De gestreepte kribensis is het kleinere, kleurrijkere en wat gevoeliger neefje van de bekende kribensis. Deze West-Afrikaanse dwergcichlide bestaat in meer dan een dozijn natuurlijke kleurvormen, elk van een eigen beek of rivier. Wie ooit een vrouwtje in volle broedkleur heeft gezien, met een paarse buik en goudgele rugvin, begrijpt meteen waarom liefhebbers er zo aan verslingerd raken.

Over deze vis
De soort werd in 1901 beschreven door George Albert Boulenger, die er de naam Pelmatochromis taeniatus aan gaf. De soortnaam taeniatus komt van het Latijnse ’taenia’, band of streep, en verwijst naar de donkere lengtestreep op het lichaam. Het geslacht Pelvicachromis werd later van Pelmatochromis afgesplitst. In de hobby kom je daarom nog steeds de oude geslachtsnaam Pelmatochromis tegen.
Verwarring met de gewone kribensis (Pelvicachromis pulcher) is hardnekkig. De naam kribensis is afgeleid van Kribi, een kustplaats in Kameroen, en wordt in de volksmond voor meerdere soorten gebruikt. De gestreepte kribensis blijft kleiner dan de pulcher en heeft een duidelijke donkere lengtestreep. Wie de vissen zij aan zij ziet, herkent het verschil, maar in de winkel worden de twee soms door elkaar aangeboden.
Een bijzonderheid van dit geslacht is dat de seksen niet vaststaan bij de geboorte. Bij verschillende Pelvicachromis-soorten is aangetoond dat de omstandigheden waarin de eieren zich ontwikkelen, zoals de zuurgraad en temperatuur van het water, van invloed zijn op de verhouding tussen mannetjes en vrouwtjes. Daarom is in zachter en zuurder water de kans op een evenwichtiger nest groter.
De kleuren maken de soort onweerstaanbaar. Vrouwtjes zijn vaak kleuriger dan mannetjes: in broedstemming kleurt de buik roze tot diep paars en de rugvin geel met een zwarte vlek. Mannetjes hebben langere, puntige vinnen en tonen bij het imponeren intense rood-, blauw- en groentinten, afhankelijk van de plaatselijke vorm. De verschillen tussen kleurvormen zijn groot genoeg om de vissen soms voor aparte soorten aan te zien. Binnen de handel worden ze meestal met een plaatsnaam aangeduid.
In het wild leven ze in beschutte bosbeken, waar ze zich tussen wortels, dood hout en bladerlagen verstoppen. Ze doorzoeken het zand naar kleine dieren, en dat zeven zie je in het aquarium terug. Over de beschermingsstatus van de verschillende plaatselijke populaties is weinig gepubliceerd; de vissen in de handel zijn in de meeste gevallen nakweek, al komt er ook wildvang voor.
In het kort
| Wetenschappelijke naam | Pelvicachromis taeniatus |
|---|---|
| Familie | Cichlidae (cichliden) |
| Herkomst | Nigeria en Kameroen (kustbeken en rivieren, o.a. Wouri, Kienke en Lobe) |
| Vindplaats | Afrika – Nigeria, Kameroen – Kustrivieren (Wouri, Kienke, Lobe) |
| Maximale grootte | Mannen circa 8 – 9 cm, vrouwen circa 6 cm |
| Minimale aquariumgrootte | 60 cm / 60 liter |
| Temperatuur | 22 – 26 °C |
| pH | 5,0 – 7,5 |
| Hardheid (GH) | 2 – 12 °dGH |
| Groepsgrootte | Eén paar (in grote bakken eventueel twee paren) |
| Gedrag | Vrij rustig en wat schuw, territoriaal in de broedtijd |
| Moeilijkheid | Makkelijk tot gemiddeld |
| Levensduur | 4 – 6 jaar |
| Karakter | Vreedzaam, territoriaal |
| Eet kleine vissen | Nee |
| Vinnenbijter | Nee |
| Veilig met garnalen en slakken | Nee |
| Kwetsbaar voor vinnenbijters | Nee |
| Geschikt voor gezelschapsaquarium | Ja |
| Minimale groepsgrootte | Paar |
Welke vissen passen bij de Gestreepte kribensis?
Check het in de Combinatiechecker en zie direct of jouw combinatie goed, matig of slecht is.
Wat betekent de naam?
Pelvicachromis verwijst naar de buikvinnen (pelvica), die bij mannetjes puntig en bij vrouwtjes rond zijn. Het deel chromis komt van Pelmatochromis, waar het eerst een ondergeslacht van was. Het geslacht werd in 1968 beschreven door Thys van den Audenaerde.
taeniatus is Latijn voor ‘gestreept’, naar de twee zwartachtige lengtebanden aan elke kant.
De soort werd in 1901 beschreven door Boulenger.
