Geophagus sveni

Geophagus sveni is een grote, vreedzame zandgraver uit de Rio Tocantins in Brazilië, met glanzende blauwe lijnen op de kop en een opvallende zwarte flankvlek. Een groepsvis voor een ruim aquarium met een zachte zandbodem en helder, schoon water.

Geophagus sveni
Eigen foto van Alessandro

Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

Geophagus sveni werd in 2010 beschreven door de Braziliaanse ichtyologen Paulo Lucinda, Carlos Lucena en Nadia Assis. De soortnaam eert de Zweedse ichtyoloog Sven Kullander, die veel onderzoek heeft gedaan naar Zuid-Amerikaanse cichliden. De geslachtsnaam Geophagus betekent letterlijk ‘aardeter’ en verwijst naar de typische manier van voedselzoeken: de vissen nemen een hap zand, zeven er alles eetbaars uit en blazen de rest via de kieuwen weer naar buiten.

Voordat de soort een eigen naam kreeg, werd hij in de hobby vaak verkocht als een vorm van Geophagus altifrons of onder een vindplaatsnaam uit het Tocantinsgebied. Ook nu nog worden verschillende Geophagus-soorten uit de ‘altifrons-groep’ onderling verward, omdat ze qua bouw sterk op elkaar lijken. Let bij aankoop dus goed op de herkomst als je een zuivere groep wilt.

Het lichaam is langgerekt en zijdelings afgeplat, met een lange, steile kop en de ogen hoog geplaatst. De grondkleur is zilvergrijs tot goudachtig, met rijen glanzende blauwe en turquoise stippen over de flanken. Op de kop lopen opvallende blauwe lijnen, en midden op de flank zit een donkere vlek. De vinnen hebben een rood-oranje tot blauwe tekening en de staart is vaak fraai gestippeld. Mannetjes worden groter, krijgen langere vinpunten en ontwikkelen met de leeftijd soms een lichte bult. Uiterlijk zijn mannetjes en vrouwtjes echter lastig te onderscheiden, zeker bij jonge dieren.

Geophagus sveni is een van de grootste soorten van het geslacht en kan in het aquarium tot zo’n 20 centimeter lang worden. Ondanks dat formaat is het een vreedzame vis die vooral bezig is met zand zeven en in een groep rustig door de bak beweegt. Hij is geschikt voor houders die al wat ervaring hebben met cichliden en die een groot aquarium kunnen bieden.

In het kort

Wetenschappelijke naamGeophagus sveni
FamilieCichlidae
HerkomstBrazilië, stroomgebied van de Rio Tocantins
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië – Rio Tocantins
Maximale grootte17 – 20 cm
Minimale aquariumgrootte180 cm / 600 liter
Temperatuur26 – 30 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)2 – 12 °dGH
GroepsgrootteGroep van minimaal 6
GedragVreedzaam, licht territoriaal tijdens het broeden
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur8 – 10 jaar
KarakterVreedzaam, territoriaal
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumJa
Minimale groepsgrootte6 of meer

Welke vissen passen bij de Geophagus sveni?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Geophagus komt van het Griekse ge (‘aarde’) en phagein (‘eten’): ‘aardeter’. Het is een vertaling van Pappaterra, de lokale naam voor deze cichliden in Mato Grosso (Brazilië). Het geslacht werd in 1840 beschreven door Heckel.

sveni is een eerbetoon aan de ichtyoloog Sven O. Kullander (geb. 1952) van het Zweeds Natuurhistorisch Museum, voor zijn vele bijdragen aan de systematiek van cichliden.

De soort werd in 2010 beschreven door Lucinda, Lucena en Assis.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Geophagus sveni is bekend uit de middenloop van de Rio Tocantins in Brazilië. Dit is een grote helderwaterrivier met zandbanken, rotsen en rustige baaien. De vissen leven in groepen boven open zandvlakten, waar ze de hele dag voedsel uit de bodem zeven. Tussen de zandbanken liggen stenen en omgevallen takken, die dienen als oriëntatiepunten en schuilplaats.

Waterwaarden in de natuur: warm, helder, zacht en licht zuur tot neutraal. Grote delen van de Tocantins zijn de laatste decennia veranderd door stuwdammen, wat ook de leefomgeving van deze soort onder druk zet.

Waterwaarden in het aquarium

De soort is niet extreem veeleisend en doet het in middelhard leidingwater vaak goed, mits het water schoon is. Wie wil kweken of de mooiste kleuren wil zien, kiest voor zachter water. Veel belangrijker is een lage vervuiling, want Geophagus is gevoelig voor hoge nitraat- en fosfaatwaarden.

  • Hoge temperatuur: 27 tot 29 °C is een goede richtwaarde
  • Wekelijks 30 tot 50% verversen
  • Krachtige filtering met matige stroming

Aquarium en inrichting

Een groep van deze grote zandgravers heeft veel bodemoppervlak nodig. Reken op minimaal 180 cm lengte en een diepte van 60 cm. Een zachte, fijne zandbodem van minimaal 5 tot 8 centimeter dik is onmisbaar: grof grind beschadigt de kieuwen en de bek en laat de vissen hun natuurlijke gedrag niet uitvoeren.

Biotoop nabootsen: een grote open zandvlakte met hier en daar een paar ronde rotsen en wat stukken hout langs de achterwand. Planten zijn in de natuur schaars; wie toch groen wil, kiest voor vastgezette javavaren of anubias op hout. Houd de voorgrond vrij zodat de groep kan zeven.

