Rode piranha (Pygocentrus nattereri)

De rode piranha heeft een zilvergrijs lijf met een rode buik en scherpe, driehoekige tanden. Ondanks zijn reputatie is hij in het aquarium vooral schrikachtig. Hij leeft in groepen voor zijn eigen veiligheid.

Rode piranha (Pygocentrus nattereri)
Eigen foto van Alessandro

Over deze vis

De rode piranha werd in 1858 beschreven door de Oostenrijkse vissenkundige Rudolf Kner. De soortnaam nattereri eert Johann Natterer, een Oostenrijkse natuuronderzoeker die jarenlang in Brazilië verzamelde. Lange tijd werd de familie van de piranha’s bij de karperzalmen (Characidae) ingedeeld, maar tegenwoordig staan ze samen met de pacu’s in de familie Serrasalmidae. In de handel heet hij red-bellied piranha, en ook in Nederland is hij gewoon bekend als de piranha.

Jonge dieren zijn zilverkleurig met donkere vlekken; de rode buik krijgt hij pas naarmate hij volwassen wordt. Het gebit is opmerkelijk: scherpe, driehoekige tanden die in elkaar grijpen als een schaar. Piranha’s vervangen hun tanden blokgewijs, steeds aan één kant van de kaak, zodat er altijd een werkend gebit overblijft. Wat minder bekend is, is dat de soort geluid kan maken: met zijn zwemblaas produceert hij grommende of blaffende geluiden, vooral bij confrontaties, waarvoor onderzoekers een functie in het sociale gedrag vermoeden.

De reputatie van de piranha is grotendeels het resultaat van verhalen. Een bekend voorbeeld is het reisverslag van de Amerikaanse president Theodore Roosevelt uit 1914, waarin hij de piranha als een van de meest gevaarlijke vissen ter wereld afschilderde. In werkelijkheid eten rode piranha’s ook zaden en plantendelen, en ze leven deels als aaseters. In de natuur komen ze voor in het Amazone-, Paraná- en Paraguaybekken en leven ze in groepen; dat is vooral een verdedigingsmechanisme tegen roofvogels en kaaimannen. De IUCN beschouwt de soort als niet bedreigd.

In de hobby is de rode piranha al decennia een klassieker. Dat hij vaak als jong diertje wordt verkocht, leidt soms tot ondoordachte aankopen. In sommige landen en regio’s gelden beperkingen op het houden of importeren van piranha’s, dus informeer naar de regels in je eigen land. Kweek in de hobby is mogelijk in grote aquaria, al slagen alleen ervaren houders erin.

In het kort

Wetenschappelijke naamPygocentrus nattereri
FamilieSerrasalmidae
HerkomstAmazone-, Paraná- en Paraguay-bekken
VindplaatsZuid-Amerika – Brazilië, Paraguay, Argentinië, Bolivia – Amazone, Paraná en Paraguay
Maximale grootte25 – 30 cm
Minimale aquariumgrootte180 cm / 600 liter voor een groep
Temperatuur24 – 28 °C
pH6,0 – 7,5
Hardheid (GH)3 – 15 °dGH
GroepsgrootteGroep van 5 – 6 (alleen piranha’s)
GedragSchrikachtig, onderling soms bijten
MoeilijkheidGemiddeld
Levensduur10 – 15 jaar
KarakterRoofvis (eet kleine vissen)
Eet kleine vissenJa
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgrootte5 of meer

Welke vissen passen bij de Rode piranha?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Pygocentrus komt van het Griekse pyge (‘achterwerk’) en kentron (‘scherpe punt’), naar de gezaagde buik. Het geslacht werd in 1844 beschreven door Müller en Troschel.

nattereri is een eerbetoon aan de Oostenrijkse natuuronderzoeker Johann Natterer (1787–1843), die achttien jaar in Zuid-Amerika verzamelde, onder meer mannetjes van deze soort.

De soort werd in 1858 beschreven door Kner.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Rode piranha’s leven in groepen in rivieren, meren en overstroomde gebieden. Ze zijn vooral aaseters en opportunistische jagers, geen ‘moordmachines’.

Waterwaarden in de natuur: zacht.

Waterwaarden in het aquarium

  • Krachtige filtering

Aquarium en inrichting

Minimaal 180 cm voor een groep. Plaats de bak op een rustige plek; plotselinge bewegingen laten de vissen schrikken.

Biotoop nabootsen: zandbodem, wortelhout, grote stenen, planten langs de randen en gedempt licht.

Voeding

In de natuur: vis, insecten, kreeftachtigen, aas en ook zaden en plantaardig materiaal.

In het aquarium: visvlees, garnalen, mosselen, krill en korrels. Voer geen levende voedervissen en geen zoogdiervlees.

Voortplanting

In grote aquaria gekweekt: het paar maakt een kuil in de bodem en bewaakt de eitjes.

Tips uit de praktijk

Houders vertellen vaak dat hun piranha’s ‘banger zijn voor hen dan andersom’. Voorzichtigheid bij het onderhoud blijft wel nodig: bijten kan echt letsel geven. Houd je handen uit de bak tijdens het voeren.

Uit de verhalen van piranha-houders blijkt dat de eerste weken vooral over rust gaan. Nieuwe piranha’s schieten bij elke beweging weg, botsen tegen het glas en houden zich schuil. Een groepje van vijf of zes gedraagt zich gemakkelijker dan twee, omdat de vissen zich in een groep veiliger voelen en rustiger worden. Een donkere achtergrond, gedempt licht en drijfplanten helpen.

Met eten zijn piranha’s meestal geen probleem. Ze nemen stukjes vis, garnaal en mossel, en groepsdruk zorgt ervoor dat ook een schuwe eter meedoet. Houd de voerbeurt kalm en voorspelbaar, en haal restjes snel weg, omdat het water anders snel vervuilt. Zware verstoringen, zoals een klap tegen de bak of een hand boven het water, kunnen leiden tot paniek en beschadigde vinnen. Wat je dan ziet is vinrot of witte plekken bij zwakke dieren.

Gedrag dat je pas na maanden ziet: er ontstaat een rangorde, en de zwakste vis krijgt soms vinnen of staart afgebeten. Groepen vragen daarom om ruime verblijven met schuilplekken. Combineren met andere soorten is bijna altijd een fout, zelfs bij grote vissen. Als een piranha sterft, wordt hij door de rest opgegeten, wat niet als agressie hoeft te worden gezien maar als gedrag van een aaseter. Wees voorzichtig bij onderhoud: de beet kan diep gaan, dus werk met een net of een lange tang en houd je handen uit het water.

De rode piranha is geschikt voor wie een groot aquarium kan bieden, geduld heeft met een schuwe vis en graag groepsgedrag bekijkt. Niet geschikt voor gezinnen met jonge kinderen die de bak vaak openen, of wie een gezelschapsaquarium zoekt. Eerlijk advies: koop hem alleen als je bereid bent de bak groot en rustig te houden en controleer eerst de regelgeving in je eigen land.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Iconische vis
  • Interessant groepsgedrag
  • Lange levensduur

Nadelen

  • Kan pijnlijk bijten
  • Niet te combineren met andere vissen
  • Schrikachtig

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.