De pauwoog-stekelaal is een langgerekte, aalachtige vis met een spitse snuit en een rij opvallende oogvlekken bij de rugvin. Overdag graaft hij zich vaak in het zand in, zodat alleen zijn kop nog zichtbaar is.

Over deze vis
De pauwoog-stekelaal werd in 1861 door Albert Günther beschreven en kreeg zijn soortnaam siamensis naar Siam, de historische naam van Thailand. Hij heeft ook onder andere namen gestaan, zoals Mastacembelus siamensis en Rhynchobdella aculeata siamensis, en je vindt hem in de handel vaak onder de Engelse naam peacock eel. De geslachtsnaam Macrognathus betekent ‘grote kaak’ en verwijst naar de lange, vooruitstekende snuit met zijn vlezige punt.
De ‘pauwoog’ in de naam slaat op de rij oogvlekken langs de basis van de rugvin en de aarsvin: donkere vlekken met een lichte rand die op de ogen in een pauwenveer lijken. Het lichaam is verder bruin tot olijfkleurig met een gemarmerd patroon dat in zand en tussen plantenwortels uitstekend camoufleert. Het dier is naaktachtig, met een zachte huid, en heeft daarom een zachte bodem nodig om in te graven. Hij wordt meestal ongeveer twintig centimeter lang, al worden dieren tot dertig centimeter gemeld. Mannetjes en vrouwtjes zijn uiterlijk nauwelijks te onderscheiden.
Hij hoort bij de Mastacembelidae, de stekelalen, met hun rij losse rugstekels voor de rugvin. Anders dan de grotere verwanten, zoals de vuuraal en de bandstekelaal, blijft hij klein genoeg voor een gewoon aquarium.
In het wild leeft hij in het stroomgebied van de Mekong en de Chao Phraya, in langzaam stromende achterwateren met een zand- of modderbodem, zoals moerassen, kanalen en vijvers. Zijn voedsel bestaat uit kleine kreeftachtigen, ringwormen en kleine vissen. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd, en hij wordt zowel als eetvis als voor de aquariumhandel gevangen.
Een opvallend weetje: in Florida, in de Everglades, is een populatie van deze soort ontstaan, die in 2002 voor het eerst werd ontdekt in het C-111-kanaal. Het gaat vermoedelijk om ontsnapte of losgelaten aquariumdieren. De larven groeien snel: binnen zestig dagen na het uitkomen bereiken ze ruim acht centimeter. Dat zegt iets over hoe goed de soort zich in nieuwe omgevingen kan handhaven, en het is een goede reden om nooit dieren uit een aquarium in open water te laten.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Macrognathus siamensis |
|---|---|
| Familie | Mastacembelidae (stekelalen) |
| Herkomst | Thailand, Laos, Cambodja en Vietnam (Mekong- en Chao Phraya-bekken) |
| Vindplaats | Azië – Thailand, Laos, Cambodja, Vietnam – Mekong en Chao Phraya |
| Maximale grootte | 25 – 30 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 120 cm / 200 liter |
| Temperatuur | 23 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 4 – 15 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen of in een kleine groep |
| Gedrag | Vreedzaam, schemer- en nachtactief |
| Moeilijkheid | Gemiddeld |
| Levensduur | 8 – 15 jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of in een groep |
Welke vissen passen bij de Pauwoog-stekelaal?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Macrognathus komt van het Griekse makros (‘lang’) en gnathos (‘kaak’), naar de ‘zeer vooruitstekende, hoornvormige’ bovenkaak. Het geslacht werd in 1800 beschreven door Lacepède.
siamensis betekent ‘uit Siam’ (Thailand), waar de vis voor de beschrijving werd gevangen.
De soort werd in 1861 beschreven door Günther.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Deze stekelaal leeft in rivieren, overstromingsgebieden, meren en kanalen met een zachte bodem van zand of modder en veel dichte vegetatie.
Waterwaarden in de natuur: zacht tot middelhard.
Waterwaarden in het aquarium
- Rustige tot matige stroming
Aquarium en inrichting
Een aquarium vanaf 120 cm met een diepe laag fijn, zacht zand (minimaal 5 cm) om in te graven. Zorg voor schuilplaatsen onder wortels en een goed sluitend deksel: stekelalen ontsnappen via de kleinste openingen.
