De Jack Dempsey is een stevige, donker gekleurde cichlide uit Midden-Amerika, bezaaid met glanzende blauwe en groene stippen. Een vis met karakter en een flinke dosis temperament, die het best tot zijn recht komt in een ruim aquarium met veel stenen en hout.

Eigen foto van Alessandro
Over deze vis
De Jack Dempsey werd in 1903 door Charles Tate Regan beschreven als Heros octofasciatus. Daarna heeft de soort een lange reis door de geslachten gemaakt: lange tijd stond hij bekend als Cichlasoma octofasciatum, en sinds 2007 valt hij onder het geslacht Rocio. Omdat Rocio grammaticaal vrouwelijk is, is de juiste schrijfwijze Rocio octofasciata, al kom je in de handel en op internet nog veel octofasciatus en Cichlasoma octofasciatum tegen. De soortnaam betekent ‘met acht banden’ en verwijst naar de donkere dwarsbanden die vooral bij jonge en gestreste vissen zichtbaar zijn.
De Engelse naam, die ook in Nederland gangbaar is, kreeg de vis in de jaren dertig van de vorige eeuw. Aquariumhouders in de Verenigde Staten vonden hem net zo vechtlustig als de toen beroemde bokser Jack Dempsey, en de naam is altijd gebleven. Eerlijk gezegd valt het temperament in de praktijk vaak mee vergeleken met andere grote Midden-Amerikaanse cichliden, maar een lieverdje is hij zeker niet.
Het lichaam is hoog en stevig, met een grote kop en een flinke bek. De grondkleur is donker, van grijsbruin tot bijna zwart, met talloze glanzende stippen in blauw, groen en goud op flanken, kieuwdeksels en vinnen. Mannetjes worden groter, hebben langer uitgetrokken rug- en aarsvinnen en krijgen met de jaren vaak een lichte bult op het voorhoofd. De rugvin van het mannetje heeft vaak een rood of oranje randje. Vrouwtjes blijven kleiner, hebben meestal minder stippen en dragen vaak donkere vlekken op het kieuwdeksel en in de rugvin. Daarnaast bestaat er een gekweekte blauwe vorm, de ‘Electric Blue Jack Dempsey’, die zachter van karakter maar ook gevoeliger en minder groeikrachtig is.
De Jack Dempsey is al bijna een eeuw in de hobby en wordt vrijwel uitsluitend gekweekt. Hij is sterk, eet alles en verdraagt een brede range aan waterwaarden. Dat maakt hem tot een goede eerste grote cichlide, mits je de ruimte en het juiste gezelschap hebt. Een volwassen mannetje herkent zijn verzorger en is eigenlijk meer huisdier dan sierobject.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Rocio octofasciata |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Atlantische zijde van Midden-Amerika, van Zuidoost-Mexico tot Honduras |
| Vindplaats | Midden-Amerika – Mexico, Belize, Guatemala, Honduras – Laaglandrivieren, meren en moerassen |
| Maximale grootte | 20 – 25 cm (vrouwtjes kleiner) |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 400 liter |
| Temperatuur | 22 – 28 °C |
| pH | 6,5 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 8 – 20 °dGH |
| Groepsgrootte | Paar of één mannetje |
| Gedrag | Territoriaal, vooral in de broedtijd agressief |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Roofvis, agressief |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Nee |
| Minimale groepsgrootte | Paar |
Welke vissen passen bij de Jack Dempsey?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Rocio komt van het Spaanse rocío (‘ochtenddauw’), naar de glanzende stippen op wangen en flanken. Rocío is ook de voornaam van de vrouw van de beschrijver. Het geslacht werd in 2007 beschreven door Schmitter-Soto.
octofasciata komt van het Latijnse octo (‘acht’) en fasciata (‘gebandeerd’), naar zeven donkere banden op de flank en een achtste op de staartwortel.
De soort werd in 1903 beschreven door Regan.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De Jack Dempsey leeft aan de Atlantische zijde van Midden-Amerika, van het Mexicaanse laagland rond Veracruz en het schiereiland Yucatán via Belize en Guatemala tot in Honduras. Hij komt voor in langzaam stromende rivieren, kanalen, meren en moerassen, vaak in warm, troebel of licht modderig water. De bodem bestaat er uit zand en modder, met omgevallen bomen, wortels en stenen waartussen de vissen schuilen en hun territorium kiezen.
Waterwaarden in de natuur: warm, middelhard tot hard en neutraal tot licht alkalisch. Door ontsnappingen en uitzettingen komt de soort inmiddels ook buiten zijn natuurlijke gebied voor, onder andere in delen van de Verenigde Staten en Azië.
Waterwaarden in het aquarium
De soort is niet kieskeurig. Gewoon Nederlands leidingwater, dat meestal middelhard en licht alkalisch is, is prima. Veel belangrijker dan de exacte pH is schoon water: grote cichliden eten veel en produceren veel afval.
- Krachtige filtering, minimaal drie tot vier keer de bakinhoud per uur
- Wekelijks 30 tot 50% verversen
- Nitraat liefst onder de 25 mg/l houden
Aquarium en inrichting
Voor een paar is een bak van minimaal 150 cm lang en 50 tot 60 cm diep de ondergrens; groter is beter, zeker als je er andere vissen bij wilt houden. Jack Dempseys graven graag, dus zet stenen direct op de bodemplaat en niet op het zand, zodat er niets kan omvallen.
Biotoop nabootsen: een zandbodem, grote ronde stenen, stevig wortelhout en een laag bladeren. Planten worden vaak uitgegraven; drijfplanten en vastgebonden planten zoals javavaren of anubias op hout hebben de meeste kans. Gedempt licht laat de stippen het mooist uitkomen.
