De oscar is een grote, intelligente cichlide uit het Amazonegebied. Hij staat bekend als de ‘waterhond’ omdat hij zijn eigenaar herkent en om voer bedelt. Hij wordt 30 cm of groter en heeft een zeer groot aquarium nodig.





Meer eigen foto’s van Alessandro (scroll opzij voor meer)
Over deze vis
De oscar werd in 1831 beschreven door Louis Agassiz, in het werk van Spix en Agassiz over Braziliaanse vissen, oorspronkelijk onder een andere geslachtsnaam. De wetenschappelijke naam Astronotus ocellatus verwijst naar twee kenmerken: Astronotus betekent zoveel als ‘sterrenrug’ en ocellatus betekent ‘voorzien van oogvlekken’. Die oogvlek is het bekendste kenmerk: een oranje omrande zwarte vlek aan de basis van de staartvin, die roofvissen waarschijnlijk op het verkeerde been zet. In het Engels heet de soort simpelweg ‘oscar’, en ook in Nederland heeft die naam de oorspronkelijke wetenschappelijke naam allang verdrongen. Er bestaan enkele nauwe verwanten in hetzelfde geslacht, waaronder Astronotus crassipinnis, die in de handel soms door elkaar wordt gehaald met de echte oscar.
Het uiterlijk verandert sterk met de leeftijd. Jonge oscars zijn donker met een fijn patroon van witte en oranje golvende banden en vlekken, waarmee ze zich tussen bladeren en wortels goed kunnen verstoppen. Naarmate ze groeien, verdwijnt die tekening grotendeels en krijgt het lichaam een marmerachtig patroon van olijfbruin en zwart met oranje tot rode vlekken. De vis kan zijn kleuren snel aanpassen: bij schrik, ruzie of opwinding kleurt hij donker of juist opvallend licht, en tijdens het broeden verandert de tekening weer. Uiterlijke verschillen tussen man en vrouw zijn nauwelijks te zien, waardoor kwekers meestal een groepje jonge dieren laten opgroeien en wachten tot er vanzelf een paar ontstaat.
In de handel zie je naast de wildkleur talloze kweekvormen. De bekendste zijn de rode en tijger-oscar, waarbij rode of oranje tekening domineert, en de albino, de lutino en de sluierstaartvorm met lange vinnen. Sommige van die vormen worden met kunstmatige middelen extra opgekleurd of zelfs bewerkt, iets wat je als koper liever links laat liggen. Een gezonde wildkleurige oscar is minstens zo mooi.
In het wild leeft de soort in het Amazonegebied, waar hij vooral in rustig, warm water bij overstroomde oevers en tussen omgevallen bomen voorkomt. Hij is een opportunistische rover die alles eet wat hij kan bemachtigen, van vis en kreeftachtigen tot insecten en zaden. Door zijn zeer robuuste karakter en brede dieet is hij ver buiten zijn eigen leefgebied terechtgekomen: in onder meer Florida, Australië en delen van Azië zijn verwilderde oscars aangetroffen na ontsnappingen en uitzettingen. Ze worden daar als een bedreiging voor de inheemse visstand gezien. In zijn eigen leefgebied wordt de soort als niet bedreigd beschouwd, en ook in de handel is bijna alles kweek.
In de hobby is de oscar al tientallen jaren een klassieker onder de grote cichliden, vooral door zijn gedrag. Oscars zijn bijzonder intelligent voor vissen: ze herkennen de persoon die ze voert, laten zich soms aaien en kunnen zelfs met voorwerpen ‘spelen’. Juist die eigenschappen hebben de vis een enorme reputatie gegeven, maar ze zijn ook de reden dat veel dieren te vroeg in te kleine bakken terechtkomen.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Astronotus ocellatus |
|---|---|
| Familie | Cichlidae |
| Herkomst | Amazone-, Orinoco- en Paraná-stroomgebied |
| Vindplaats | Zuid-Amerika – Brazilië, Peru, Colombia, Venezuela – Amazone, Orinoco en Paraná |
| Maximale grootte | 30 – 35 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 180 cm / 500 liter voor een paar |
| Temperatuur | 24 – 28 °C |
| pH | 6,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 3 – 15 °dGH |
| Groepsgrootte | Alleen of een paar |
| Gedrag | Rustig, maar eet alles wat in de bek past |
| Moeilijkheid | Gemiddeld (vanwege ruimte en onderhoud) |
| Levensduur | 10 – 20 jaar |
| Karakter | Roofvis (eet kleine vissen) |
| Eet kleine vissen | Ja |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Alleen of als paar |
Welke vissen passen bij de Oscar?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Astronotus komt van het Griekse astron (‘ster’) en notos (‘rug’), naar de oogvlekken op de rugvin van deze soort. Het geslacht werd in 1839 beschreven door Swainson.
ocellatus betekent ‘met oogjes’, naar de oogvlekken op de rug-, staart- en borstvinnen.