Bron: The ETYFish Project
Natuurlijke leefomgeving
Pelvicachromis taeniatus leeft in het kustgebied van zuidoost-Nigeria en west-Kameroen. Het gaat om kleine, stilstaande tot langzaam stromende bosbeken en de rustige randen van grotere rivieren, vaak onder een dicht bladerdak. De bodem bestaat uit zand, vermengd met afgevallen bladeren, takken en wortels van oeverplanten. Het water is er meestal zacht, licht zuur en soms theekleurig door humuszuren.
Elke populatie heeft een eigen kleurvorm, genoemd naar de vindplaats: ‘Nigeria Red’, ‘Calabar’, ‘Moliwe’, ‘Dehane’, ‘Kienke’, ‘Lobe’, ‘Wouri’ en meer. De verschillen zitten vooral in de rode, gele en blauwe tinten van de mannen en de vinnen van de vrouwen. In de regentijd overstromen de beken en ontstaan er ondiepe, beschutte plekken waar veel paartjes hun jongen grootbrengen. De begeleidende vissen zijn onder meer killivissen, kleine barbelen en andere dwergcichliden.
Waterwaarden in het aquarium
Voor onderhoud is gewoon, niet te hard leidingwater vaak voldoende, zeker bij nagekweekte vissen. Wie wil kweken of wildvang houdt, doet er goed aan het water zachter en licht zuur te maken, bijvoorbeeld door een deel osmosewater te mengen en eikenbladeren of elzenproppen toe te voegen. Dat heeft vooral invloed op de verhouding mannetjes en vrouwtjes in het nest: bij deze geslacht bepalen pH en temperatuur mede hoeveel jongen van welk geslacht er uitkomen.
- Stroming: rustig; een zachte filteruitstroom is genoeg.
- Zuurstof: normaal, maar zorg voor wat oppervlaktebeweging bij hogere temperaturen.
- Verversing: wekelijks 20 tot 30 procent, met water van gelijke hardheid.
- Nitraat: merkbaar gevoeliger dan de gewone kribensis; houd de waarden laag.
- Stabiliteit: vermijd plotselinge pH-sprongen, zeker bij wildvang.
Aquarium en inrichting
Een bak van 60 centimeter is genoeg voor één paar, al geeft 80 centimeter meer rust als je er ook scholenvissen bij wilt. Het belangrijkste is een zachte zandbodem, want deze vissen zeven graag zand door hun kieuwen en graven kuiltjes onder stenen of hout. Grof grind met scherpe randen past niet bij deze soort.
Zorg voor meerdere schuilplekken en holen: kleine kokosnoothalfjes, stukjes pijp of een holletje onder een wortel. Een paar kiest er meestal zelf één uit als broedhol. Plant de achterkant en zijkanten flink dicht in, bijvoorbeeld met Cryptocoryne en drijfplanten, zodat het licht wat gedempt is. In een te lichte, lege bak blijven deze vissen bleek en schuw.
Biotoop nabootsen: een West-Afrikaanse bosbeek maak je met fijn zand, een laag gedroogde eikenbladeren of catappabladeren, wat wortelhout en gedempt licht onder een laag drijfplanten. Een lichte theekleur van het water hoort erbij en laat de kleuren van de vissen prachtig oplichten.
Gedrag en gezelschap
Buiten de broedtijd is de gestreepte kribensis een vrij rustige, zelfs wat verlegen vis. Zodra een paar gaat broeden, verandert dat: het vrouwtje bewaakt het hol en de jongen, het mannetje houdt de wacht in de omgeving. Ze verjagen dan alles wat te dichtbij komt, maar zonder de blinde agressie van grotere cichliden.
Goede medebewoners zijn vredelievende scholenvissen die niet te groot of te druk zijn, zoals de congotetra in een iets grotere bak, of kleinere zalmen en rasbora’s. Pantsermeervallen zoals de marmerpantsermeerval gaan meestal goed, al worden ze tijdens de broedzorg weggejaagd. Combineren met de gewone kribensis is af te raden: die is groter en brutaler, en de soorten kunnen kruisen. Een thomasi kan wel in een ruime bak. Grote, snelle of agressieve vissen maken deze soort schuw en bleek.
Voeding
In de natuur: de vissen zoeken hun voedsel vooral in en op de zandbodem: kleine insectenlarven, wormpjes, kreeftachtigen en wat plantaardig materiaal en detritus.
In het aquarium: alles wordt gegeten, maar diepvries en levend voer zoals muggenlarven, artemia, daphnia en cyclops maken het verschil in kleur en conditie. Een basis van kleine zinkende korrels met drie à vier keer per week diepvries erbij werkt goed. Vlak voor een kweekpoging werkt levend voer als een echte trigger.