Biotoop nabootsen: fijn rivierzand, kienhout, dichte beplanting met Cryptocoryne en drijfplanten voor gedempt licht.
Voeding
In de natuur: insectenlarven, wormen, kleine kreeftachtigen en af en toe een klein visje.
In het aquarium: vooral diepvries- en levend voer zoals muggenlarven, tubifex, mysis en regenwormen. Droogvoer wordt vaak niet of slecht gegeten.
Voortplanting
In het aquarium zelden gekweekt. De eieren worden tussen fijnbladige planten afgezet; er is geen broedzorg bekend.
Tips uit de praktijk
Houders vinden de pauwoog-stekelaal een van de leukste ‘aparte’ vissen: hij wordt tam, komt uit het zand om te eten en houdt je nieuwsgierig in de gaten. Het grootste risico is ontsnappen of verhongeren doordat hij niet aan droogvoer wil.
De eerste dagen na aankoop zie je een pauwoog-stekelaal meestal niet: hij graaft zich direct in het zand en steekt er hooguit zijn snuit uit. Dat is normaal en geen teken van ziekte. Geef hem rust, dim het licht en bied ’s avonds diepvriesmuggenlarven of stukjes regenworm aan, bij voorkeur met een pincet vlak bij de kop. Veel houders melden dat de vis binnen een paar weken leert dat er bij een aanwezige mens eten volgt. Dat is meteen de reden dat hij zo tam wordt.
De belangrijkste fout is een te grove of scherpe bodem. Op grind schaven ze hun buik en snuit, en dat leidt tot beschadigingen en ontstekingen. Een dikke laag fijn, zacht zand voorkomt dat. De tweede klassieker is een deksel dat niet dicht sluit: stekelalen kruipen door de kleinste opening, en bijna elke houder heeft er wel een verhaal over. Let ook op kabeldoorvoeren en filterinlaten.
Wat je pas na maanden merkt, is hoe verschillend de karakters zijn. Sommige dieren komen overdag steeds meer in beeld en volgen je met hun snuit langs de ruit, andere blijven schemerdieren. Onderling kan het met een kleine groep in een lange bak goed gaan als er genoeg schuilplaatsen zijn, al is het niet altijd een vanzelfsprekendheid. Bij medebewoners moet je vooral naar de bek kijken: garnalen, visbroed en zeer kleine vissen verdwijnen. Rustige, middelgrote vissen gaan meestal goed samen met hem.
Eindadvies: een leuke, bijzondere vis voor wie een bak met een dikke zandlaag wil inrichten en niet bang is om regelmatig diepvries- of levend voer te geven. Kies een dier dat al goed eet, want een jong of verzwakt exemplaar dat niet aan het voer wil, is de grootste oorzaak van uitval. Voor wie liever droogvoer geeft of een druk gezelschapsaquarium heeft, past hij minder goed.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Bijzonder uiterlijk en gedrag
- Vreedzaam tegen vissen die niet in zijn bek passen
- Wordt tam
Nadelen
- Heeft levend of diepvriesvoer nodig
- Ontsnapt makkelijk
- Eet kleine visjes en garnalen
Veelgestelde vragen over de pauwoog-stekelaal
Hoe groot wordt de pauwoog-stekelaal?
De pauwoog-stekelaal (Macrognathus siamensis) wordt 25 tot 30 cm lang.
Hoe groot moet het aquarium zijn voor de pauwoog-stekelaal?
Een aquarium van 120 cm en 200 liter is het minimum. Zorg voor een zachte zandbodem, want hij graaft zich overdag graag in.
Wat eet de pauwoog-stekelaal?
Hij eet vooral levend en diepvriesvoer, zoals muggenlarven en wormen. Omdat hij schemer- en nachtactief is, voer je het best aan het eind van de dag.
Met welke vissen kun je de pauwoog-stekelaal combineren?
Kies vreedzame vissen die te groot zijn om op te eten, zoals de parelgoerami, de gestreepte goerami of Einthovens rasbora.
Welke planten passen bij de pauwoog-stekelaal?
Stevige planten die niet te veel last hebben van graven, zoals de javavaren en Wendts waterkelk.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