Gedrag en gezelschap

Geophagus sveni is een groepsvis die zich pas echt op zijn gemak voelt met soortgenoten om zich heen. Alleen of met z’n tweeën gehouden worden ze schuw. Ze zijn vreedzaam tegen andere vissen en passen goed bij rustige Zuid-Amerikaanse soorten van vergelijkbaar formaat, zoals grotere zalmen, discus of maanvissen in een ruime bak, en harnasmeervallen. Kleine neontetra’s kunnen in de bek van een volwassen vis verdwijnen. Vermijd felle, territoriale cichliden die de groep wegdrukken.

Voeding

In de natuur: kleine ongewervelden, insectenlarven, plantaardig materiaal en organisch materiaal uit het zand.

In het aquarium: een zinkende korrel van goede kwaliteit als basis, aangevuld met diepvriesvoer zoals artemia, mysis, muggenlarven en cyclops. Geef ook regelmatig voer met plantaardige bestanddelen. Voer liever twee tot drie kleine porties per dag dan één grote, zodat het voer op de bodem terechtkomt en niet blijft liggen.

Voortplanting

Geophagus sveni is een vertraagde muilbroeder. Het paar maakt een vlakke steen schoon en zet daar de eitjes op af. Na enkele dagen, wanneer de larven uitkomen, neemt een van de ouders (vaak het vrouwtje, soms beide) de larven in de bek. Daar blijven ze tot ze vrij kunnen zwemmen, waarna de jongen nog enige tijd bij gevaar weer in de bek van de ouders vluchten. De jongen eten direct pas uitgekomen artemia en fijn gemalen voer.

Tips uit de praktijk

Houders van Geophagus zeggen vaak dat een groep zandgravers de bak tot leven brengt: er is altijd beweging en de vissen zijn constant met de bodem bezig. Tegelijk wordt de uiteindelijke grootte van Geophagus sveni vaak onderschat. De jonge vissen van zes centimeter in de winkel groeien bij goede verzorging snel, en binnen een jaar of twee heb je een groep stevige vissen die ruimte nodig heeft.

Een veelgehoorde valkuil is de bodem. Wie grind of grof zand gebruikt, ziet vissen die nauwelijks eten, schuw blijven en soms beschadigingen aan de bek krijgen. Investeer dus in fijn, rond zand en zorg dat je makkelijk bij de bodem kunt om de bovenste laag af te zuigen. Een schone bodem is minstens zo belangrijk als schoon water, omdat de vissen de hele dag door het zand halen.

Ook gevoeligheid voor slechte waterkwaliteit wordt vaak genoemd. Bij Geophagus zie je bij hoge nitraatwaarden en te weinig verversen sneller gat-in-de-kop, vinrot en bacteriële problemen dan bij veel andere cichliden. Royaal verversen en niet te zwaar voeren zijn de beste preventie. Een warme bak houdt de vissen actief, maar warm water bevat minder zuurstof; zorg dus voor wat oppervlaktebeweging.

Wat houders na een tijd opvalt, is de rangorde binnen de groep. Een of twee dominante mannetjes claimen de beste plek, maar echte schade blijft meestal uit zolang de groep groot genoeg is en er voldoende ruimte is. Bij paringsgedrag kan een paar een hoek van de bak tijdelijk verdedigen. Grotere groepen geven rustiger gedrag dan een paar of een trio.

Kweek komt voor, maar in een gezelschapsaquarium worden eieren of larven vaak opgegeten door medebewoners. Wie wil kweken, laat het paar in een aparte bak broeden of haalt de ouder met larven in de bek voorzichtig over.

Eerlijk advies: neem Geophagus sveni alleen als je een groot aquarium met fijn zand hebt en bereid bent om flink te verversen. Begin met een groep van zes tot acht jonge dieren, combineer ze met rustige Zuid-Amerikanen en geef ze een open zandvlakte. Dan heb je een prachtige, vreedzame groep die jarenlang boeit.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Prachtige blauwe tekening op kop en flanken
  • Vreedzaam ondanks het formaat
  • Boeiend zeefgedrag en interessante broedzorg

Nadelen

  • Wordt groot en heeft een zeer ruime bak nodig
  • Gevoelig voor slechte waterkwaliteit
  • Heeft een fijne zandbodem nodig
  • Geslachten lastig te onderscheiden

Veelgestelde vragen over Geophagus sveni

Hoe groot wordt Geophagus sveni?

De opgaven lopen uiteen: in de wetenschappelijke beschrijving gaat het om vissen tot zo’n 17 cm zonder staart, en in andere bronnen worden grotere exemplaren genoemd. In het aquarium worden mannetjes vaak 18 tot 20 cm lang.

Met hoeveel Geophagus sveni houd je ze samen?

Houd ze in een groep van minimaal zes. In kleinere aantallen worden ze schuw en kan één dominante vis de rest opjagen.

Welke bodem is geschikt voor Geophagus sveni?

Een fijne, ronde zandbodem van minimaal 5 cm dik. Grind is ongeschikt, omdat de vissen voortdurend zand door de bek en kieuwen zeven.

Is Geophagus sveni een muilbroeder?

Ja, hij is een vertraagde muilbroeder: de eieren worden op een steen gelegd en de larven worden pas na het uitkomen in de bek genomen.

Met welke vissen kun je Geophagus sveni combineren?

Met rustige Zuid-Amerikaanse vissen van vergelijkbaar formaat, zoals grotere zalmen, maanvissen en harnasmeervallen. Te kleine visjes en felle cichliden zijn geen goede keuze.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

Eigen foto van Alessandro