De maanvis is met zijn hoge, platte lichaam en lange vinnen een van de meest herkenbare aquariumvissen. Het is een cichlide die in paren broedt en zijn jongen verzorgt.












Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)
Over deze vis
De maanvis werd in 1823 beschreven door Schultze, in een werk van Lichtenstein, aanvankelijk onder een andere geslachtsnaam. De geslachtsnaam Pterophyllum betekent ‘vleugelblad’, en de soortnaam scalare verwijst naar de trapachtige, verticale banden op het lichaam. In het geslacht zitten nog twee andere soorten: Pterophyllum altum, de hoge maanvis met een sterk hellend voorhoofd, en Pterophyllum leopoldi. Die twee lijken sterk op de gewone maanvis, maar zijn moeilijker te houden. De maanvis die je in winkels ziet, is vrijwel altijd Pterophyllum scalare of een kruising daarvan.
In de wildvorm is de vis zilverkleurig met vier donkere verticale banen, waarvan één door het oog loopt. De hoge, zijdelings afgeplatte vorm en de sterk verlengde rug- en aarsvin maken hem in staat om zich tussen verticale wortels en plantenstengels te verbergen. Bij opwinding, schrik of tijdens het broeden kan de tekening sterk veranderen, en de banen worden dan donkerder of juist vager. De verschillen tussen mannetje en vrouwtje zijn zeer klein, en pas vlak voor het afzetten van eitjes zie je aan de legbuis wie wie is.
Er bestaan tientallen kweekvormen. De bekendste zijn de zilveren, de marmer-, de zwarte, de goud- en de koivorm, en die met lange, sluierachtige vinnen. Ook zijn er albino- en zebravormen. Veel daarvan zijn niet op kleur gefokt maar op vorm en tekening, en de lange vinnen maken de vissen kwetsbaarder voor beschadigingen. De wilde vorm is sterker en heeft een stevigere vorm, maar wordt minder verkocht.
In het wild komt de soort voor in het Amazonebekken en in de rivieren van Guyana. Hij leeft daar in rustige delen met veel drijvende planten, wortels en overhangende vegetatie. Zijn voedsel bestaat uit kleine visjes, insectenlarven en kreeftachtigen die hij tussen de planten oppikt. In de wildvorm is hij niet bedreigd, en in de handel is vrijwel alles kweek uit grote kwekerijen.
De maanvis is al meer dan een eeuw een hoofdrolspeler in de aquariumhobby. Hij kwam in het begin van de twintigste eeuw in Europa terecht en is sindsdien een symbool voor het gezelschapsaquarium geworden. Zijn vorm is zo herkenbaar dat hij vaak als logo of pictogram voor aquaria wordt gebruikt.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Pterophyllum scalare |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Amazonebekken (Peru, Colombia, Brazilië), Guyana |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Peru, Colombia, Brazilië, Guyana – Amazonebekken en Essequibo |
| Maximale grootte | 15 cm lang, 20 – 25 cm hoog |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 250 liter, minimaal 50 cm hoog |
| Temperatuur | 24 – 30 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 3 – 15 °dGH |
| Groepsgrootte | Groep van 7 of meer, of een vast paar |
| Gedrag | Rustig, territoriaal tijdens het broeden; eet kleine vissen |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Ja |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | 7 of meer |
Welke vissen passen bij de Maanvis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Uitgewerkt: Maanvis en neontetra samen · alle combinaties
Wat betekent de naam?
Pterophyllum komt van het Griekse pteron (‘vleugel’) en phyllon (‘blad’): een ‘gevleugeld blad’, vermoedelijk naar de hoge, brede, driehoekige rugvin. Het geslacht werd in 1840 beschreven door Heckel.
scalare komt van het Latijn voor ‘ladder’ of ’trap’, naar de stekels van de rugvin die trapsgewijs steeds hoger worden.
De soort werd in 1823 beschreven door Schultze.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Maanvissen leven in rustige, dichtbegroeide delen van rivieren, overstroomde bossen en moerassen, vaak tussen verticale wortels, takken en rietstengels waar hun platte vorm perfecte camouflage biedt.
Waterwaarden in de natuur: zacht, licht zuur water.
Waterwaarden voor de maanvis
- Weinig stroming, stabiele waarden
Welk aquarium heeft de maanvis nodig?
Hoogte is belangrijk: kies een bak van minimaal 50 cm hoog en 120 cm lang.
Biotoop nabootsen: zandbodem, verticaal geplaatst kienhout en wortels, hoge planten zoals Vallisneria en Echinodorus, bladeren op de bodem en gedempt licht. Laat open ruimte in het midden.
Wat eet de maanvis?
Kort antwoord: Een maanvis eet cichlidenkorrels en vlokken, aangevuld met diepvries muggenlarven, artemia en mysis. Volwassen maanvissen eten ook kleine visjes zoals neons.
