De roodkopcichlide is een fors, hoogruggig Midden-Amerikaans gedrocht in de goede zin van het woord: zilverblauw met een rode kop, een zwarte vlek en bij oudere mannetjes een vetbult op het voorhoofd. Hij eet in de natuur vooral plantaardig voedsel, wat hem tot een uitzonderlijk type cichlide maakt. Een indrukwekkende vis voor een grote bak met robuuste tankgenoten.


Meer eigen foto’s van Alessandro
Over deze vis
De roodkopcichlide werd in 1935 door Carl Hubbs beschreven, oorspronkelijk als Cichlasoma synspilum. Later kwam hij terecht in het geslacht Vieja, wat Spaans is voor ‘oude vrouw’ en in Midden-Amerika een volksnaam is voor cichliden. In de handel en in oudere boeken zie je nog steeds de spelling synspilum, maar de correcte soortnaam is synspila. In de Engelstalige wereld heet hij ‘redhead cichlid’, en die naam klopt beter dan de Nederlandse: de rode tot oranjerode kop en borst zijn het meest opvallend.
De rest van het lichaam is zilverig tot geelgroen met een blauwgroene glans en een verspreide donkere vlek op de flank. Jonge dieren zijn onopvallend: een grijzige tot zilverkleurige vis zonder veel rood. De rode kop ontwikkelt zich pas als de vis volwassen wordt. Mannetjes zijn groter, kleuriger en krijgen een vetbult op de kop, met verlengde uiteinden van rug- en aarsvin. Vrouwtjes blijven kleiner en hebben minder rood.
In de natuur komt de soort voor in het stroomgebied van de Río Usumacinta in Mexico, Guatemala en Belize, in stilstaande of langzaam stromende delen van laaglandrivieren en in meren. Af en toe wordt hij ook in licht brak water aangetroffen, al is dat voor het aquarium niet nodig. In tegenstelling tot veel andere grote cichliden eet hij in het wild vooral plantaardig voedsel, en dat verklaart waarom hij in de bak veel groenvoer accepteert.
Voor de hobby is hij van belang als aanbieder van een ‘gezellige’ grote cichlide, en hij wordt ook gebruikt in kruisingen voor kweekvormen zoals sommige bloedpapegaaien- en flowerhorn-achtige hybriden, al ligt de herkomst van die vissen niet altijd vast. Wie een zuivere roodkop wil, kan het best bij een kweker met bekende ouders kopen, want hybriden worden soms onder dezelfde naam verkocht.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Vieja synspila |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Mexico, Guatemala en Belize (Río Usumacinta) |
| Vindplaats | Midden-Amerika – Mexico, Guatemala, Belize – Río Usumacinta |
| Maximale grootte | Ca. 35 cm (in het aquarium meestal 25 – 30 cm) |
| Minimale aquariumgrootte | 150 cm / 500 liter |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 7,0 – 8,0 |
| Hardheid (GH) | 10 – 15 °dGH |
| Groepsgrootte | Paar, of één mannetje met meerdere vrouwtjes in een zeer grote bak |
| Gedrag | Matig agressief; territoriaal in de broedtijd |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 – 15 jaar |
| Karakter | Semi-agressief |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Harem: 1 mannetje met meerdere vrouwtjes |
Welke vissen passen bij de Roodkopcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Vieja is Spaans voor ‘oud vrouwtje’, een volksnaam voor cichliden in delen van Zuid-Amerika. Het geslacht werd in 1969 beschreven door Fernández-Yépez.
De soortnaam synspila staat niet als aparte soort in het ETYFish Project, daarom leggen we hier alleen de geslachtsnaam uit.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De roodkopcichlide komt uit het stroomgebied van de Río Usumacinta, een grote rivier die door Mexico, Guatemala en Belize loopt. Hij leeft in rustige, laaggelegen delen van de rivier en in de vele meren die het gebied kent. Soms zwemt hij zelfs in licht brakke omstandigheden.
