Zesstreepcichlide (Neolamprologus sexfasciatus)

De Zesstreepcichlide is een stoere, geelgrijze Tanganyika-cichlide met zes donkere dwarsbalken. Hij is niet de grootste, maar wel een van de felste bewakers van zijn grot. In het wild leeft hij tussen verspreide rotsen op zandbodems; in het aquarium wil hij een eigen territorium en vooral geen buren die te klein zijn.

Zesstreepcichlide (Neolamprologus sexfasciatus)
Foto: Guérin Nicolas, via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Over deze vis

De Zesstreepcichlide werd in 1952 beschreven door Ethelwynn Trewavas en Max Poll, oorspronkelijk als Lamprologus sexfasciatus. De soortnaam is Latijn en betekent letterlijk ‘zesbandig’: sex voor zes en fasciatus voor gebandeerd, verwijzend naar de zes donkere dwarsbalken op de flank. Later werd de soort overgeplaatst naar het geslacht Neolamprologus, waar hij tot de grotere, robuuste soorten hoort. Een bekende verwant met een vergelijkbare tekening is de vijfstreepcichlide (Neolamprologus tretocephalus), en de twee worden vanwege hun banden en hun ruige karakter weleens naast elkaar genoemd.

Opvallend aan de soort is dat de kleur sterk verschilt per herkomst. Er bestaan geografische vormen, in de hobby bekend onder namen als ‘Sambia’ en ‘Kipili’, waarbij de grondkleur varieert van blauwachtig tot geel en zelfs wit. De donkere banden blijven daarbij als kenmerk aanwezig. Man en vrouw zijn moeilijk van elkaar te onderscheiden; het mannetje wordt gemiddeld wat groter, maar dat is een onbetrouwbaar kenmerk zolang je geen vergelijkingsmateriaal hebt.

In het wild is de soort beperkt tot het zuidelijke deel van het Tanganyikameer, tussen Kaap Tembwe en Karema. Hij zit er in ondiep water bij verspreide rotsen op een zandbodem. Zijn keelkaken en de tanden daarin zijn stevig gebouwd voor hard voedsel, en de soort wordt in de literatuur dan ook vaak als slakkeneter beschreven. Andere bronnen noemen hem juist een vissenjager. Waarschijnlijk eet hij beide, afhankelijk van wat er in zijn buurt te vinden is.

Een curieus detail is dat de Zesstreepcichlide door een andere vis wordt nagedaan. De schubbeneter Plecodus straeleni lijkt sterk op hem en gebruikt die gelijkenis om ongemerkt dicht bij zijn slachtoffers te komen, een voorbeeld van wat vakmensen agressieve mimicry noemen. Volgens de IUCN is de Zesstreepcichlide niet bedreigd, en in de handel is hij een bekende verschijning, al zijn de lokale vormen niet altijd even makkelijk te krijgen.

In het kort

Wetenschappelijke naamNeolamprologus sexfasciatus
FamilieCichlidae (cichliden)
HerkomstZuidelijk Tanganyikameer (tussen Kaap Tembwe en Karema)
VindplaatsAfrika – Tanzania, DR Congo – Tanganyikameer (zuidelijk deel)
Maximale grootteca. 15 cm
Minimale aquariumgrootte120 cm / 200 liter
Temperatuur23 – 27 °C
pH7,5 – 9,0
Hardheid (GH)8 – 25 °dGH
GroepsgrootteEén paar
GedragTerritoriaal en agressief, vooral tegenover soortgenoten
MoeilijkheidGemiddeld tot moeilijk
Levensduur8 – 10 jaar
KarakterAgressief
Eet kleine vissenNee
VinnenbijterNee
Veilig met garnalen en slakkenNee
Kwetsbaar voor vinnenbijtersNee
Geschikt voor gezelschapsaquariumNee
Minimale groepsgroottePaar

Welke vissen passen bij de Zesstreepcichlide?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.

Wat betekent de naam?

Neolamprologus komt van het Griekse neos (‘nieuw’): een nieuw geslacht voor soorten die eerder in Lamprologus stonden. Het geslacht werd in 1985 beschreven door Colombé en Allgayer.

sexfasciatus komt van het Latijnse sex (‘zes’) en fasciatus (‘gebandeerd’), naar de zes brede, donkere verticale banden: één op de nek, vier op het lichaam en één op de staartwortel.

De soort werd in 1952 beschreven door Trewavas en Poll.

Bron: The ETYFish Project

Natuurlijke leefomgeving

Neolamprologus sexfasciatus komt alleen voor in het zuidelijke deel van het Tanganyikameer. Hij leeft er in relatief ondiep water, zowel bij rotsen als in overgangszones met losse stenen op een zandbodem. Daar heeft hij een holletje of een spleet als uitvalsbasis en bewaakt de omgeving daaromheen.