In de natuur: kleine visjes, insectenlarven, kreeftachtigen en wormen.
In het aquarium: cichlidenkorrels, vlokken, diepvries muggenlarven, artemia en mysis. Neons en andere kleine visjes worden als volwassen maanvis vaak opgegeten.
Voortplanting van de maanvis
Maanvissen vormen vaste paren. Ze poetsen een verticaal vlak (blad, steen, filterbuis) en zetten daar honderden eitjes af, die ze beschermen en toewuiven. Na 2 – 3 dagen komen de eitjes uit; de larven worden nog enkele dagen verzorgd. In een gezelschapsaquarium eten medebewoners vaak het broed.
Tips uit de praktijk
Houders zijn vaak verrast hoeveel persoonlijkheid maanvissen hebben: ze herkennen hun verzorger en bedelen om voer. Veel voorkomende teleurstellingen: kleine tetra’s die verdwijnen, en een paar dat tijdens het broeden de rest van de bak opjaagt.
Veel houders merken dat maanvissen de eerste weken na aankoop nog schuw zijn en dicht bij planten of hout blijven. Binnen een paar weken worden ze zekerder en beginnen ze bij de voorruit te bedelen. Jonge dieren zijn vaak kleiner en zachter dan volwassenen; ze groeien in enkele maanden flink en hebben dan meer ruimte nodig dan je in eerste instantie denkt.
Eten is zelden een probleem. Vlokken, korrels en diepvriesvoer worden gretig gegeten, en een maanvis wil vaak meer dan hij nodig heeft. Wie te veel voert, krijgt vervuild water en een dikke vis. Een voerdag per week overslaan is voor volwassen dieren geen probleem.
De typische fouten hebben te maken met combinaties. Kleine tetra’s en jonge garnalen verdwijnen zodra de maanvis groot genoeg is, en vinnenbijters zoals sommige barbelen richten schade aan de lange vinnen aan. Andere houders zien ook dat dieren in te kleine of te lage bakken gaan kwijnen. Ziektes die veel voorkomen, zijn witte stip, kieuwproblemen en darmontstekingen, vooral als de waterkwaliteit achteruitgaat of nieuwe vissen niet in quarantaine zijn gezet.
Wat je pas na maanden merkt, is de rangorde en de paarvorming. Een vast paar kiest een blad of een filterbuis en poetst dat schoon, en verdedigt dan heftig zijn territorium, ook tegen grotere vissen. Broedsel in een gezelschapsbak komt zelden groot. Wie wil kweken, zet het paar apart. Goede buren zijn grotere scholenvissen, pantserwelzen en rustige bodemvissen.
Eindadvies: de maanvis is een prachtige en betrekkelijk makkelijke vis, mits je de bak hoog genoeg kiest en de medebewoners zorgvuldig uitzoekt. Heb je een bak vol kleine visjes, kies dan een andere blikvanger.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Elegante blikvanger
- Veel kleurvarianten
- Interessant broedgedrag
- Lange levensduur
Nadelen
- Eet kleine vissen
- Heeft een hoog aquarium nodig
- Territoriaal tijdens het broeden
- Lange vinnen trekken vinnenbijters aan
Mijn ervaring met de maanvis
De maanvis is een van de meest herkenbare zoetwatervissen, met zijn enorme vinnen die omhoog en omlaag steken. Naar achteren gebogen vinnen komen volgens mij meestal door een te lage bak of een erfelijk foutje bij het kweken. Kies daarom het liefst een aquarium van minimaal 60 centimeter hoog. Houd maanvissen ook niet alleen, maar met minstens zeven samen. Zo verdelen ze de agressie onderling en wordt niet steeds dezelfde maanvis als zwakste gezien en lastiggevallen.

Veelgestelde vragen over de maanvis
Hoe groot wordt een maanvis?
Ongeveer 15 cm lang en 20 tot 25 cm hoog, inclusief vinnen.
Hoe groot moet het aquarium voor maanvissen zijn?
Minimaal 120 cm, ongeveer 250 liter, en minstens 50 cm hoog vanwege hun hoge lichaamsvorm.
Kunnen maanvissen bij neontetra’s?
Het kan, mits de neontetra’s groot genoeg zijn. Volwassen maanvissen eten kleine neons wel op, dus kies volwassen neontetra’s en zet ze bij voorkeur samen met jonge maanvissen in de bak.
Hoeveel maanvissen kun je samen houden?
Een groep van minimaal 7, of een vast paar. In een grotere groep wordt de agressie verdeeld en wordt niet steeds dezelfde vis opgejaagd. In de broedtijd verdedigt een paar zijn plek.
Hoe oud wordt een maanvis?
Met goede verzorging 10 tot 15 jaar.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.