De soort werd in 1831 beschreven door Agassiz.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Oscars leven in rustige, warme delen van rivieren, overstroomde bossen en meren met veel kienhout en omgevallen bomen.
Waterwaarden in de natuur: zacht.
Waterwaarden in het aquarium
- Zeer krachtige filtering en wekelijks 30 – 50% verversen: oscars produceren veel afval
Aquarium en inrichting
Minimaal 180 cm lang en 60 cm diep. Oscars richten de bak graag zelf opnieuw in.
Biotoop nabootsen: zandbodem, grote kienhoutstronken en zware, gladde stenen. Planten worden meestal uitgegraven; drijfplanten of Anubias op hout hebben de meeste kans.
Voeding
In de natuur: kleine vissen, kreeftachtigen, insecten, larven en ook fruit en zaden.
In het aquarium: grote cichlidenpellets, diepvries mysis, krill, mosselvlees en garnalen. Voer geen voedervissen: dat geeft een ziekterisico en een eenzijdig dieet.
Voortplanting
Openbroeder. Paren leggen honderden tot duizenden eitjes op een platte steen en verzorgen het broed samen. Kweek lukt in een zeer groot aquarium met een eigen gevormd paar.
Tips uit de praktijk
Oscarhouders zijn vaak zeer gehecht aan hun vis: ze eten uit de hand en reageren op hun eigenaar. De meest gehoorde waarschuwing is dat ze snel groeien: een jonge oscar van 5 cm is binnen een jaar 20 cm of groter en heeft dan een heel grote bak nodig.
Veel houders merken dat de eerste weken na aankoop rustig verlopen: een jonge oscar is nog schuw, zoekt dekking bij hout en eet soms een paar dagen weinig. Zodra hij zich veilig voelt, verandert dat snel. Binnen enkele weken staat hij bij het aquariumglas te wachten als je de kamer binnenloopt. Voer hem in het begin met kleine porties en let op dat er niets blijft liggen, want een oscar die te veel eet, vervuilt het water sneller dan je filter aankan.
Kieskeurige eters zijn zeldzaam, maar het komt voor dat een dier dat uit een winkelbak komt alleen levend voer wil. Wat bijna altijd werkt, is beginnen met een klein beetje diepvriesvoer als mysis en dat langzaam afwisselen met pellets. Voedervissen zijn af te raden. Ze zijn zelden gezond, en de vis went er zo aan dat hij later niets anders wil eten.
De meest gemaakte fout is de bak. Een oscar groeit zo snel dat een aquarium dat na aankoop ruim leek, binnen een jaar te klein is. Andere houders zien dan dat de vis lusteloos wordt, zijn vinnen beschadigt of last krijgt van het bekende ‘gat in de kop’, een aandoening waarbij zich kuiltjes in de kop vormen. Slecht water, eenzijdig voer en te weinig verversen worden daar vaak als oorzaak genoemd. Wie zijn oscar op tijd een grote bak en een goed onderhoudsschema geeft, houdt hem meestal jarenlang gezond.
Wat je pas na maanden merkt, is hoeveel karakter zo’n vis heeft. Sommige dieren verplaatsen stenen en hout tot de bak naar hun zin is ingericht, en ze kunnen een dag of twee sip zijn na een grote verandering. Combineren met andere vissen is lastig: kleine soorten verdwijnen vroeg of laat, en met rustige, grote vissen gaat het alleen goed als de bak groot genoeg is. Veel houders kiezen daarom voor een oscar alleen of een enkel paar.
Eerlijk advies: neem een oscar alleen als je bereid bent een groot aquarium te plaatsen en te onderhouden, en als je een dier wilt dat je jarenlang blijft boeien. Zoek je een makkelijke gezelschapsvis, dan is deze soort niet de juiste keuze.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Zeer veel persoonlijkheid
- Tam en interactief
- Lange levensduur
Nadelen
- Heeft een zeer groot aquarium nodig
- Veel afval en onderhoud
- Eet kleinere vissen
- Sloopt de inrichting
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
