassen en verlandende plassen met dikke modderlagen en veel planten; kan zuurstofarm water overleven door lucht te happen.

Waterwaarden in de natuur: koel tot gematigd, neutraal water.

Waterwaarden in het aquarium

  • Onverwarmd aquarium

Aquarium en inrichting

Dikke laag zacht zand, veel planten en schuilplekken. Een goed sluitend deksel is nodig.

Biotoop nabootsen: slootbodem met zand, bladresten, riet en inheemse waterplanten.

Voeding

In de natuur: wormen, larven, slakjes en detritus.

In het aquarium: wormen, diepvriesvoer en zinkende korrels.

Voortplanting

Paait in het voorjaar tussen waterplanten; in het aquarium zelden.

Tips uit de praktijk

In Nederland beschermd: je mag hem niet uit de natuur halen. Kweekdieren zijn zeldzaam; vaak wordt de Aziatische Misgurnus anguillicaudatus verkocht.

Omdat de soort beschermd is, wordt hij weinig gehouden. Wat houders melden, past bij wat je van een bodemwoelende koudwatervis verwacht: de eerste weken zie je bijna niets, omdat hij zich meteen ingraaft. Pas als hij vertrouwd is, komt hij ’s avonds tevoorschijn en zwemt hij kronkelend door de bak. Dat ‘weervis’-gedrag, plotseling naar boven schieten en lucht happen, vinden veel houders vooral bij onweer en warm weer opvallend.

Houders merken vaak dat hij weinig kieskeurig is wat voer betreft. Wormen, diepvriesvoer en zinkende korrels gaan er meestal in, vooral als je ze in de avond geeft. Een dikke laag zacht zand is belangrijker dan wat ook: op grof grind beschadigt hij zijn baarddraden en blijft hij schuw. Ook het deksel verdient aandacht, want een weervis die onrustig is, probeert te ontsnappen.

Planten moet je goed verankeren of in potjes zetten, want hij woelt ze los. Combineer hem met rustige, koudwaterminnende vissen, en liever geen kleine visjes of garnalen die hij in het donker kan opeten. Kweek in huis is volgens de ervaring van de meeste houders zeldzaam.

Eerlijk advies: hou hem alleen als je zeker weet dat je dier uit legale kweek komt, want wildvang uit de Nederlandse natuur is verboden. Verwar hem niet met de Oosterse modderkruiper die in de winkel vaak onder dezelfde naam wordt verkocht. Dat is een heel geschikte aquariumvis, maar wel een andere soort, en hij hoort nooit in de sloot terecht te komen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Taai en koudebestendig
  • Grappig gedrag

Nadelen

  • Beschermd en moeilijk legaal te krijgen
  • Woelt planten los

Veelgestelde vragen over de grote modderkruiper

Hoe groot wordt de grote modderkruiper?

De grote modderkruiper (Misgurnus fossilis) wordt 25 tot 30 cm lang.

Hoe oud wordt de grote modderkruiper?

Hij kan 10 jaar of ouder worden.

Waarom heet de grote modderkruiper weervis?

Hij wordt onrustig bij veranderingen in de luchtdruk en zwemt dan druk heen en weer. Daarom werd hij vroeger gebruikt als weervoorspeller.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor een grote modderkruiper?

Reken op minimaal 200 liter met een lengte van 120 cm en een zachte bodem om in te graven. Je kunt hem alleen of in een kleine groep houden.

Is de grote modderkruiper geschikt voor beginners?

Ja, hij staat als makkelijk te boek. Het is een vreedzame, schemeractieve vis, maar het is een beschermde soort, dus koop alleen gekweekte dieren.

Met welke vissen kun je de grote modderkruiper combineren?

Met vreedzame inheemse vissen, zoals het Bermpje, de Bittervoorn en de Elrits.

Welke planten passen bij de grote modderkruiper?

Drijvende en snelgroeiende planten zoals Grof hoornblad en Watervorkje geven schaduw en graven niet los.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.