Zijn keelbotten en gebit zijn aangepast aan hard voedsel zoals slakken, en dat is ook in de literatuur een veelgenoemd dieet. Andere bronnen beschrijven hem als een roofzuchtige soort die kleine vissen pakt. De waarheid ligt waarschijnlijk in het midden. Een merkwaardig detail: een schubbeneter uit hetzelfde meer, Plecodus straeleni, imiteert deze vis om ongemerkt in de buurt van slachtoffers te komen. Volgens de IUCN is de Zesstreepcichlide niet bedreigd.

Planten en hout onder water: De rotskusten van het Tanganyikameer zijn een echte steenwereld met weinig hogere planten. Op de stenen ontwikkelt zich snel een algenlaag, onder meer draadalgen zoals Cladophora, waar veel cichliden van leven. Waterplanten blijven beperkt tot enkele plekken, vooral in de buurt van riviermondingen, waar Potamogeton, Vallisneria en Ceratophyllum voorkomen. In het diepe water is er helemaal geen plantengroei: onder ongeveer 200 meter is het water verzadigd met zwavelwaterstof en ontbreekt zuurstof. Wat je onder water ziet zijn dus rotsblokken, spleten en grotten, met algen als enige groene bedekking. Hout is geen kenmerkend onderdeel van dit biotoop.

Waterwaarden in het aquarium

Zoals alle Tanganyika-cichliden wil hij hard, basisch en zeer schoon water. Het meer is extreem stabiel en de vissen zijn daarop ingesteld.

  • Stroming: matig, met een goede circulatie langs de rotsen.
  • Zuurstof: rijkelijk.
  • Verversen: elke week een derde tot de helft, met water van gelijke temperatuur.
  • Stabiliteit: geen schommelingen; pas waarden nooit abrupt aan.
  • Nitraat: zo laag mogelijk houden.

Aquarium en inrichting

Een aquarium van 120 cm is genoeg voor één paar, maar meer ruimte geeft rust. Zet gestapelde rotsen neer met echte grotten en spleten, en een zandbodem waarin hij kan graven. Meerdere goed gescheiden schuilplaatsen voorkomen dat de vissen elkaar de hele tijd in het oog hebben.

Broedholtes van aardewerk of uitgeholde stenen werken prima als broedplek. Plaats de stenen goed vast op de bodem, want de vis graaft rond zijn schuilplaats. Planten zijn niet nodig.

Biotoop nabootsen: een lichte zandbodem met verspreide rotsblokken en veel grotten. Zo lijkt het aquarium op de zuidelijke oevers van het Tanganyikameer.

Gedrag en gezelschap

De Zesstreepcichlide is zeer territoriaal, met name tegenover soortgenoten. In de meeste aquaria is één paar het maximum. Hij is bovendien een roofvis die kleine vissen als voedsel ziet, dus hij past niet bij een gezelschapsbak.

Wil je gezelschap, kies dan middelgrote Tanganyika-cichliden die in een ander deel van het aquarium leven, bijvoorbeeld de Parelhoen-cichlide of de Marlieri. Combineer hem niet met de Vijfstreepcichlide in een klein aquarium: twee dominante soorten met vergelijkbare eisen zijn een recept voor problemen. Meer tips staan in ons artikel over welke vissen bij elkaar passen.

Voeding

In de natuur: slakken en andere harde prooien, aangevuld met kleine diertjes van de bodem.

In het aquarium: een goede cichlidenkorrel in combinatie met vleesachtig voer zoals mysis, garnalen en stukjes vis. Tip: geef af en toe een levende slak zodat de vis zijn keelkaken kan gebruiken, en houd het dieet gevarieerd.

Voortplanting

Deze soort is een holenbroeder waarbij beide ouders de jongen bewaken. Het paar zoekt een grot uit, het vrouwtje legt de eitjes op de wand of het plafond, en samen bewaken ze het legsel en later de jongen. Mannetje en vrouwtje zijn moeilijk uit elkaar te houden; het mannetje wordt wel wat groter.

Het is een uitdaging om een geschikt paar te vinden. De beste aanpak is meerdere jonge vissen kopen en ze samen laten opgroeien, zodat er vanzelf een paar ontstaat. De jongen kun je meteen voeren met pas uitgekomen artemia.

Tips uit de praktijk

De Zesstreepcichlide is een aparte, stoere verschijning. Hij is niet de kleurigste vis van het meer, maar wel een van de meest karaktervolle: hij patrouilleert voortdurend rond zijn grot en houdt de hele bak scherp. Wie een paar heeft dat zich goed thuis voelt, ziet prachtig gedrag rond hun grot.