Voortplanting
Mannen zijn groter en hebben puntigere rug- en aarsvinnen. Vrouwtjes zijn ronder en krijgen in broedstemming een roze tot diepe paarse buik. Net als bij de gewone kribensis is het meestal het vrouwtje dat het initiatief neemt: ze paradeert gebogen voor het mannetje om hem te verleiden.
De eieren worden in een hol gelegd en door het vrouwtje verzorgd. Na twee à drie dagen komen ze uit en na ongeveer een week zwemmen de jongen vrij. Het paar leidt de school dan samen door het aquarium. Artemianauplii en microwormen zijn goed startvoer. Het kweken lukt geregeld, maar niet ieder paar klikt; de beste kans heb je als je een groepje jonge vissen samen laat opgroeien. Houd kleurvormen gescheiden om de lijnen zuiver te houden.
Tips uit de praktijk
Veel mensen zien de gestreepte kribensis als ‘gewoon een kribensis’. Dat doet hem tekort. Hij is kleiner, fijner en veel meer een vis voor een rustige, goed beplante bak. Nieuwe dieren schieten de eerste weken vaak weg zodra er iemand voor de bak staat. Drijfplanten en een groep dithervissen helpen enorm: daarna worden ze juist heel nieuwsgierig.
De kleuren van een broedend vrouwtje zijn misschien nog mooier dan die van het mannetje. Die paarse buik met de gele rugvin met zwarte vlek is echt uniek. Ook het gedrag rond het nest, waarbij het vrouwtje met korte schokjes van het lichaam de jongen roept, is fascinerend om te zien.
Een veelvoorkomend probleem is een nest dat bijna volledig uit mannetjes bestaat. Meestal is het water dan te hard en te basisch. In zachter, licht zuur water krijg je een evenwichtiger verdeling. Een paar dat na maanden nog niet samen broedt, kun je bovendien beter splitsen dan eindeloos te blijven wachten.
Eerlijk advies: kies deze soort als je al wat ervaring hebt met een goed lopend aquarium en zin hebt in een wat subtielere cichlide. Voor een druk gezelschapsaquarium met snelle, grote vissen is hij ongeschikt, maar in een rustige West-Afrikaanse biotoop is hij een parel.
De eerste weken na aankoop zijn bij deze soort vooral een kwestie van rust. Nieuwe vissen verstoppen zich, eten weinig en kleuren maar half. Geef ze dekking, drijfplanten en gedempt licht, en verwacht pas na een paar weken een echte reactie. Een vis die na een week nog niets eet, heeft meestal last van het transport of van te felle buren; verhoog dan de dekking en voer kleine hoeveelheden levend of diepgevroren voer.
Wat andere houders vaak merken: het eetgedrag bij nieuwkomers is kieskeuriger dan je van een cichlide verwacht. Droogvoer wordt vaak geweigerd, maar diepvries muggenlarven en cyclops werken bijna altijd. Begin met dat voer en bouw het droogvoer pas na een week of twee op. Ook voor het uitkleuren is levend en diepgevroren voer het beste rechtstreekse hulpmiddel.
Veelgemaakte fouten: een te kaal aquarium, te grof zand en te veel drukke bakgenoten. In zo’n bak blijven vooral de vrouwtjes bleek. Ook een verse broedbak zonder rustige hoek, of een bak zonder holen, kan het broeden verstoren. Ziektes zijn zeldzaam als het water schoon en zacht blijft; bij oplopend nitraat zie je echter dat de vissen hangen en hun kleuren verliezen. Regelmatig verversen voorkomt dat.
Wat pas na maanden opvalt, is hoe strak de paarvorming verloopt. Sommige paren blijven jarenlang bij elkaar, terwijl andere combinaties nooit klikken. Bij een nieuwe partner is het vaak een kwestie van geduld en van het paar apart houden tot ze elkaar accepteren. Het gedrag rond de jongen is bij deze soort bijzonder leuk om te volgen: de ouders verdelen de taken en leiden de jongen samen door de bak.
Eindadvies: kies deze vis als je een rustige, goed beplante bak hebt en tevreden bent met één paar. Voor een bak met veel actieve vissen, of voor iemand die snel resultaat wil, is hij minder geschikt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Blijft klein en past in een middelgroot aquarium
- Prachtige kleuren bij beide geslachten, veel kleurvormen
- Laat planten met rust
- Mooie broedzorg die je van dichtbij kunt volgen
Nadelen
- Gevoeliger voor slechte waterkwaliteit dan de gewone kribensis
- Schuw in een lege of te drukke bak
- Niet elk paar klikt, kweek vraagt soms geduld
Lees ook: zo richt je een biotopenaquarium in en water verversen in je aquarium.
De waarden op deze pagina zijn richtwaarden. Elke vis en elk aquarium is anders: houd je waterwaarden goed in de gaten en vraag bij twijfel advies bij een aquariumspeciaalzaak.