Het water is er kalkrijk, hard en basisch, met een zacht stromende of stilstaande oever, veel hout en plantenmateriaal. Daar graast de vis op planten, algen en organisch materiaal, aangevuld met kleine dieren. Daardoor heeft hij een langer darmkanaal dan echte roofvissen, en dat is ook in het aquarium terug te zien in de voeding.
Planten en hout onder water: In de benedenloop van de Usumacinta (Pantanos de Centla) komen Egeria densa, Salvinia auriculata, Ludwigia repens, mangrovewortels en veel afgevallen blad voor.
Waterwaarden in het aquarium
De vis houdt van hard, basisch water en heeft dat ook nodig voor zijn kleurvorming en gezondheid. Een bak met zacht kraanwater is dus niet ideaal, tenzij je met een mineraalrijke toevoeging werkt.
- Gebruik hard, matig basisch water; koraalgruis of dolomiet in het filter kan helpen.
- Ververs wekelijks een groot deel: het is een grote, vervuilende vis.
- Gebruik een krachtig filter met genoeg capaciteit; extern of sump is aan te raden.
- Houd het water goed geluchte; tegen zuurstofgebrek is hij niet bestand.
Aquarium en inrichting
Voor een paar heb je minimaal een bak van 150 cm lang nodig, en hoe groter hoe beter. Richt de bak in met veel steen en hout voor schuilplekken en om grenzen te maken tussen de territoria. Een fijne zandbodem past goed: de vis graaft af en toe.
Planten zijn lastig: de vis eet ze op of trekt ze los. Kies zeer sterke soorten zoals Anubias op hout of gebruik kunstplanten. Zorg dat stenen stevig op de bodem staan, niet op het zand, omdat de vissen eronder graven en alles kan instorten.
Biotoop nabootsen: zandbodem, kalkrijke stenen, hout, weinig planten en een matige stroming. Maak er een open bak van met een paar grote schuilplekken, zoals de rustige rivieroevers van de Usumacinta.
Gedrag en gezelschap
De roodkopcichlide is matig agressief. Als je hem in een grote bak met voldoende rotsen en hout houdt, kan hij met andere robuuste Midden-Amerikaanse cichliden samenleven. Het vrouwtje wordt soms gepest, zeker in kleinere bakken, dus geef haar schuilplekken.
Goede gezelschapsvissen zijn andere stevige cichliden van vergelijkbare grootte, zoals een midascichlide, een texascichlide of een oscar. Combineer hem niet met kleine of schuwe vissen: die worden opgejaagd of opgegeten als ze in zijn bek passen.
Voeding
In de natuur: de vis is vooral een planteneter en grazer, met algen, waterplanten, zaden en organisch afval op het menu, aangevuld met kleine ongewervelden.
In het aquarium: geef een goede cichlidenkorrel als basis, met daarnaast veel plantaardig voer: spirulina, spinazie, sla, komkommer en erwten. Daarnaast af en toe vlees zoals garnaal of mossel. Het beste werkt een plantaardige basis met een kleine hoeveelheid dierlijk voer, zodat de vis gezond blijft.
Voortplanting
Het vormen van een paar is niet altijd eenvoudig: de vissen moeten elkaar accepteren, en het vrouwtje loopt gevaar als er geen schuilplaatsen zijn. Als een paar eenmaal gevormd is, gaat het paaien meestal vlot. Ze leggen hun eieren op een gladde steen, die ze zorgvuldig schoonmaken en bewaken.
De eieren komen na enkele dagen uit, en de larven worden verplaatst naar een kuiltje. Het mannetje herken je aan de grotere vetbult en de meer uitgetrokken vinnen. De jongen kun je opvoeden met pas uitgekomen pekelkreeftjes en poedervoer.
Tips uit de praktijk
De roodkopcichlide is een typische vis die je niet snel verwacht als “eerste grote cichlide”, maar die verrassend veel karakter heeft. Hij is kleurrijk zonder schreeuwerig te zijn, en oudere mannetjes met een vetbult hebben iets majestueus. Bijzonder is hoeveel plantaardig voer hij eet: dat maakt hem minder een vleeseter dan bijvoorbeeld een jaguarcichlide.