Houders melden vaak dat hij in een kleine bak meer stress oplevert dan je zou verwachten. Twee mannetjes in dezelfde bak gaan bijna altijd vechten. Kies daarom een echt Tanganyika-aquarium met veel structuur en houd het bij één paar.

Advies: voor de ervaren cichlidenhouder die een specifiek Tanganyika-aquarium wil. Niet voor beginners, niet voor gezelschapsbakken en niet voor wie meerdere paartjes van dezelfde soort wil houden.

De eerste weken kunnen turbulent zijn. Een nieuwe vis zoekt meteen een grot en begint die te verdedigen, ook als er verder niemand in de bak zit. Geef hem vanaf dag één een goed gebouwde rotsopstelling, want zodra hij zijn plek heeft gekozen, verplaatst hij nauwelijks meer. Verbouwen is dan een groot risico: alles wat hij als territorium beschouwt, moet hij opnieuw claimen en dat leidt tot ruzie met tankgenoten.

Eten is zelden een probleem. Hij is gulzig en accepteert vrijwel alles wat je geeft, van korrels tot bevroren mysis en stukjes vis. Let er wel op dat je niet te veel geeft, want dan vervuil je het water en wordt hij trager en kwetsbaarder. Andere houders merken vaak dat vissen die te vet worden, minder actief zijn en sneller ziek worden. Een kleine levende slak nu en dan zorgt voor natuurlijk gedrag, maar het is geen vereiste.

De meest voorkomende fouten zijn te kleine bakken, te weinig schuilplaatsen en het samenzetten van meerdere mannetjes. Twee vissen van hetzelfde geslacht vechten bijna altijd, en de zwakste verliest. Vaker dan je zou denken gaat het bij paarvorming mis: een gekocht paar dat elkaar niet kent, kan elkaar onderling verwonden. Koop je jonge vissen en laat je ze samen opgroeien, dan is de kans op een goed paar groter, maar je moet wel de ruimte hebben om overtollige exemplaren te herplaatsen.

Wat na maanden opvalt, is hoe gehecht hij aan zijn grot raakt; hij gaat er bijna niet meer vandaan. Kweken lukt bij een rustig ingericht aquarium vaak wel, en de zorg van beide ouders voor de jongen is mooi om te zien. Eindoordeel: een leuke, stoere vis voor wie een Tanganyika-aquarium met karakter wil, maar houd het bij één paar en kies je tankgenoten met zorg.

Voordelen en nadelen

Voordelen

  • Opvallende tekening en veel karakter
  • Gezond en langlevend bij goede verzorging
  • Fascinerend broedgedrag
  • Niet bedreigd in het wild

Nadelen

  • Zeer territoriaal en agressief tegen soortgenoten
  • Ziet kleine vissen als voedsel
  • Lastig om een paar samen te stellen

Lees ook: Hoe richt je een biotopenaquarium in en Welke vissen passen bij elkaar.

Veelgestelde vragen over de zesstreepcichlide

Hoe groot wordt de zesstreepcichlide?

De zesstreepcichlide (Neolamprologus sexfasciatus) wordt ongeveer 15 cm lang. Hij is niet de grootste, maar wel een felle grotbewaker.

Hoe oud wordt de zesstreepcichlide?

Met goede verzorging wordt hij 8 tot 10 jaar oud.

Met hoeveel zesstreepcichliden houd je ze samen?

Houd één paar. Hij is territoriaal en agressief, vooral tegenover soortgenoten, dus meer dan een paar levert al snel ruzie op.

Hoe groot moet het aquarium zijn voor de zesstreepcichlide?

Een aquarium van minstens 120 cm lengte en 200 liter is nodig. Zorg voor veel rotsen en grotten, zodat elk dier een eigen plek heeft.

Is de zesstreepcichlide geschikt voor beginners?

Hij geldt als gemiddeld tot moeilijk. Zijn agressieve gedrag en de eisen aan het water maken hem minder geschikt voor beginners.

Met welke vissen kun je de zesstreepcichlide combineren?

Kies soorten die in een andere zone leven, zoals de Blauwe neoncichlide in het open water. Ook de Gele zandcichlide kan op de zandbodem een plek vinden in een ruim aquarium.

Welke planten passen bij de zesstreepcichlide?

Het Speerblad en het Dwergspeerblad kun je op rotsen vastzetten en doen het goed in hard, alkalisch water.

Geschreven door Alessandro, al meer dan tien jaar aquariumhouder en liefhebber van biotoopaquaria. Deze pagina is samengesteld op basis van vakliteratuur en ervaringen van andere houders.

De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.