Reuzenslangenkopvis (Channa micropeltes)

De reuzenslangenkopvis is als jonge vis rood met zwarte strepen, maar volwassen wordt hij blauwzwart en tot een meter lang. Een van de grootste en meest vraatzuchtige roofvissen in het zoete water.

Reuzenslangenkopvis (Channa micropeltes)
Foto: George Chernilevsky, via Wikimedia Commons (publiek domein)

Over deze vis

De reuzenslangenkopvis werd in 1831 beschreven door Georges Cuvier en Achille Valenciennes in hun grote werk over de vissen. De soortnaam micropeltes is afgeleid van Griekse woorden voor ‘klein’ en ‘schild’ en verwijst naar de relatief kleine schubben. In de handel wordt hij vaak red snakehead, giant snakehead of Indonesian snakehead genoemd. De slangenkopvissen (Channidae) danken hun naam aan de platte, schubbige kop die aan een slang doet denken. Ze horen tot de vissen met een extra ademorgaan boven de kieuwen, waarmee ze lucht van het oppervlak kunnen gebruiken.

Het verschil tussen jong en volwassen is bij deze soort extreem. Jonge vissen zijn oranjerood met zwarte banden langs de flanken, en worden vaak in groepen met hun ouders gezien. Naarmate ze groeien, verdwijnen de felle kleuren en wordt de vis donkerder, blauwzwart tot grijs. Dit is precies de reden waarom hij zo vaak in winkels verschijnt: de kleurige jongen zijn erg aantrekkelijk en worden vaak als schattige vis verkocht, terwijl het een van de grootste soorten van zijn familie is.

In het wild leeft hij in een groot deel van Zuidoost-Azië, onder meer in het Mekongebied en op Sumatra, Borneo en Java, in rivieren, meren en moerassen. Hij jaagt op vissen, kikkers en andere dieren, en in de ondiepe wateren heeft hij een goede plek als toproofdier. Ouders bewaken hun eitjes en jongen fel, en er zijn verhalen over aanvallen op mensen die te dichtbij kwamen. De soort wordt in Zuidoost-Azië ook als voedselvis gevangen en gekweekt.

In veel landen zijn slangenkopvissen omstreden, omdat ze als invasieve roofvis grote schade kunnen aanrichten als ze in de natuur terechtkomen. In de Verenigde Staten is de invoer en het vervoer van levende slangenkopvissen daarom verboden. Voor de hobby is de reuzenslangenkopvis een klassiek voorbeeld van een vis die je niet op impuls moet kopen: de juveniele kleur is prachtig, maar het dier is voor de gewone houder niet te huisvesten. Kweek in het aquarium komt nauwelijks voor.

In het kort

Wetenschappelijke naamChanna micropeltes
FamilieChannidae
HerkomstZuidoost-Azië (Mekong, Maleisië, Indonesië)
VindplaatsAzië – Thailand, Cambodja, Vietnam, Maleisië, Indonesië – Mekong en laaglandrivieren
Maximale grootte80 – 130 cm
Minimale aquariumgrootteMeerdere duizenden liters voor een volwassen vis
Temperatuur24 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)3 – 15 °dGH
GroepsgrootteAlleen
GedragZeer agressieve roofvis
MoeilijkheidAlleen voor specialisten
Levensduur10+ jaar
KarakterRoofvis, agressief
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootteAlleen

Welke vissen passen bij de Reuzenslangenkopvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Channa is een naam van Gronow (1763) die door Scopoli geldig werd gemaakt. De herkomst is onbekend; mogelijk komt hij van channe, een Griekse naam voor een wijdbekkige zeevis. Het geslacht werd in 1777 beschreven door Scopoli.

micropeltes komt van het Griekse mikros (‘klein’) en pelte (‘schild’), naar de kleine schubben op de bovenkant van de kop.

De soort werd in 1831 beschreven door Cuvier.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

De soort leeft in grote rivieren, meren en moerassen. Ouders verdedigen hun jongen fel, ook tegen mensen.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Waterwaarden in het aquarium

  • Zeer krachtige filtering

Aquarium en inrichting

Een volwassen vis past alleen in een zeer groot aquarium of een binnenvijver. Een zwaar, afsluitbaar deksel is essentieel.

Biotoop nabootsen: zand, grote wortels, grote stenen en drijfplanten.

Voeding

In de natuur: vissen, kikkers, kreeftachtigen en zelfs kleine watervogels.

In het aquarium: grote stukken vis, garnalen, mosselen en krill.

Voortplanting

Openbroeder; ouders bewaken eitjes en jongen fel. In aquaria vrijwel niet gekweekt.

Tips uit de praktijk

Ervaren houders beschrijven de soort als spectaculair maar onbeheersbaar voor gewone aquaria: een jonge vis van 8 cm is binnen een jaar 30 cm of meer. In veel landen gelden beperkingen op het houden of uitzetten van slangenkopvissen; controleer de actuele regels.

Wat houders van deze soort vaak vertellen, is dat de eerste weken na aankoop nog meevallen. Een jonge reuzenslangenkopvis van een paar centimeter is schuw, eet levend of ontdooid voer en groeit vanaf dag één. Het eigenlijke verhaal begint daarna: binnen enkele maanden is hij te groot voor de bak waarin hij begon, en binnen een jaar voor bijna elke huiskamerbak. Wie dat niet vooraf plant, staat voor een probleem dat maar één oplossing heeft: een nieuwe plek voor de vis vinden, en die is zelden te vinden.

Met eten is hij meestal niet moeilijk. Veel dieren nemen garnalen, visvlees en krill graag aan, en het beste is om het voer met een pincet aan te bieden, zodat de vis leert dat voer van boven komt. Levend voedervis geven is overbodig en kan ziektes meebrengen. Let op de vorm van de vis: een dier dat te dik wordt of juist mager is, wijst vaak op een fout in voer of ruimte. Door zijn enorme eetlust en afval is het water snel vervuild, dus krachtige filtering en grote verversingen zijn geen luxe.

Gedrag dat je pas na maanden ziet, is hoe fel hij wordt. Soortgenoten vragen om veel ruimte en zijn onderling zelden te combineren. Combineren met andere vissen is over het algemeen geen succes; alles wat in zijn bek past verdwijnt, en grotere vissen raken beschadigd. Het deksel moet zwaar en sluitend zijn: slangenkopvissen springen en ademen lucht, dus ze kunnen uit een onbewaakte bak ontsnappen en ver overleven op het droge.

De reuzenslangenkopvis is alleen geschikt voor specialisten met een zeer grote bak of vijver en een plan voor het leven van de vis. Niet geschikt voor wie begint, voor wie een gezelschapsbak wil of voor wie nog moet verhuizen. Eerlijk advies: bewonder hem in een openbaar aquarium, en koop hem niet op impuls. Controleer eerst de regels in je eigen land, want op veel plaatsen is het houden van slangenkopvissen beperkt of verboden.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Spectaculaire jonge kleuren
  • Zeer intelligent

Nadelen

  • Wordt tot een meter groot
  • Extreem agressief
  • Niet geschikt voor de gewone aquariaan

Verwante soorten

Andere grote slangenkoppen zijn de keizer-slangenkopvis (Channa marulioides), de Barca-slangenkopvis (Channa barca) en de Afrikaanse slangenkopvis (Parachanna obscura). Alle soorten vind je in het overzicht van roofvissen.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.