De luipaardklimbaars is een Afrikaanse labyrintvis met een luipaardachtig vlekkenpatroon. Een rustige hinderlaagjager die zich tussen wortels en planten verstopt.

Over deze vis
De luipaardklimbaars werd in 1899 beschreven door de Franse ichtyoloog Jacques Pellegrin. De geslachtsnaam Ctenopoma komt uit het Grieks en betekent zoveel als ‘kamdeksel’, een verwijzing naar de getande rand van het kieuwdeksel. De soortnaam acutirostre is Latijn voor ‘scherpe snuit’. In de handel kom je hem ook tegen als gevlekte klimbaars, en in het Engels heet hij leopard bushfish. De naam klimbaars is misleidend: anders dan zijn Aziatische verwant Anabas testudineus kan deze soort niet over land kruipen.
Hij hoort bij de klimbaarzen (Anabantidae), een familie van Afrikaanse en Aziatische labyrintvissen. Binnen Ctenopoma is hij een van de bekendste soorten in de hobby, samen met bijvoorbeeld de pauwoogklimbaars.
Het lichaam is hoog en zijdelings afgeplat, met een spitse kop en een bek die vrij ver open kan. De grondkleur is geelbruin tot olijfkleurig, bezaaid met donkere vlekken die bij oudere dieren een luipaardachtig patroon vormen. Die tekening is meer dan versiering: de vis lijkt op een dood blad dat langzaam door het water drijft, en dat is precies de bedoeling. Mannetjes herken je aan meer stekels op het kieuwdeksel en aan een ruw gedeelte bij de staartwortel, dat vrouwtjes missen.
In de natuur komt de soort voor in het middengedeelte van het Congobekken, onder meer in Congo-Brazzaville, de Democratische Republiek Congo en de Centraal-Afrikaanse Republiek. Hij zit onder meer in zijrivieren als de Kasai, Ubangi, Tshuapa en Lomami. Het is een echte roofvis die op kleine vissen en ongewervelden jaagt. Hij vertrouwt daarbij op camouflage en wacht tot een prooi dichtbij genoeg is voor een snelle uitval.
In de hobby staat hij bekend als een uitstekende ‘oddball’ voor beginners: taai en langlevend, zolang je het menu en de bak goed kiest. Kweken komt zelden voor. De eieren drijven tussen drijfplanten en de larven komen snel uit, maar de overleving is meestal laag. Volgens de literatuur duurt het jaren voor de vis geslachtsrijp is.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Ctenopoma acutirostre |
|---|---|
| Familie | Anabantidae (klimbaarzen) |
| Herkomst | Congobekken (Centraal-Afrika) |
| Vindplaats | Afrika – DR Congo – Congobekken |
| Maximale grootte | 15 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 100 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen of kleine groep |
| Gedrag | Rustige hinderlaagjager |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 10 jaar of langer |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of in een groep |
Welke vissen passen bij de Luipaardklimbaars?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Ctenopoma komt van het Griekse ktenos (‘kam’) en poma (‘deksel’), naar het gezaagde kieuwdeksel van C. multispine. Het geslacht werd in 1844 beschreven door Peters.
acutirostre komt van het Latijnse acutus (‘spits’) en rostrum (‘snuit’), naar de ‘zeer spitse’ snuit.
De soort werd in 1899 beschreven door Pellegrin.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
De luipaardklimbaars leeft in rustige, beschaduwde rivieroevers met veel wortels en overhangende vegetatie.
Waterwaarden in de natuur: zacht.
Waterwaarden in het aquarium
- Weinig stroming
Aquarium en inrichting
Vanaf 100 cm met veel wortels, schaduw en drijfplanten.
Biotoop nabootsen: zand, kienhout, bladeren, Anubias en drijfplanten.
Voeding
In de natuur: kleine vissen en insecten.
In het aquarium: diepvriesvoer (muggenlarven, mysis, garnalen); droogvoer wordt vaak slecht genomen.
Voortplanting
In het aquarium zelden gekweekt.
Tips uit de praktijk
Houders vinden de luipaardklimbaars een rustige, mooi getekende vis voor een Afrikaans biotoopaquarium, maar niet met kleine vissen.
De eerste dagen na aankoop zijn vaak spannend, want deze vis is schuw en verstopt zich. Zet hem in een gedempt verlichte bak met veel dekking en drijfplanten, en laat hem met rust. Veel houders merken dat de vis pas na enkele dagen tot weken echt tevoorschijn komt, en dat hij dan vooral in de schemering actief is.
Het grootste punt is het voer. In de winkel eten ze vaak levend voer, en droogvoer wordt door veel exemplaren geweigerd. Andere houders vertellen dat het overzetten stap voor stap gaat: begin met levend of vers diepvriesvoer zoals muggenlarven, mysis en garnalen, en probeer daarna kleine stukjes vis of garnaal. Met geduld gaan sommige vissen uiteindelijk aan diepvriesvoer, en een enkeling neemt zelfs korrels. Voer voorzichtig en bewust, want een vis die te weinig eet, valt je pas na weken op doordat hij mager wordt.
Wat je pas na maanden ziet, is hoe rustig hij is. Hij staat vaak uren bijna stil tussen wortels of onder drijfplanten, en de eerste keer dat hij uitvalt naar een prooi, schrik je van de snelheid. Het is dus geen vis om naar te kijken vanwege de beweging, maar wel vanwege zijn houding en camouflage. Kleine vissen, zoals neontetra’s of jonge garnalen, verdwijnen vroeg of laat. Grotere, rustige vissen die niet in zijn bek passen, zijn meestal geen probleem, zolang ze hem geen ruimte ontnemen.
Ziektes zijn zeldzaam zolang het water schoon is en het voer gevarieerd. Meestal zie je witte stipjes of schimmel na stress bij het verhuizen. Omdat de vis zo oud kan worden, is het handig om al bij aankoop met de gedachte te kopen dat je er jaren mee bezig bent.
Eerlijk advies: de luipaardklimbaars past bij wie een Afrikaans biotoopaquarium of een bak met grote, rustige vissen wil, en bij wie graag ziet hoe een roofvis zijn gang gaat. Heb je kleine vissen of wil je alleen droogvoer geven, dan kun je beter iets anders kiezen.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Mooie tekening
- Rustig
- Lange levensduur
Nadelen
- Eet kleine vissen
- Neemt slecht droogvoer
Veelgestelde vragen over de luipaardklimbaars
Hoe groot wordt de luipaardklimbaars?
De luipaardklimbaars (Ctenopoma acutirostre) wordt 15 cm lang en 10 jaar of ouder.
Hoe oud wordt de luipaardklimbaars?
Hij kan 10 jaar of langer leven. Het is een verzorging voor de lange termijn.
Met hoeveel luipaardklimbaarzen houd je ze samen?
Je houdt hem alleen of in een kleine groep in een aquarium van minimaal 100 cm en 200 liter. Zorg voor veel wortels en planten, want hij is een rustige hinderlaagjager.
Met welke vissen kun je de luipaardklimbaars combineren?
Kies vissen die te groot zijn om als prooi te worden gezien, zoals de engelvinsynodontis en de langsnuit-olifantsvis. Kleine vissen die in zijn bek passen, worden opgegeten.
Welke planten passen bij de luipaardklimbaars?
Hij voelt zich thuis tussen de Afrikaanse uienplant en de tijgerlotus. Drijvende bladeren geven hem de gewenste schaduw.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