Andere houders merken vaak dat het lastig is om een goed paar te vormen, en dat vrouwtjes onder druk kunnen komen te staan. Daarom is een ruime bak met veel obstakels echt belangrijk. Een te kleine bak leidt tot voortdurend gepest en uiteindelijk vaak tot een dode vis.
Advies: kies hem als je een grote bak hebt en wat wilt wat je niet in elke winkel ziet. Ben je op zoek naar een rustige vis voor een gezelschapsaquarium, dan is hij niet de juiste keuze.
De eerste weken na aankoop is een jonge roodkop een saai visje: zilvergrijs, wat schuw en zonder rood. Verwacht dat de kleur pas na een jaar tot anderhalf jaar echt doorkomt. Voer in die periode veel groenvoer, zoals spirulina en plantaardige korrels, aangevuld met garnaal en stukjes vis. Hij eet vrijwel alles, dus je hoeft geen kieskeurigheid te vrezen. Wel kan hij plantaardige delen uit de bak knabbelen, dus houd kwetsbare planten buiten de bak.
Andere houders merken vaak dat de rangorde in een groep jonge vissen zich vanzelf ontwikkelt. De sterkste vis pest de zwakste, en zonder voldoende obstakels loopt dat slecht af. Een goede aanpak is een groepje jonge vissen samen laten opgroeien en, zodra er een paar ontstaat, de rest weg te doen. Een vrouwtje dat door het mannetje niet geaccepteerd wordt, kan ernstig gewond raken. Een bak met veel rotsen en wortels waarin ze elkaar kunnen ontlopen is geen luxe.
De typische fouten zijn een te kleine bak en te weinig verversing. Grote cichliden maken veel vuil, en een bak met te weinig water verversen zie je terug in kopgaatjes, aangetaste vinranden en verlies van kleur. Vertrouw op krachtige filtering en regelmatig water verversen. Wat pas na maanden opvalt, is hoe hard een broedend paar tekeergaat; ze graven een kuil, en alles wat te dichtbij komt wordt aangevallen, ook bakgenoten van vergelijkbaar formaat.
Eindadvies: de roodkop is een prima keuze voor iemand met een grote bak en plek voor een paar, die geen last heeft van een bak vol graafwerk. Voor een gezelschapsbak is hij niet geschikt. Wie hem goed verzorgt, heeft een vis die veel jaren meegaat en waar je met plezier naar kijkt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Fraaie kleuren met een rode kop en vetbult bij mannetjes
- Eet veel plantaardig voer, dus minder vervuilend dan echte rovers
- Geschikt voor een bak met robuuste Midden-Amerikaanse cichliden
- Interessant broedgedrag
Nadelen
- Vraagt een zeer grote bak en hard, basisch water
- Vrouwtjes kunnen gepest worden
- Graaft en eet planten
- Niet geschikt voor kleine of schuwe tankgenoten
Lees ook: water verversen in je aquarium en welke vissen passen bij elkaar.
Veelgestelde vragen over de roodkopcichlide
Hoe groot wordt de roodkopcichlide?
De roodkopcichlide (Vieja synspila) wordt tot ongeveer 35 cm lang. In het aquarium blijft hij meestal 25 tot 30 cm.
Hoe oud wordt de roodkopcichlide?
Met goede verzorging wordt hij 10 tot 15 jaar oud.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de roodkopcichlide?
Voor een paar is een aquarium van minstens 150 cm lengte en 500 liter nodig. Hoe groter de bak, hoe minder het vrouwtje gepest wordt.
Wat eet de roodkopcichlide?
In de natuur eet hij vooral plantaardig voedsel. Geef een plantaardige basis met spirulina en groenten, aangevuld met cichlidenkorrel en af en toe garnaal of mossel.
Wanneer krijgt de roodkopcichlide zijn rode kop?
Jonge dieren zijn zilvergrijs. De rode kop ontwikkelt zich pas als de vis volwassen wordt, meestal na een tot anderhalf jaar.
Met welke vissen kun je de roodkopcichlide combineren?
Alleen met robuuste cichliden van vergelijkbaar formaat, zoals de midascichlide of de texascichlide. Kleine of schuwe vissen passen er niet bij.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