Gedrag en gezelschap
De Jack Dempsey is territoriaal en kan, zeker in de broedtijd, fel uithalen naar alles wat in de buurt komt. Buiten de broedtijd valt het vaak mee en zijn ze vooral rustig en nieuwsgierig. Combineer ze alleen met vissen van vergelijkbaar formaat en karakter, zoals andere stevige Midden-Amerikaanse cichliden, grotere harnasmeervallen of stevige karperzalmen van formaat. Kleine scholingsvisjes worden gezien als voer. Houd één paar per aquarium, tenzij het aquarium echt heel groot is.
Voeding
In de natuur: wormen, insectenlarven, kreeftachtigen, kleine visjes en ander klein bodemleven.
In het aquarium: een goede cichlidenkorrel als basis, aangevuld met diepvriesvoer zoals krill, mysis, muggenlarven en garnalen. Voer gevarieerd en niet te veel: liever een of twee keer per dag een portie die in een paar minuten op is. Zoogdiervlees zoals runderhart is niet nodig en belast het water.
Voortplanting
De Jack Dempsey is een openbroeder. Een paar maakt een steen of een stuk hout schoon en het vrouwtje zet er honderden eitjes op af. Beide ouders bewaken eieren en jongen, die al snel naar een uitgegraven kuil worden verplaatst. De jongen eten vanaf de eerste dagen pas uitgekomen artemia en fijn gemalen voer. Tijdens de broedzorg kan het mannetje zich hard tegen het vrouwtje keren; een scheidingswand of veel schuilplekken helpen dan.
Tips uit de praktijk
Houders van de Jack Dempsey noemen hem vaak de ideale eerste grote cichlide: sterk, makkelijk met voer en met veel persoonlijkheid. Wat vaak wordt onderschat, is hoe groot hij wordt. Het jonge visje van vijf centimeter uit de winkel is binnen anderhalf tot twee jaar een stevige vis van twintig centimeter, en dan is een bak van een meter echt te klein.
Een veelgehoorde valkuil is het samenstellen van een paar. Twee willekeurige volwassen vissen bij elkaar zetten gaat vaak mis, omdat het mannetje het vrouwtje dan kan doodjagen als zij niet klaar is om te paaien. De veiligste methode is een groepje van vijf tot zes jonge vissen samen op te laten groeien en te wachten tot zich een paar vormt. De overige vissen moet je dan wel kwijt kunnen; regel dat vooraf met de winkel of een vereniging.
Wat houders ook vaak merken, is dat het karakter per vis sterk verschilt. Sommige mannetjes blijven hun hele leven redelijk tolerant, andere worden met de jaren steeds feller. Houd daarom altijd een plan B achter de hand, zoals een tweede aquarium of een scheidingswand. De kleur is ook een goede graadmeter: een vis die opeens heel donker wordt met duidelijke banden is gestrest, terwijl een vis die zwart kleurt met felle stippen vaak in broedstemming is.
De Electric Blue-vorm verdient een aparte opmerking. Die is in de praktijk kwetsbaarder, groeit trager en wordt vaker ziek dan de wildkleurige vorm, en hij is ook minder geschikt om samen met fellere cichliden te houden. Wie voor deze blauwe vorm kiest, doet er goed aan extra te letten op stabiele waterwaarden en rustig gezelschap.
Inrichting die moet blijven staan, moet stevig zijn. Jack Dempseys herinrichten graag hun bak, verplaatsen zand en trekken planten uit. Hou je verwarmer en filterinlaat goed afgeschermd, want een volwassen vis kan een losse verwarmer stukbijten of tegen het glas duwen. Gat-in-de-kop (kleine kuiltjes rond de ogen en op het voorhoofd) zie je vooral in bakken met hoog nitraat en eenzijdig voer; veel verversen en gevarieerd voeren is de beste preventie.
Eerlijk advies: kies de Jack Dempsey als je een ruime bak hebt en een echte huisdiervis wilt. Begin met een groepje jonge dieren of een gegarandeerd paar, richt de bak stevig in en verwacht niet dat kleine visjes of tere planten het overleven. Dan heb je meer dan tien jaar plezier van een vis die je bij elke voederbeurt herkent.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Prachtige glanzende stippen
- Sterk en weinig kieskeurig over water en voer
- Veel persoonlijkheid, herkent zijn verzorger
- Interessante broedzorg
Nadelen
- Wordt groot en heeft een ruime bak nodig
- Territoriaal, zeker in de broedtijd
- Graaft en vernielt planten
- Niet te combineren met kleine vissen
Veelgestelde vragen over de Jack Dempsey
Hoe groot wordt de Jack Dempsey?
Mannetjes worden 20 tot 25 cm lang, vrouwtjes blijven meestal enkele centimeters kleiner. Ze groeien vrij snel: binnen twee jaar zijn ze bijna volgroeid.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor een Jack Dempsey?
Voor een paar is 150 cm en zo’n 400 liter de ondergrens. Wil je er andere grote vissen bij houden, dan is een nog grotere bak verstandig.
Is de Jack Dempsey agressief?
Hij is territoriaal en kan fel zijn, vooral tijdens de broedzorg. Met genoeg ruimte en gezelschap van vergelijkbaar formaat valt het meestal mee, maar kleine vissen worden opgegeten.
Wat is de juiste naam: octofasciata of octofasciatus?
Sinds de soort in het geslacht Rocio staat, is Rocio octofasciata de correcte schrijfwijze. Oudere namen zoals Cichlasoma octofasciatum kom je nog vaak tegen in de handel.
Wat eet een Jack Dempsey?
Een goede cichlidenkorrel als basis, aangevuld met diepvriesvoer zoals krill, mysis en muggenlarven. Voer gevarieerd en niet te veel.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
